Başkanlık Geçiş Konseyi (TPC; Fransızca: Conseil présidentiel de transition Fransızca telaffuz: [kɔ̃sɛj pʁezidɑ̃sjɛl də tʁɑ̃zisjɔ̃] ; Haiti Kreolü: Konsèy Prezidansyèl Tranzisyon) 12 Nisan 2024 tarihinde Bakanlar Kurulu tarafından oluşturulan ve 25 Nisan tarihinde Ulusal Saray'da yemin ederek göreve başlayan geçici bir organdır. Bu organ, seçilen bir başkan göreve başlayana veya 7 Şubat 2026'ya kadar (hangisi önce gerçekleşirse) Haiti devlet başkanının yetkilerini ve görevlerini kullanacak olan organ olarak belirlenmiştir. Konsey, 7 Şubat 2026'da feshedildi.
Arka plan
Haiti krizi sırasında Haiti devlet kurumlarının kademeli olarak dağılması, geçici başbakan Ariel Henry'nin kenara çekilmesi ve fiilî devlet başkanlığı görevlerinden vazgeçmesi çağrılarına yol açtı. Talepler, Haiti'deki çetelerin koalisyonuna liderlik eden eski bir polis memuru olan Jimmy "Barbecue" Chérizier ve eski bir senatör ve hükümlü olan Guy Philippe tarafından yönetiliyordu. Henry, 7 Temmuz 2021'de başkan Jovenel Moïse'nin suikasta uğramasının ardından görevi devraldığından beri gayrimeşru olarak görülüyordu ve düzenlemeyi vadettiği genel seçimleri defalarca ertelemişti. Henry, 11 Mart 2024'te istifa edeceğini ve bir geçiş konseyinin (üyeleriJamaika'da acil bir CARICOM toplantısında belirlenecek) geçici bir başbakan seçeceğini duyurdu.
11 Mart'ta gerçekleştirilen CARICOM toplantısında kurulan geçici başkanlık konseyi, 3 Nisan 2024'te Bakanlar Kurulu tarafından 16 Nisan'da atanan temsilcilerin geçici listesini kesinleştirdi.
Haftalar süren müzakerelerin ardından, 7 Nisan'da CARICOM'a, 7 Şubat 2026'da görev süresi sona erecek geçici bir hükûmet için bir anlaşma gönderildi. Konseyin görevlerinden biri, hâlihazırda geçiş konseyi veya geçici hükûmet üyesi olamayacak bir başbakan seçmektir. Geçiş konseyi, 12 Nisan'da Le Moniteur'de yayınlanan bir hükûmet kararnamesiyle resmen oluşturuldu. TPC'nin dokuz üyesinin isimleri 16 Nisan tarihinde açıklandı ve 25 Nisan'da otomatik silah sesleri arasında Ulusal Saray'da yemin ettiler. Ariel Henry'nin istifasının duyurulması ve TPC'nin göreve başlamasından önce, Michel Patrick Boisvert, Bakanlar Kurulu tarafından geçici başbakan olarak atandı.
Tarihçe
30 Nisan 2024'te Edgard Leblanc Fils, Başkanlık Geçiş Konseyi'nin başkanı olarak atandı ve Fritz Bélizaire, konsey içinde tartışmalı bir seçim olmasına rağmen, dört oy çoğunluğuyla başbakan olarak belirlendi. Sonuç olarak, konsey üyeleri başkanlığın Fils, Louis Gérald Gilles, Leslie Voltaire ve Smith Augustin arasında beş ayda bir dönüşümlü olarak yürütülmesine karar verdiler. Ayrıca, çoğunluğu oluşturmak için dört yerine beş oy şartı da getirdi. Konsey daha sonra 13-17 Mayıs tarihleri arasında başbakanlık pozisyonu için başvuruları kabul etmeye başladı. Mayıs 2024'ün sonlarında konsey, geçici başbakan Michel Patrick Boisvert'in görev süresini bir ay daha uzattı ve 27 Mayıs'ta oy hakkına sahip yedi üyeden altısı, daha önce Bélizaire'i seçen oyu geçersiz sayarak, eski BM özel temsilcisi ve eski başbakan Garry Conille'i halefi olarak seçti. Conille ve konsey üyeleri, yemin töreninden sonra birkaç kez bir araya gelerek kabinesinde yer alacak 13 bakanın isimleri üzerinde anlaştılar ve bakanlar 11 Haziran 2024'te açıklandı. Konsey ve yeni hükûmet daha sonra Haiti Ulusal Polisi genel müdürünün değiştirilmesi konusunda anlaştı. 7 Ekim 2024'te Voltaire, Fils'in yerine konsey başkanı olarak atandı.
2 Ekim 2024'te, hükûmetin resmî yolsuzlukla mücadele birimi, Geçiş Konsey'in üç üyesi olan Smith Augustin, Gérald Gilles ve Emmanuel Vertilaire'in görevlerini kötüye kullanma, rüşvet ve pasif yolsuzluktan yargısal incelemeye alınmasını tavsiye etti.
Konsey, Kasım 2024'te Conille'i geçici başbakanlık görevinden alarak yerine iş insanı Alix Didier Fils-Aimé'yi atadı. Birkaç konsey üyesi, Ocak 2026'da Fils-Aimé'yi görevden alma girişiminde başarısız oldu ve bu durum ABD'den kınama aldı
Başkanlık Geçiş Konseyi 7 Şubat 2026 tarihinde, yerine geçecek bir kuruluş olmadan feshedildi. Radio France Internationale, siyasi geçiş olasılığının uzak olduğunu belirtti. Konsey, kendisinde olan tüm yetkileri görevdeki başbakan Fils-Aimé'ye devretti ve böylece Haiti'de yürütme yetkisine sahip tek siyasetçi olarak Fils-Aimé kalmış oldu.
Eylemler
30 Nisan 2024'te Edgard Leblanc Fils, TPC başkanı olarak atandı ve Fritz Bélizaire, konsey içinde tartışmalı olmasına rağmen, dört oyluk çoğunlukla başbakan olarak atandı. Bunun sonucunda konsey üyeleri, başkanlığın her beş ayda bir Fils, Louis Gérald Gilles, Leslie Voltaire ve Smith Augustin arasında dönüşümlü olarak değiştirilmesi konusunda anlaştılar. Ayrıca çoğunluğu oluşturmak için dört yerine beş oy şartı da getirildi. Konsey daha sonra 13-17 Mayıs tarihleri arasında başbakanlık pozisyonu için başvuruları kabul etmeye başladı. Mayıs 2024'ün sonlarında, konsey geçici başbakan Michel Patrick Boisvert'in görev süresini bir ay daha uzattı ve 27 Mayıs'ta oy kullanma hakkına sahip yedi üyeden altısı, eski BM Özel Temsilcisi Bill Clinton'ın özel kalemi ve eski başbakan Garry Conille'i halefi olarak seçti ve Bélizaire'i seçen önceki oyu geçersiz kıldı. Conille ve konsey üyeleri, yemin töreninden sonra birkaç kez bir araya gelerek kabinesinde yer alacak 13 bakanın isimleri üzerinde anlaştılar ve bakanlar 11 Haziran 2024'te açıklandı. Konsey ve yeni hükûmet daha sonra Haiti Ulusal Polisi genel müdürünün değiştirilmesi konusunda anlaştı. 7 Ekim 2024'te Voltaire, Fils'in yerine konsey başkanı olarak atandı.
Başkanlar
Başkan
| No. | Oylayan üye | Üye | Parti | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Edgard Leblanc Fils (d. 1955) |
30 Nisan 2024 | 7 Ekim 2024 | OPL |
| 2 | Leslie Voltaire (d. 1949) |
7 Ekim 2024 | 7 Mart 2025 | FL |
| 3 | Fritz Jean (d. 1956) |
7 Mart 2025 | 7 Ağustos 2025 | Inite |
| 4 | Laurent Saint-Cyr (d. ?) |
7 Ağustos 2025 | 7 Şubat 2026 | Bağımsız |
Kaynakça
- ^ a b Montoya, Angeline (7 Mart 2024). "En Haïti, « les gangs ont transformé leur contrôle territorial en domination sociale, économique et militaire »". Le Monde. 9 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Mart 2024.
- ^ "Haiti's transitional government must take office amid gang warfare". The Economist. 11 Nisan 2024. 28 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2024.
- ^ Ives, Kim (17 Ocak 2024). "Responding to Guy Philippe's Call, Civil Disobedience Protests Erupt Across Haiti". Haiti Liberté. 12 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mart 2024.
- ^ Berg, Matt; Toosi, Nahal; Ward, Alexander (5 Mart 2024). "'Catastrophic' fears in Washington as Haiti crisis worsens". Politico. 6 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mart 2024.
- ^ Buschschlüter, Vanessa (7 Mart 2024). "Haiti gang leader threatens 'civil war' if PM does not resign". BBC News. 15 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2024.
- ^ Coto, Dánica; Sanon, Evens (12 Mart 2024). "Ariel Henry: Haiti's PM says he will resign". Associated Press. 12 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2024.
- ^ a b Moniteur 2024a.
- ^ "Haiti finalises deal to form transitional council in bid to end gang chaos". France 24 (İngilizce). 8 Nisan 2024. 9 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Mayıs 2024.
- ^ "Haiti finalises deal to form transitional council in bid to end gang chaos". France 24. 9 Nisan 2024. 9 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2024.
- ^ Robenson, Geffrard (12 Nisan 2024). "Haïti dispose officiellement d'un Conseil présidentiel pour diriger la transition jusqu'au 7 février 2026". Le Nouvelliste. 12 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Moniteur 2024.
- ^ a b Robenson, Geffrard (25 Nisan 2024). "Les membres du Conseil présidentiel de transition ont prêté serment, tôt jeudi 25 avril 2024, au Palais national". Le Nouvelliste. 26 Nisan 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Geffrard, Robenson (30 Nisan 2024). "Fritz Bélizaire, premier ministre désigné, déjà contesté". Le Nouvelliste. 10 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Coto, Dánica (10 Mayıs 2024). "Transitional council in Haiti embraces new changes following turmoil as gang violence grips country". Associated Press. 17 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Coto, Dánica (17 Mayıs 2024). "Haiti is seeking a new prime minister. Dozens of candidates jostle for the key job". ABC News. Associated Press. 24 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Charles, Jacqueline (28 Mayıs 2024). "UN expert, former prime minister is named to lead Haiti's transitional government". The Miami Herald. 30 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2024.
- ^ Blaise, Juhakenson (12 Haziran 2024). "Haiti's Prime Minister Garry Conille officially names his ministry cabinet". The Haitian Times (İngilizce). 14 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2024.
- ^ Charles, Jacqueline (20 Haziran 2024). "Once ousted as Haiti's police chief for failing to control gangs, he's now back in top job". Miami Herald (İngilizce). 20 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2024.
- ^ "Haiti's divided transition council picks new president". Reuters. 7 Ekim 2024. 9 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ "En Haïti, trois membres du conseil de transition accusés de corruption". France 24 (Fransızca). 3 Ekim 2024. 22 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ağustos 2026.
- ^ "Haiti replaces its prime minister, marking more turmoil in transition process". NPR (İngilizce). 11 Kasım 2024. 20 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2026.
- ^ Fatima, Midhat. "Haiti's transitional council steps down, hands power to PM". DW (İngilizce). 9 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2026.
- ^ "Haiti's transitional council disbands with nothing to replace it". RFI (İngilizce). 7 Şubat 2026. 29 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2026.
- ^ "Haiti's transitional council transfers power to US-backed prime minister Fils-Aimé". France 24 (İngilizce). 7 Şubat 2026. 8 Şubat 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Şubat 2026.
- ^ Geffrard, Robenson (30 Nisan 2024). "Fritz Bélizaire, premier ministre désigné, déjà contesté". Le Nouvelliste. 10 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Coto, Dánica (10 Mayıs 2024). "Transitional council in Haiti embraces new changes following turmoil as gang violence grips country". Associated Press News. 17 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Coto, Dánica (17 Mayıs 2024). "Haiti is seeking a new prime minister. Dozens of candidates jostle for the key job". ABC News. Associated Press. 24 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
- ^ Charles, Jacqueline (28 Mayıs 2024). "UN expert, former prime minister is named to lead Haiti's transitional government". The Miami Herald. 30 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Mayıs 2024.
- ^ Blaise, Juhakenson (12 Haziran 2024). "Haiti's Prime Minister Garry Conille officially names his ministry cabinet". The Haitian Times (İngilizce). 14 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Haziran 2024.
- ^ Charles, Jacqueline (20 Haziran 2024). "Once ousted as Haiti's police chief for failing to control gangs, he's now back in top job". Miami Herald (İngilizce). 20 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Haziran 2024.
- ^ "Haiti's divided transition council picks new president". Reuters. 7 Ekim 2024. 9 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Nisan 2025.
Bibliyografya
- "Décret pourtant création du conseil présidentiel de transition" (PDF). Le Moniteur: Journal officiel de la République d'Haïti. Port-au-Prince. 179 (14). 12 Nisan 2024.
- "Errata: Arrêté nommant les membre du Conseil présidentiel de transition" (PDF). Le Moniteur: Journal officiel de la République d'Haïti. Port-au-Prince. 179 (15). 16 Nisan 2024.