| Beytüşşebap | |
|---|---|
 Türkiye'de bulunduğu yer | |
İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Şırnak |
| Coğrafi bölge | Doğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Kemal Ülkü |
| • Belediye başkanı | Kamil Dürmüş (AK Parti) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 1.647 km² |
| Rakım | 2.566 m |
| Nüfus (2020) | |
| • Toplam | 16.317 |
| • Kır | 10,627 |
| • Şehir | 5.690 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| Posta kodu | 73800 |
| İl alan kodu | 0486 |
| İl plaka kodu | 73 |
Resmî site Kaymakamlık |
Beytüşşebap, (Kürtçe: Elkî) Şırnak ilinin bir ilçesidir.
Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Irak ve Suriye sınırlarından ortalama 20 km uzaklıktadır. Habur sınır kapısına adını veren Habur Çayı Beytüşşebap sınırları içerisinden doğar. İlçede sıcak su kaplıcası bulunmaktadır. İlçe stratejik bir konumdadır. Kuzeydoğusunda Van, doğusunda Hakkâri, kuzeybatısında Siirt, güneyinde Uludere, batısında ise Şırnak bulunmaktadır.
İlçenin yüzölçümü 1.647 km²’dir.
Etimoloji
Beytüşşebap, kelime anlamı olarak Beyt ve Şebap kelimelerinden elde edilmiş Arapça bir birleşik isimdir. Gençlerin evi anlamına gelmektedir.
Başka kaynaklara göre ise Beytüşşebap ismi Süryaniceden gelmekte ve beth şabath (Şabath yeri) anlamına gelmekterir.
İlçeye adını veren asıl Beytüşşebap şimdiki Hisarkapı köyüdür.
Tarihçe
İlçeye tarih içerisinde Hurriler, Mittaniler, Asurlular ve Urartular egemen olmuşlardır. İlçe, 1054 yılında Selçukluların, 1514 yılında ise Osmanlı egemenliğine girmiştir. 1855 yılında Erzurum iline, 1865 yılında Van iline bağlanan Beytüşşebap, 1887 yılında ilçe olmuştur. Bu tarihten Cumhuriyetin ilanına kadar Van iline bağlı kalan Beytüşşebap, 1926 yılında Siirt, 1936 yılında Hakkâri ve 1990 yılında da Şırnak iline bağlanmıştır.
Beytüşşebap ilçesi 19. yüzyıl sonlarında Van ili Hakkari livasına bağlı bir ilçe iken, 7 nahiyesi ve 46 köyü vardı.
19. yüzyılın sonlarında kaza nüfusu 900 Osmanlı Türkü, 11,100 Kürt, 5,000 Nasturi Hristiyan ve 1,700 Keldani Hristiyandan müteşekkildi. Ancak başka kaynaklar 20. yüzyıl başlarına dek varolan küçük bir Yahudi toplumundan söz eder.
İlçe, I. Dünya Savaşı'nda Rus işgaline uğradı. 1917 yılında Rusların geri çekilmeleri ile işgalden kurtuldu. Türkiye Cumhuriyeti kurulduğunda ilçe olan Beytüşşebap bu sefer Siirt iline bağlandı. Daha önceleri Siirt iline bağlı bir ilçe olan Beytüşşebap, 6 Mayıs 1936'da Hakkari iline bağlandı. 1990 yılında Şırnak'a bağlandı.
Coğrafya
Dağlık bir arazi yapısına sahip olup doğusunda Hakkâri, batısında Siirt-Pervari, kuzeyinde Van-Çatak, güneyinde ise Hakkâri-Çukurca ve Şırnak-Uludere yer almaktadır. İlçenin doğusunda yer alan Altın Dağları ve batısında yer alan Tanin Dağı, ilçe sınırları içerisinde kesişmektedir. Ayrıca, ilçede Kato Platosu mevcuttur. İlçenin en önemli akarsuyu Habur Çayı'nın kollarıdır. Beytüşşebap ilçe merkezinin denizden ortalama yüksekliği 2.566 metredir. İlçenin en yüksek noktası ise 3000 metreyi aşan Kato Platosu'dur. İlçenin iklimi, sert Doğu Anadolu iklim özellikleri taşımaktadır.
Nüfus
Beytüşşebap ilçesinin 2020 ilçe toplam nüfusu 16.317 kişidir. Bu nüfusun 8.799'u erkek, 7.518'i kadındır. İlçe merkezinin nüfusu 5.690, bu merkez nüfusun 3.358'i erkek, 2.332'si kadındır. İlçenin belde ve köy toplam nüfusu 10.627'dir. Bu nüfusu 5.441'i erkek, 5.186'sı kadındır. İlçe nüfusu 2022 yılında 16.044 kişi 2023 yılında ise 16.056 kişi olarak tespit edilmiştir.
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| Beytişebap ilçesi (Hakkâri) | |||
| 1927 | 12.883 | 359 | 12.524 |
| Beytişebap ilçesi (Siirt) | |||
| 1935 | 14.858 | 902 | 13.956 |
| Beytülşebap ilçesi (Hakkâri) | |||
| 1940 | 16.134 | 814 | 15.320 |
| 1945 | 12.864 | 746 | 12.118 |
| 1950 | 17.003 | 1.882 | 15.121 |
| 1955 | 18.974 | 1.374 | 17.600 |
| 1960 | 11.279 | 1.598 | 9.681 |
| 1965 | 13.060 | 1.697 | 11.363 |
| 1970 | 14.720 | 2.239 | 12.481 |
| 1975 | 18.409 | 2.766 | 15.643 |
| 1980 | 19.033 | 2.962 | 16.071 |
| 1985 | 21.544 | 3.993 | 17.551 |
| Beytüşşebap ilçesi (Şırnak) | |||
| 1990 | 22.409 | 4.253 | 18.156 |
| 2000 | 20.659 | 6.633 | 14.026 |
| 2007 | 19.947 | 6.622 | 13.325 |
| 2008 | 19.462 | 6.586 | 12.876 |
| 2009 | 17.793 | 5.302 | 12.491 |
| 2010 | 17.537 | 5.231 | 12.306 |
| 2011 | 17.836 | 5.619 | 12.217 |
| 2012 | 17.288 | 5.445 | 11.843 |
| 2013 | 17.425 | 5.304 | 12.121 |
| 2014 | 16.961 | 5.263 | 11.698 |
| 2015 | 17.100 | 5.248 | 11.852 |
| 2016 | 16.291 | 4.817 | 11.474 |
| 2017 | 16.247 | 5.720 | 10.527 |
| 2018 | 17.227 | 6.641 | 10.586 |
| 2019 | 16.330 | 5.949 | 10.381 |
| 2020 | 16.317 | 5.690 | 10.627 |
Yerel Yönetim
| Sıra | Dönem | Belediye Başkanı | Göreve Başlama | Görev Bitişi | Partisi | Türü | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1963-1977 | Kamil Ataman | 17 Kasım 1963 | 11 Aralık 1977 | CHP | İlçe Belediyesi (Üç Dönem Üst Üste) | |
| 2 | 1977-1980 | Ömer Ataman | 11 Aralık 1977 | 12 Eylül 1980 | CHP | İlçe Belediyesi | |
| 3 | 1980-1984 | Askerî / Atama Dönemi | 12 Eylül 1980 | 25 Mart 1984 | Askerî Dönem (Atama) | Vali / Kaymakam Ataması | |
| 4 | 1984-1989 | Şefik Ataman | 25 Mart 1984 | 26 Mart 1989 | ANAP | İlçe Belediyesi | |
| 5 | 1989-1994 | Kamil Durmuş | 26 Mart 1989 | 27 Mart 1994 | DYP | İlçe Belediyesi (Şırnak'a Bağlandı) | |
| 6 | 1994-1999 | Şefik Ataman | 27 Mart 1994 | 18 Nisan 1999 | ANAP | İlçe Belediyesi | |
| 7 | 1999-2004 | Faik Dursun | 18 Nisan 1999 | 28 Mart 2004 | FP / AK Parti | İlçe Belediyesi | |
| 8 | 2004-2009 | Faik Dursun | 28 Mart 2004 | 29 Mart 2009 | DYP | İlçe Belediyesi | |
| 9 | 2009-2014 | Yusuf Temel | 29 Mart 2009 | 30 Mart 2014 | BDP | İlçe Belediyesi | |
| 10 | 2014-2019 | Nurettin Ataman | 30 Mart 2014 | 11 Eylül 2016 | BDP / HDP | Seçim Sonucu (Görevden Alındı) | |
| Murat Şener (Kayyum) | 11 Eylül 2016 | 31 Mart 2019 | İçişleri Bakanlığı Ataması | Belediye Başkan Vekili / Kaymakam | |||
| 11 | 2019-2024 | Habip Aşan | 31 Mart 2019 | 31 Mart 2024 | AK Parti | İlçe Belediyesi (Kesintisiz Tamamladı) | |
| 12 | 2024-Günümüz | Kamil Dürmüş | 31 Mart 2024 | Devam ediyor | AK Parti | [Seçim Sonucu](https://secim.sozcu.com.tr/secim2024mart31/sirnak-beytussebap-secim-sonuclari) |
25 Eylül Beytüşşebap Saldırısı
PKK'nın kurban bayramının ikinci gününe rastlayan 25 Eylül 2015 Cuma günü 500'e yakın eylemciyle ilçeyi ele geçirme amacına yönelik olarak emniyet noktaları, jandarma komutanlığı, komando alayı, askeri üst bölgeler başta olmak üzere diğer sivil hedeflere karşı yapmış olduğu silahlı eylemdir. Bu saldırıda ilçeye hakim konumda olan askeri üs bölgesi ile ilçe girişindeki polis noktası başta olmak üzere çok şiddetli çatışmalar yaşanmıştır. Sabah 05.40'ta başlayan çatışma yaklaşık 6 saat sürmüş ve öğlene doğru sona ermiştir. Saldırıda 1 asker şehir olurken, Genelkurmay başkanlığının açıkladığı verilere göre 34 saldırgan da etkisiz hale getirilmiştir. Saldırıda ilçe kaymakamı Kadir Güntepe'nin evine, makam arabası ve makam odasına silahlı saldırıda bulunulmuş, ilçede görev yapan hakim ve savcıların makam odaları kurşunlanmıştır. Bununla birlikte yaralı polis için gelen ambulans eylemcilerce taranarak ambulans şoförü öldürülmüştür. Gene saldırı sonucu 3 sivil vatandaş ölmüştür. Saldırıdan birkaç gün sonra Murat Karayılan "İstediğimiz zaman bir şehri tek bir gecede denetim altına alırız. Aslında bu tarz eylem bir ilktir; acemilikten kaynaklı sorunlar da vardır" diyerek verdikleri ağır kayıpları ve ilçeyi ele geçirme amacına yönelik bir eylem olduğunu belirtmiştir.
Konum
| BEYTÜŞŞEBAP'tan yönler | |||||||||||
| Siirt | Van | ||||||||||
|
Hakkâri | ||||||||||
| Uludere |
Kardeş şehirler
- Konya, Altılar
Notlar
Kaynakça
- ^ a b c d "İlçe: "Beytüşşebap"". Nişanyan Yeradları. Erişim tarihi: 20 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Cuinet, Vital. La Turquie d'Asie, Constantinople, 1890 (Fransızca).
- ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025.
- ^ a b "Beytüşşebap". 25 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Mart 2021.
- ^ "T.C. Beytüşşebap Kaymakamlığı - İlçemiz Tarihçesi". beytussebap.gov.tr. 24 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2025.
- ^ "Beytüşşebap Haritası Beytüşşebap Nerede". www.haritatr.com. 19 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2026.
- ^ "Şırnak'ın nufüsü ne kadar arttı". İdil Haber. 20 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2025.
- ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
- ^ . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Beytüşşebap Nüfusu - Şırnak". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- "Şırnak Beytüşşebap Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "PKK'nın Beytüşşebap'taki ağır kayıpları için bu açıklamayı yaptı". Milliyet Gazetesi. 1 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2015.