| Akın Birdal | |
|---|---|
| Türkiye Büyük Millet Meclisi 23. Dönem Milletvekili | |
| Görev süresi 23 Temmuz 2007 - 23 Nisan 2011 | |
| Seçim bölgesi | 2007 – Diyarbakır |
| Kişisel bilgiler | |
| Doğum | 2 Ocak 1948 Niğde |
| Milliyeti | Türk |
| Partisi | Demokratik Toplum Partisi, Barış ve Demokrasi Partisi |
| Bitirdiği okul | Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi |
| Mesleği | Siyasetçi |
Akın Birdal (d. 2 Ocak 1948, Niğde) Türk siyasetçi. Bir dönem İnsan Hakları Derneği'nin başkanlığını yaptı. 2007 genel seçimlerinde Diyarbakır'dan bağımsız olarak milletvekili seçildi.
Hayatı ve kariyeri
İnsan Hakları Derneği öncesi
İlk ve ortaöğrenimini Niğde'de tamamladı. 1966 yılında girdiği Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden 1970 yılında mezun oldu. Öğrencilik yıllarında Niğde Gençlik Derneği Başkanlığı yaptı. Ziraat Fakültesi Talebe Cemiyeti'nde görev aldı. 1973 yılında Gazi Üniversitesi'nde işletme yüksek lisansı yaptı. Aynı yıllarda Ziraat Mühendisleri Birliği ile TMMOB Ziraat Odası Merkez Yürütme Kurullarında görev yaptı.
1977 yılında kır yoksullarının ekonomik, demokratik mücadele örgütü KÖY-KOOP'un Niğde Birlik Başkanlığını yaptı. Aynı zamanda KÖY-KOOP'un merkez yönetim kurulundaydı ve eğitim, örgütlenme basın ve halkla ilişkiler başkanlığı görevini yürüttü. 1977-1980 yılları arasında Halkevleri Merkez Yürütme Kurulu üyesiydi. Aynı dönemde, Gazi Üniversitesi Kooperatifçilik Enstitüsü'nde öğretim görevlisi olarak çalıştı.
1980 askeri darbesi sonrasında, KÖY-KOOP yöneticileriyle Mamak Askeri Cezaevi'nde bir yıl tutuklu kaldı. Buradan çıktıktan sonra, 3 yıl ticaretle uğraştı. 1984 yılında yargılandığı tüm davalardan beraat etti ve peyzaj mimarlığı alanında çalışmaya başladı.
İnsan Hakları Derneği dönemi
1986 yılında kurulan İnsan Hakları Derneği'nin (İHD) 1986 ile 1992 yılları arasında genel sekreterliğini, 1992'den 1999'a kadar ise genel başkanlığını yaptı. 12 Mayıs 1998'de Ankara'da bulunan İnsan Hakları Derneği genel merkezinde iki kişinin silahlı saldırısına uğradı. Silahlı saldırganlar Kerem Deretarla ile Bahri Eken'in Türk İntikam Tugayı üyesi olduğu öne sürüldü. Saldırıyı Yeşil'in ekibinden uzman çavuş Cengiz Ersever ve Semih Tufan Gülaltay'ın düzenlediği de iddia edildi. Akın Birdal, saldırıdan yaralı olarak kurtuldu.
1995-1996 Dünya Barış Günleri'nde Mersin ve Ankara'da yaptığı konuşmalardan dolayı 2 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 1999 ve 2000 yıllarında hapse girdi. Bu mahkûmiyetleri nedeniyle İçişleri Bakanlığı'nın uyarısıyla, İHD genel başkanlığından ayrılmak zorunda kaldı.
Siyasetçilik dönemi
1995 genel seçimlerinde Merain'den Emek-Barış ve Özgürlük Bloğunun milletvekili adayı oldu. Partinin yüzde 10 barajının aşamaması nedeniyle seçilemedi. 2002 yılında yine Emek-Barış ve Demokrasi Bloğunun Mersin adayı olan Birdal'ın adaylığı, TCK m. 312'den aldığı mahkûmiyet nedeniyle YSK'ca veto edildi.
BSP ve ÖDP'nin kurucusu üyesi olan Akın Birdal her iki partide de parti meclisi üyeliği yaptı. 2002 yılında kurulan Sosyalist Demokrasi Partisi Genel Başkanlığı görevini 2 yıl süreyle yürüten Birdal, merkezi Paris'te bulunan Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu'na Başkan Yardımcısı seçilmesinin hemen öncesinde SDP Genel Başkanlığı görevinden istifa etti. Federasyonun başkan yardımcılığı görevini, üst üste 3 dönem, 2007'ye kadar sürdürdü.
Sosyaliat Demokrasi Partisi'nin onursal genel başkanı olan Akın Birdal, 22 Temmuz 2007'de gerçekleştirilen erken genel seçimlerde Diyarbakır'dan bağımsız milletvekili adayı oldu. Bin Umut Adayları arasında olan Akın Birdal, milletvekili seçilmesi halinde TBMM'de savaş politikalarına karşı barışın, askeri vesayet rejimine karşı gerçek demokrasinin, her türlü ayrımcı politikaya karşı insan haklarının, hukukun siyaset karşısında araçsallaştırılmasına karşı adaletin, yoksulluğa ve yoksunluğa karşı iş ve ekmek mücadelesinin sözcülüğünü yapmayı hedeflediğini dile getirmiştir[kaynak belirtilmeli]. 2007 genel seçimlerinde milletvekili seçildi ve ardından DTP'ye katıldı.
2009 Yerel Seçimleri'nde DTP İstanbul belediye başkan adayı olmuştur.
Diğer çalışmaları
Kooperatifçilik ve insan hakları üzerine çok sayıda inceleme ve makaleleri yayımlandı. Bunun yanı sıra, Cansuyu (Aykırı Yayınları, 2006), Betula Öyküler (2003), Sol Elim Ulucanlar'dan Notlar (Belge Yayınları, 2000) isimli kitapları yayımlandı. 2008 yılındaki Ermenilerden Özür Diliyorum kampanyasına desteğini açıklamıştır.
Özel hayatı
İlk eşi Hale Birdal, 22 Nisan 1996’da öldü. 2 çocuğu var. Evren Birdal ve Sinan Cem Birdal. Birdal'ın ikinci eşi Gülşen Ülker Birdal ise 12 Ekim 2015 tarihinde kalp krizi sonucunda öldü.
Kaynakça
- ^ "TBMM". Türkiye Büyük Millet Meclisi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2025. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "'Yeşil' 16 yıl sonra yargılanıyor". Milliyet. 19 Eylül 2014. 8 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Nisan 2025.
- ^ "Akın Birdal tahliye oldu". arsiv.ntv.com.tr. 12 Şubat 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2025.
- ^ "Akın Birdal: Eşimin kalbi Ankara'daki katliamın üzüntüsüne dayanamadı". T24. 8 Eylül 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2025.