| Aba | |
|---|---|
| Olba'nın tiran hükümdarı | |
 | |
| Hüküm süresi | MÖ 1. yüzyıl |
| Önce gelen | Ksenophanes |
| Babası | Ksenophanes |
Aba (MÖ 1. yüzyılda yaşamış), Antik Anadolu'daki Olba kentini ve Olba devletini (günümüzde Mersin ili, Silifke civarı) yönetmiş kadın bir tiran hükümdarıdır.
Hayatı
Aba, Olba krallığının tiranı Ksenophanes’in (veya Xenophanes) kızıdır. Babası tarafından siyaset ve devlet yönetimi konusunda özel olarak eğitilen Aba, yönetim kademesine yükselmeden önce krallığın dinsel ve siyasal merkezinde "rahibe" olarak görevlendirilmiştir.
Aba, babasının ardından Olba tahtına geçerek yönetimi devralmıştır. Olba, mitolojik kahraman Teukros’un oğlu Aias tarafından kurulduğuna inanılan ve görkemli bir Zeus (Jupiter) tapınağına ev sahipliği yapan stratejik bir dinsel merkezdir. Aba’nın saltanatının kesin tarihleri bilinmemekle birlikte, babasından yönetimi M.Ö. 43 ile 39 yılları arasında bir dönemde devraldığı tahmin edilmektedir. Roma Cumhuriyeti’nin son iç savaşı olan "Aktium Muharebesi" (M.Ö. 32–30) sırasında iktidarda olduğu ve bu süreçte izlediği aktif diplomasiyle tanındığı bilinmektedir.
Diplomatik İlişkileri ve Yıkılışı
Kraliçe Aba, dönemin en güçlü figürleriyle kurduğu yakın temaslarla dikkat çekmiştir. Mısır kraliçesi VII. Kleopatra ve Romalı devlet adamı Marcus Antonius ile geliştirdiği müttefiklik ilişkisi sayesinde, Olba üzerindeki hakimiyeti bizzat bu isimler tarafından onaylanmış ve desteklenmiştir. Aba, iç savaş sürecinde Antonius ve Kleopatra safında yer alarak sadık bir müttefik profili çizmiştir. Savaşın ardından siyasi nüfuzunu kaybetmiş ve makamından indirilmiştir.
Aba o sırada ortaya çıkan bir veba salgınında eşi Ailos Nikoronos'u ve iki oğlunu kaybetmiştir. Yakınları için Kanlıdivane'nin (Canytelis) batısında bir anıt mezar yaptırmıştır. Kanlıdivane'de Kraliçe Aba'ya ait bir yazıt bulunmakta olup şöyledirː
Aba, Kaligon Kapeos’un mirasçısı olup, Ailos Nikanoros Arios’un karısı ve Nikanor ve Arios’un anası olup, Arios’un vasiyeti ile görevlendirilip, Arios’un mezarına benden (Aba) başkasının konulmamasını istiyor ve emrediyorum. Bu emre karşı gelenin ve (onun) cehennemin kötü tanrılarının gazabını ve Sebaste (Ayas) şehri ve Kanigelle (Kanlıdivane) kentinin Sezar’ın veznesine 10.000 (drahmi) ödesin.
Aba öldükten sonra da devlet Aba'nın soyundan gelenlerce yönetilmeye devam edildi. Ancak Aba’nın soyundan gelenler, Olba bölgesindeki yerel otoritelerini, krallık Roma İmparatorluğu'nun bir eyaleti olarak tamamen ilhak edilene dek sürdürmeyi başarmışlardır.
Literatür
- Johannes Toepffer: Aba 4. In: Pauly's Realencyclopedia of classical antiquity (RE) içinde. Cilt I,1, Stuttgart 1893, sütun 4.
- Walther Ruge: Olbe. In: Pauly's Realencyclopedia of classical antiquity (RE). Cilt XVII,2, Stuttgart 1937, sütun 2399-2403.
- Roller, Duane W. (2018). Cleopatra's Daughter: And Other Royal Women of the Augustan Era (İngilizce). Oxford University Press. ss. 121-123. ISBN 978-0-19-061882-7.
Kaynaklar
- ^ Roller, Duane W. (2018). Cleopatra's Daughter: And Other Royal Women of the Augustan Era (İngilizce). Oxford University Press. ss. 121-123. ISBN 978-0-19-061882-7.
- ^ a b c d "The Project Gutenberg eBook of The Geography of Strabo, Vol. III., translated by H. C. Hamilton." www.gutenberg.org. s. 56. Erişim tarihi: 12 Eylül 2022. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Vural, Semihi. Yazıtlar,"Kanlıdivane – Tarih ve Doğanın Gizemli Dünyası – 4. Bölüm". www.yumuktepe.com. Erişim tarihi: 5 Nisan 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Strabon, Geographika, XIV, 5, 10, s. 672; aktaran Walther Ruge: "Olbe" maddesi. Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE) ansiklopedisi içinde. Cilt XVII/2, Stuttgart, 1937, sütun 2399–2403, özellikle sütun 2400.