1I/ʻOumuamua
28 Ekim 2017'de ʻOumuamua
Keşif
KeşfedenPan-STARRS 1 ile Robert Weryk
Keşif yeriHaleakalā Gözlemevi, Hawaii
Keşif tarihi19 Ekim 2017
Belirtmeler
1I/2017 U1
TelaffuzHawaii dili telaffuz: [ʔowˈmuwəˈmuwə]  ( dinle)
Adın kaynağı
Hawaii dilinde "öncü, elçi" anlamına gelen sözcük
  • 1I
  • 1I/ʻOumuamua
  • 1I/2017 U1 (ʻOumuamua)
  • A/2017 U1
  • C/2017 U1
  • P10Ee5V
Yörünge özellikleri
Dönem 23 Kasım 2017 (JD 2458080,5)
Gözlem yayı80 gün
Günberi0,255916±0,000007 AU
-1,2723±0,0001 AU
Dış merkezlik1,20113±0,00002
  • 26,33±0,01 km/s (yıldızlararası)
  • Yılda 5,55 AU
51,158°
0° 41dk 12,12s / gün
Yörünge eğikliği122,74°
24,597°
9 Eylül 2017 (87,71 km/s)
241,811°
Dünya MOID
  • 0,0958 AU
  • 37,3 LD
Jüpiter MOID1,454 AU
Fiziksel özellikler
Boyutlar
  • 115 m × 111 m × 19 m
  • 100–1000 m uzunluk
  • 230 m × 35 m × 35 m
    (tahmini albedo 0,10)
Düzensiz takla dönüşü (ana eksen dışı rotasyon)
Bildirilen değerler:
  • 8,10±0,02 sa
  • 8,10±0,42 sa
  • 6,96+1,45
    -0,39     sa
  • 0,1 (spektral tahmin)
  • 0,06–0,08 (spektral tahmin)
  • B–V = 0,7±0,06
  • V-R = 0,45±0,05
  • g-r = 0,47±0,04
  • r-i = 0,36±0,16
  • r-J = 1,20±0,11
19,7 ila >27,5
22,08±0,45
  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam

1I/ʻOumuamua (resmî belirtmesiyle 1I/2017 U1), Güneş Sistemi'nden geçerken tespit edilen, doğrulanmış ilk yıldızlararası cisimdir. Kanadalı fizikçi Robert Weryk tarafından 19 Ekim 2017'de Hawaii'deki Haleakalā Gözlemevinde bulunan Pan-STARRS teleskobuyla keşfedilmiştir. Keşif, cismin 9 Eylül'de Güneş'e en yakın noktadan (günberi) geçişinden yaklaşık 40 gün sonra gerçekleşti. İlk gözlemlendiğinde Güneş'ten uzaklaşma evresinde olan cisim, Dünya'ya yaklaşık 33 milyon kilometre (0,22 AU, Ay uzaklığının yaklaşık 85 katı) mesafedeydi.

ʻOumuamua'nın uzunluğunun 100 ila 1.000 metre (300 ila 3.000 ft), genişliğinin ve kalınlığının ise 35 ila 167 metre (115 ila 548 ft) arasında olduğu tahmin edilmektedir. Güneş Sistemi'nin dış kısımlarındaki gök cisimlerine benzer şekilde kırmızı bir renge sahiptir. Güneş'e bu kadar yaklaşmasına rağmen, kuyruklu yıldızların çevresinde gaz ve tozdan oluşan tipik bir koma yapısı sergilememiştir. Buna karşın, yüzeyden gaz çıkışı veya Güneş'in radyasyon basıncıyla açıklanabilecek kütleçekimsel olmayan bir ivmelenme göstermiştir. Işık eğrisi modelleri, cismin basit bir dönme hareketi yerine uzayda takla attığını (düzensiz eksenli dönüş) ve bilinen Güneş Sistemi asteroitlerinden çok daha basık (puro veya disk biçiminde) olduğunu ortaya koymuştur.

Cismin kökeni ve yaşı kesin olarak bilinmemektedir. Yörüngesel hesaplamalar Güneş'in çekim kuvvetinden tamamen kurtulduğunu, dolayısıyla Güneş Sistemi'ne hapsolmayarak yıldızlararası uzaya doğru yolculuğuna devam edeceğini göstermektedir. Başlangıçta kuyruklu yıldız, ardından asteroit olarak sınıflandırılan gök cismi; yüzeyinde görünür bir gaz çıkışı olmaksızın ivmelenme gösteren diğer gök taşlarıyla birlikte günümüzde karanlık kuyruklu yıldızlar sınıfının ilk üyesi olarak kabul edilmektedir.

Adlandırma

Türünün bilinen ilk örneği olan ʻOumuamua, gök cisimlerine belirtme atayan Uluslararası Astronomi Birliği (IAU) açısından benzersiz bir durum yarattı. Başlangıçta C/2017 U1 olarak kuyruklu yıldız sınıfına alındı fakat koma gözlemlenmeyince A/2017 U1 adıyla bir asteroit olarak yeniden belirtildi. Güneş Sistemi dışından geldiği kesinleştiğinde ise yıldızlararası cisimler için yeni bir sınıflandırma kodu olan "I" harfi tanımlandı. Bu yeni sistemin ilk üyesi olarak gök cismine 1I belirtmesi verildi. Cisim literatürde 1I; 1I/2017 U1; 1I/ʻOumuamua veya 1I/2017 U1 (ʻOumuamua) olarak da belirtilmektedir.

Cismin adı, Hawaii dilinde "öncü, keşif birliği veya uzaklardan gelen elçi" anlamına gelen ʻoumuamua sözcüğünden gelmektedir. Bu ad, gök cisminin insanlığa ulaşmak için geçmişin derinliklerinden gönderilmiş bir haberciye benzemesini simgeler. Adın başındaki ilk karakter bir kesme işareti değil, Hawaii dilinde gırtlak duraklamasını temsil eden bir okinadır. Bu isim, Pan-STARRS ekibinin Hilo'daki Hawaii Üniversitesinden dil uzmanları Kaʻiu Kimura ve Larry Kimura ile görüşmesi sonucunda seçilmiştir.

Resmi adlandırmadan önce gök cismi için bilimkurgu yazarı Arthur C. Clarke'ın 1973 tarihli Rama'yla Buluşma (Rendezvous with Rama) romanındaki yabancı uzay gemisine atıfla Rama adı da önerilmişti.

Gözlemler

ʻOumuamua'nın yörüngesi ile ilgili gözlem ve sonuçlar öncelikle Pan-STARRS1 Teleskobu ve Kanada-Fransa-Hawaii Teleskobu'ndan (CFHT) sağlanan verilerle elde edildi ve cismin bileşimi ile şekli, Şili'deki Very Large ve Gemini South teleskoplarının yanı sıra Hawaii'deki Keck 2 Teleskobu'yla belirlendi. Bu bilgiler, Karen J. Meech, Robert Weryk ve meslektaşları tarafından toplandı ve 20 Kasım'da Nature'da yayımlandı.

Yörünge

ʻOumuamua'nın Güneş Sistemi'ne yaklaşık olarak Çalgı takımyıldızındaki Vega yıldızı doğrultusundan girdiği belirlenmiştir. Cismin geliş yönü, Güneş'in yerel yıldızlara göre uzaydaki hareket doğrultusu olan Güneş apeksine yalnızca 6° mesafededir ve bu da Güneş Sistemi dışından gelecek cisimler için istatistiksel açıdan en olası doğrultudur.

80 günlük gözlem yayına dayanan hesaplamalar, ʻOumuamua'nın 1,20'lik bir yörünge dış merkezliğine sahip olduğunu gösterdi. Bu oran, Ağustos 2019'da keşfedilen 2I/Borisov'a kadar Güneş Sistemi'nde kaydedilmiş en yüksek dış merkezlik değeriydi. Dış merkezliğin 1,0'ın üzerinde olması, bir cismin Güneş'ten kurtulma hızını aştığını ve Güneş Sistemi'ne kütleçekimsel olarak bağlı olmadığını gösterir. C/1980 E1 gibi bazı Güneş Sistemi kuyruklu yıldızları dev gezegenlerle (özellikle Jüpiter'le) yakın karşılaşmalar sonucu 1,0'ın biraz üzerinde dış merkezliğe ulaşabilse de ʻOumuamua'nın hızı ve yörüngesi hiçbir gezegen etkileşimiyle açıklanamayacak kadar yüksektir.

Güneş'in kütleçekimiyle hızlanan cisim, 9 Eylül 2017'deki günberi noktasında 87,71 km/s (315.800 km/h; 196.200 mph) azami hıza ulaşmış ve Güneş'e 0,255 AU (38.100.000 km; 23.700.000 mi) kadar yaklaşmıştır. Güneş Sistemi'nden ayrılış rotasında 14 Ekim'de Dünya'nın yörünge düzlemini geçmiş, Mayıs 2018'de Jüpiter'in, Ocak 2019'da Satürn'ün ve 2022 yılında ise Neptün'ün yörünge mesafesini geride bırakmıştır. Güneş Sistemi'nden uzaklaştıkça yavaşlayarak yıldızlararası uzaydaki ilk hızı olan 26,33 kilometre bölü saniye (94.800 km/h; 58.900 mph) seviyesine dönecektir.

ʻOumuamua'nın Güneş'e göre hızı
Mesafe Tarih Hız
(km/s)
2300 AU 1606 26,41
1000 AU 1839 26,42
100 AU 2000 26,73
10 AU 2016 29,56
1 AU 9 Ağustos 2017 49,70
Günberi 9 Eylül 2017 87,71
1 AU 10 Ekim 2017 49,70
10 AU 2019 29,58
100 AU 2034 26,73
1000 AU 2195 26,44
2300 AU 2429 26,40
Güneş'ten 200 AU mesafedeki giriş hızının
Oort bulutu cisimleriyle karşılaştırması
Gök cismi Giriş hızı
(km/s)		 Gözlem sayısı ve gözlem yayı
90377 Sedna 2,66 12.512 günde 577 gözlem
C/2010 X1 (Elenin) 2,96 235 günde 2222 gözlem
C/1980 E1 (Bowell) 2,98 2514 günde 187 gözlem
C/1997 P2 (Spacewatch) 2,99 49 günde 94 gözlem
C/2012 S1 (ISON) 2,99 784 günde 6514 gözlem
1I/2017 U1 (ʻOumuamua) 26,55 80 günde 207 gözlem
2I/Borisov 32,43 657 günde 3249 gözlem

Görünüm, şekil ve bileşim

Işık eğrisi gözlemleri, ʻOumuamua'nın sabit bir eksen etrafında dönmek yerine düzensiz biçimde takla attığını göstermektedir. Parlaklığındaki 2,5 kadire varan periyodik dalgalanmalar, cismin olağanüstü derecede basık bir geometriye sahip olduğunu gösterir. Güneş Sistemi'nde bilinen hiçbir doğal gök cisminde bu denli aşırı bir basıklık görülmemiştir. En-boy oranının en az 5:1 veya 10:1 olduğu tahmin edilmektedir, bu da cismin bir puroya ya da yassı bir diske benzediğini düşündürür.

Spektroskopik analizler, cismin yüzeyinin Güneş Sistemi'nin dış kuşağındaki Kuiper kuşağı cisimleri ve D-tipi asteroitler gibi koyu kırmızı renkte olduğunu ortaya koymuştur. Bu kırmızı rengin, yüzeyin milyonlarca yıl boyunca kozmik ışınlara maruz kalması sonucu organik moleküllerin oluşturduğu tholin tabakasından kaynaklandığı düşünülmektedir. Yüzeyde doğrudan su buharı veya gaz çıkışı görülmemesi, uçucu maddelerin uzun süreli radyasyon etkisiyle oluşmuş en az yarım metre kalınlığındaki yalıtkan bir kabuğun altında hapsolmuş olabileceğini düşündürmektedir.

Bilimsel tartışmalar ve modeller

Gaz çıkışı ve buz teorileri

Gözlemlenen kütleçekimsel olmayan ivmelenmeyi açıklamak amacıyla çeşitli kuramlar öne sürülmüştür:

  • Azot buzu modeli: 2021'de gökbilimciler, ʻOumuamua'nın başka bir yıldız sistemindeki Plüton benzeri bir cüce gezegenin parçalanmasıyla oluşmuş bir azot (N2) buzdağı olabileceğini önerdi. Azot buzunun süblimleşmesi teleskoplarla tespit edilemeyecek bir itki sağlayabilirdi. Ancak bu model, ihtiyaç duyulan kuramsal azot kütlesinin fazlalığı sebebiyle Avi Loeb ve Amir Siraj tarafından eleştirilmiştir.
  • Moleküler hidrojen modeli: Cismin dev moleküler bulutların çekirdeğinde oluşmuş katı hidrojen buzundan meydana geldiği hipotezi ortaya atılmış ancak daha sonra yapılan hesaplamalar bu tür hidrojen kütlelerinin yıldızlararası ortamda Güneş Sistemi'ne ulaşamadan buharlaşacağını göstermiştir.
  • Radyolizle hapsolmuş hidrojen modeli: 2023 yılında Nature dergisinde yayımlanan bir çalışma, ivmelenmenin su buzu matrisi içine hapsolmuş moleküler hidrojenin Güneş ısısıyla serbest kalmasından kaynaklandığını göstermiştir. Kozmik ışınların su buzunu parçalamasıyla (radyoliz) oluşan bu hidrojen gazı, koma oluşturmadan gözlemlenen itkiyi tam olarak açıklamaktadır.

Yapay köken (teknolojik imza) hipotezi

Cismin aşırı basık geometrisi ve belirgin bir koma olmaksızın ivmelenmesi, Harvard Üniversitesinden gökbilimci Avi Loeb ve Shmuel Bialy tarafından yapay bir kökene bağlanmıştır. Loeb ve ekibi, ʻOumuamua'nın Güneş'in radyasyon basıncıyla itilen dünya dışı bir güneş yelkenlisi olabileceği ihtimalini ortaya atmıştır. SETI Enstitüsü ve Breakthrough Listen projeleri kapsamında Allen Teleskop Dizisi ve Green Bank Teleskobu ile cisimden gelebilecek radyo sinyalleri taranmış fakat yapay bir yayına rastlanmamıştır. Bilim insanlarının büyük çoğunluğu, Ockham'ın usturası ilkesi uyarınca cismin olağan dışı fakat tamamen doğal bir yıldızlararası gök cismi olduğu görüşünde birleşmektedir.

Diğer yıldızlararası cisimler

ʻOumuamua'nın ardından Güneş Sistemi'nde başka yıldızlararası cisimler de tespit edilmiştir:

  • 2I/Borisov: 30 Ağustos 2019'da keşfedilen ve belirgin bir kuyruğu bulunan ilk yıldızlararası kuyruklu yıldızdır.
  • 3I/ATLAS: 1 Temmuz 2025'te keşfedilen üçüncü yıldızlararası cisimdir.
  • CNEOS 2014-01-08: 2014 yılında Pasifik Okyanusu'na düşen ve yıldızlararası kökene sahip olduğu öne sürülen bir meteordur.

Notlar

  1. ^ William Herschel Teleskobu tarafından 28 Ekim'de alınan 5 dakikalık pozlama; teleskop hızla hareket eden ʻOumuamua'yı takip ettiği için cisim merkezde nokta şeklinde bir ışık kaynağı olarak görünürken arka plandaki yıldızlar çizgi şeklinde uzamıştır.
  2. ^ Hiperbolik yörüngede hareket eden cisimler negatif yarı büyük eksene sahiptir ve bu durum onlara pozitif bir yörünge enerjisi kazandırır.
  3. ^ Cismin gözlemlenebilmesinin beklendiği parlaklık aralığı. Cismin parlaklığı 18 Ekim 2017'de en yüksek değer olan 19,7 kadire ulaşmış, 1 Ocak 2018 civarında ise (Hubble Uzay Teleskobunun hızlı hareket eden cisimler için tespit sınırı olan) 27,5 kadirden daha sönük bir seviyeye gerilemiştir. 2019 sonu itibarıyla parlaklığının 34 kadire kadar düştüğü tahmin edilmektedir.
  4. ^ ʻOumuamua'dan farklı olarak C/1980 E1'in yörüngesi, 1,057 gibi yüksek bir dış merkezlik değerine Jüpiter ile yaşadığı yakın karşılaşma sonucunda ulaşmıştır. Cismin Güneş Sistemi'ne giriş yörüngesindeki dış merkezliği ise 1'den küçüktü.
  5. ^ Dünya'nın yörüngesinde (Güneş'ten 1 AU mesafede) Güneş sisteminden kurtulma hızı 42,1 km/s'dir.[kaynak belirtilmeli][özgün araştırma?] Karşılaştırma açısından; r Güneş'e olan uzaklığı, a ise yarı büyük ekseni göstermek üzere v = 42,1219 √1/r − 0,5/a formülüne göre 1P/Halley bile Güneş'ten 1 AU uzaklıktayken 41,5 km/s hızla ilerler. Dünya'ya yakın asteroit 2062 Aten ise yarı büyük ekseninin çok daha küçük olması sebebiyle Güneş'ten 1 AU mesafede yalnızca 29 km/s hızla hareket eder.
  6. ^ Yalnızca birkaç gözleme dayanılarak hesaplanan yörüngeler güvenilir olmayabilir. Kısa gözlem yayları, bilgisayar ortamında oluşturulan yörünge modellerinin bazı verileri gereksiz yere dışlamasına yol açabilir.

Kaynakça

  1. ^ Bonnell, Jerry; Nemiroff, Robert (3 Kasım 2017). "A/2017 U1: An Interstellar Visitor". Astronomy Picture of the Day. 13 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2019. 
  2. ^ "Small Asteroid or Comet 'Visits' from Beyond the Solar System". NASA. 26 Ekim 2017. 2 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ekim 2017. 
  3. ^ a b "MPEC 2017-U181: COMET C/2017 U1 (PANSTARRS)". Minor Planet Center. International Astronomical Union. 25 Ekim 2017. 25 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2017.  (CK17U010)
  4. ^ a b c d "MPEC 2017-V17 : NEW DESIGNATION SCHEME FOR INTERSTELLAR OBJECTS". Minor Planet Center. International Astronomical Union. 6 Kasım 2017. 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Kasım 2017. 
  5. ^ "MPEC 2017-U183: A/2017 U1". Minor Planet Center. International Astronomical Union. 25 Ekim 2017. 26 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2017.  (AK17U010)
  6. ^ Antier, Karl. "A/2017 U1, first interstellar asteroid ever detected!". International Meteor Organization. 7 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2017. 
  7. ^ a b c d "JPL Small-Body Database Browser: ʻOumuamua (A/2017 U1)". JPL Small-Body Database. Jet Propulsion Laboratory. 22 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Kasım 2017. 
    JPL 1 (Solution date: 2017-Oct-24) JPL 10 (Solution date: 2017-Nov-03) JPL 14 (Solution date: 2017-Nov-21)
  8. ^ Rafikov, Roman R. (20 Eylül 2018). "Spin Evolution and Cometary Interpretation of the Interstellar Minor Object 1I/2017 ʻOumuamua". arXiv:1809.06389v2 Özgürce erişilebilir. 
  9. ^ Skibba, Ramin (10 Ekim 2018). "Interstellar Visitor Found to Be Unlike a Comet or an Asteroid". Quanta Magazine. 27 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Ekim 2018. 
  10. ^ a b c d e "Pseudo-MPEC for A/2017 U1 (FAQ File)". Bill Gray of Project Pluto. 26 Ekim 2017. 29 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Ekim 2017.  (Orbital elements) 30 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  11. ^ Mashchenko, S. (2019). "Modeling the light curve of ʻOumuamua: evidence for torque and disc-like shape". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 489 (3): 3003-3021. arXiv:1906.03696 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2019MNRAS.489.3003M. doi:10.1093/mnras/stz2380 Özgürce erişilebilir. 
  12. ^ Jewitt, D.; Seligman, D. (2023). "Interstellar Interlopers". Annual Review of Astronomy and Astrophysics. 61: 197. arXiv:2209.08182 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2023ARA&A..61..197J. doi:10.1146/annurev-astro-071221-054221. 
  13. ^ a b Cofield, Calia (14 Kasım 2018). "NASA Learns More About Interstellar Visitor ʻOumuamua". NASA. 15 Nisan 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2018. 
  14. ^ Watzke, Megan (20 Ekim 2018). "Spitzer Observations of Interstellar Object ʻOumuamua". SciTechDaily.com. 16 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2018. 
  15. ^ "ʻOumuamua". Smithsonian Astrophysical Observatory. 19 Ekim 2018. 1 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ekim 2019. 
  16. ^ a b c d e f Jewitt, David; Luu, Jane; Rajagopal, Jayadev; Kotulla, Ralf; Ridgway, Susan; Liu, Wilson; Augusteijn, Thomas (2017). "Interstellar Interloper 1I/2017 U1: Observations from the NOT and WIYN Telescopes" (PDF). Submitted to Astrophysical Journal Letters. arXiv:1711.05687 Özgürce erişilebilir. 16 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)26 Kasım 2017. 
  17. ^ a b "A Familiar-Looking Messenger from Another Solar System" (Basın açıklaması). National Optical Astronomy Observatory. 15 Kasım 2017. NOAO 17-06. 16 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2017. 
  18. ^ a b Fraser, W. C.; Pravec, P.; Fitzsimmons, A.; Lacerda, P.; Bannister, M. T.; Snodgrass, C.; Smolić, I. (9 Şubat 2018). "The tumbling rotational state of 1I/ʻOumuamua". Nature Astronomy. 2 (5): 383-386. arXiv:1711.11530 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2018NatAs...2..383F. doi:10.1038/s41550-018-0398-z. 3 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi3 Eylül 2018. 
  19. ^ Bolin, Bryce T.; Weaver, Harold A.; Fernandez, Yanga R.; Lisse, Carey M.; Huppenkothen, Daniela; Jones, R. Lynne; Juric, Mario; Moeyens, Joachim; Schambeau, Charles A.; Slater, Colin T.; Ivezic, Zeljko; Connolly, Andrew J. (2017). "APO Time Resolved Color Photometry of Highly-Elongated Interstellar Object 1I/ʻOumuamua" (PDF). Submitted to Astrophysical Journal Letters. arXiv:1711.04927 Özgürce erişilebilir. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)25 Kasım 2017. 
  20. ^ a b c d e f Bannister, Michele T.; Schwamb, Megan E. (2017). "Col-OSSOS: Colors of the Interstellar Planetesimal 1I/2017 U1 in Context with the Solar System" (PDF). Submitted to ApJL. arXiv:1711.06214 Özgürce erişilebilir. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF)25 Kasım 2017. 
  21. ^ Feng, F.; Jones, H. R. A. (23 Kasım 2017). "ʻOumuamua as a messenger from the Local Association". The Astrophysical Journal. 852 (2): L27. arXiv:1711.08800 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2018ApJ...852L..27F. doi:10.3847/2041-8213/aaa404 Özgürce erişilebilir. 
  22. ^ "Which way home? Finding the origin of our Solar System's first interstellar visitor" (PDF). NASA. 1 Şubat 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2017. 
  23. ^ Osborne, Hannah (16 Nisan 2019). "First meteor of interstellar origin discovered by scientists". Newsweek (İngilizce). 11 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Nisan 2022. 
  24. ^ Micheli, M.; ve diğerleri. (2018). "Non-gravitational acceleration in the trajectory of 1I/2017 U1 (ʻOumuamua)". Nature. 559 (7713): 223-226. Bibcode:2018Natur.559..223M. doi:10.1038/s41586-018-0254-4. PMID 29950718. 
  25. ^ Seligman, Darryl Z.; Meech, Karen J.; ve diğerleri. (9 Aralık 2024). "Two distinct populations of dark comets delineated by orbits and sizes". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 1 (51): e2406424121. arXiv:2412.07603 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2024PNAS..12106424S. doi:10.1073/pnas.2406424121 Özgürce erişilebilir. PMC 11665882 Özgürce erişilebilir. PMID 39652762. 
  26. ^ Pukui, Mary Kawena; Elbert, Samuel H. (2003). "Hawaiian Dictionary". Ulukau: Hawaiian Electronic Library. University of Hawaiʻi Press. 1 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2017. 
  27. ^ Kesh, Johnathan (8 Kasım 2017). "Our Solar System's First Interstellar Asteroid is Named ʻOumuamua'". Outer Places. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2017. 
  28. ^ Gal, Roy (20 Kasım 2017). "An interstellar visitor unmasked". University of Hawaiʻi System News. 24 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2017. 
  29. ^ "The first visitor from another solar system has just been spotted: Rendezvous with Rama?"Ücretli abonelik gerekli. The Economist. 2 Kasım 2017. 6 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  30. ^ Meech, Karen J.; Weryk, Robert; Micheli, Marco; Kleyna, Jan T.; Hainaut, Olivier R.; Jedicke, Robert; Wainscoat, Richard J.; Chambers, Kenneth C.; Keane, Jacqueline V.; Petric, Andreea; Denneau, Larry; Magnier, Eugene; Berger, Travis; Huber, Mark E.; Flewelling, Heather; Waters, Chris; Schunova-Lilly, Eva; Chastel, Serge (20 Kasım 2017). "A brief visit from a red and extremely elongated interstellar asteroid". Nature (İngilizce). doi:10.1038/nature25020. ISSN 1476-468720 Kasım 2017. 
  31. ^ Rincon, Paul (20 Kasım 2017). "Bizarre shape of interstellar asteroid". BBC. 20 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Kasım 2017. 
  32. ^ a b Beatty, Kelly (25 Ekim 2017). "Astronomers Spot First-Known Interstellar Comet". Sky & Telescope. 26 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2017. 
  33. ^ Hein, A.M.; Perakis, N.; Long, K.F.; Crowl, A.; Eubanks, M.; Kennedy, R.G. III; Osborne, R. (2017). "Project Lyra: Sending a Spacecraft to 1I/ʻOumuamua (former A/2017 U1), the Interstellar Asteroid". arXiv:1711.03155 Özgürce erişilebilir. 
  34. ^ Wright, Jason T.; Jones, Hugh R. A. (2018). "On Distinguishing Interstellar Objects Like ʻOumuamua From Products of Solar System Scattering". Research Notes of the AAS. 1 (1): 38. arXiv:1712.06044 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2017RNAAS...1...38W. doi:10.3847/2515-5172/aa9f23 Özgürce erişilebilir. 
  35. ^ "Interstellar Asteroid FAQs". NASA. 20 Kasım 2017. 1 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Kasım 2017. 
  36. ^ Mashchenko, Sergey (Kasım 2019). "Modeling the light curve of ʻOumuamua: evidence for torque and disc-like shape". Monthly Notices of the Royal Astronomical Society. 489 (3): 3003-3021. arXiv:1906.03696 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2019MNRAS.489.3003M. doi:10.1093/mnras/stz2380 Özgürce erişilebilir. 
  37. ^ Williams, Matt (20 Kasım 2017). "That Interstellar Asteroid is probably pretty strange looking". Universe Today. 22 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2017. Its dark and reddened surface is also an indication of tholins, which are the result of organic molecules (like methane) being irradiated by cosmic rays for millions of years. 
  38. ^ Fitzsimmons, A.; ve diğerleri. (18 Aralık 2017). "Spectroscopy and thermal modelling of the first interstellar object 1I/2017 U1 ʻOumuamua". Nature Astronomy. 2 (2): 133. arXiv:1712.06552 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2018NatAs...2..133F. doi:10.1038/s41550-017-0361-4. 17 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi25 Eylül 2018. 
  39. ^ Jackson, Alan P.; ve diğerleri. (16 Mart 2021). "1I/ʻOumuamua as an N2 ice fragment of an exo-Pluto surface: I. Size and Compositional Constraints". Journal of Geophysical Research: Planets. 126 (5): e2020JE006706. arXiv:2103.08788 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2021JGRE..12606706J. doi:10.1029/2020JE006706 Özgürce erişilebilir. 
  40. ^ Siraj, Amir; Loeb, Abraham (Nisan 2022). "The mass budget necessary to explain ʻOumuamua as a nitrogen iceberg". New Astronomy. 92: 101730. arXiv:2103.14032 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2022NewA...9201730S. doi:10.1016/j.newast.2021.101730. 
  41. ^ Seligman, D.; Laughlin, G. (2020). "Evidence that 1I/2017 U1 (ʻOumuamua) was composed of molecular hydrogen ice". The Astrophysical Journal. 896 (1): L8. arXiv:2005.12932 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2020ApJ...896L...8S. doi:10.3847/2041-8213/ab963f Özgürce erişilebilir. 
  42. ^ Hoang, T.; Loeb, Abraham (2020). "Destruction of molecular hydrogen ice and Implications for 1I/2017 U1 (ʻOumuamua)". The Astrophysical Journal. 899 (2): L23. arXiv:2006.08088 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2020ApJ...899L..23H. doi:10.3847/2041-8213/abab0c Özgürce erişilebilir. 
  43. ^ Bergner, Jennifer; Seligman, Darryl Z. (22 Mart 2023). "Acceleration of 1I/ʻOumuamua from radiolytically produced H2 in H2O ice". Nature. 615 (7953): 610-613. arXiv:2303.13698 Özgürce erişilebilir. doi:10.1038/s41586-022-05687-w. PMID 36949336. 23 Mart 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi23 Mart 2023. 
  44. ^ Bialy, Shmuel; Loeb, Abraham (26 Ekim 2018). "Could Solar Radiation Explain ʻOumuamua's Peculiar Acceleration?". The Astrophysical Journal. 868 (1): L1. arXiv:1810.11490 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2018ApJ...868L...1B. doi:10.3847/2041-8213/aaeda8 Özgürce erişilebilir. 
  45. ^ Enriquez, J. E. (9 Ocak 2018). "Breakthrough Listen Observations of 1I/ʻOumuamua with the GBT". Research Notes of the American Astronomical Society. 2 (1): 9. arXiv:1801.02814 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2018RNAAS...2....9E. doi:10.3847/2515-5172/aaa6c9 Özgürce erişilebilir. 
  46. ^ ISSI Team, The 'Oumuamua (1 Temmuz 2019). "The natural history of 'Oumuamua". Nature Astronomy. 3: 594-602. arXiv:1907.01910 Özgürce erişilebilir. Bibcode:2019NatAs...3..594B. doi:10.1038/s41550-019-0816-x Özgürce erişilebilir. 

Dış bağlantılar