Eyâlet-i Budin
Budai vilajet
Budimski vilajet
Budin Eyaleti (Buda)
Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
1541–1686
Budin Eyaleti harita üzerinde
Budin Eyaleti harita üzerinde
Budin Eyaleti (1683)
Merkez Budin (Macarca: Buda)
47°28′K 19°03′D / 47.467°K 19.050°D / 47.467; 19.050
Yönetim şekli Paşalık
Tarih
 - Budin Kuşatması (1541) 1541
 - Budin Kuşatması (1686) 1686
Bugün parçası  Hırvatistan
 Macaristan
 Sırbistan
 Slovakya
Öncüller		 Ardıllar
Macaristan Krallığı
Rumeli Eyaleti
Habsburg Monarşisi
Temeşvar Eyaleti
Kanije Eyaleti
Eğri Eyaleti

Budin Eyaleti, Budin Beylerbeyliği veya Budin Paşalığı (Macarca: Budai vilajet, Sırpça: Budimski vilajet veya Будимски вилајет, Hırvatça: Budimski vilajet), Osmanlı İmparatorluğu'nun bir eyaleti. 1526'daki Mohaç Muharebesi sonrasında Osmanlı İmparatorluğu'na bağlanan Macaristan Krallığı'nın başkenti Budin'e 1530, 1540 ve 1541 yıllarında Habsburg Hanedanı'nın kontrolündeki Avusturya Arşidüklüğü tarafından gerçekleştirilen ve başarısızlıkla sonuçlanan kuşatmalar sonrasında kurulmuştur. 1552'de Temeşvar ele geçirilmiş ve Temeşvar ve çevresinde Temeşvar Eyaleti kurulmuştur. 1606'da Zitvatorok Antlaşması'yla Eğri ve Kanije şehirleri de alınarak Eğri (1596) ve Kanije (1600) Eyaletleri kurulmuştur. 17. yüzyılda II. Viyana Kuşatması'ndaki yenilginin ardından 2 Eylül 1686'da Habsburg ordusu, Budin şehrine girdi ve eyalet de düştü.

Nüfus sayımında etnik gruplardan Macarlar, Hırvatlar, Sırplar, Slovaklar ve Müslümanlar vardı.

Sancakları

1541'de Eyaletin sancakları:

  1. Budin Sancağı
  2. Semendire Sancağı
  3. İzvornik Sancağı
  4. Vulçetrin Sancağı
  5. Pojega Sancağı
  6. Mohaç Sancağı
  7. İstolni-Belgrad Sancağı (Székesfehérvár)
  8. Segedin Sancağı
  9. Sirem Sancağı
  10. Kopan Sancağı
  11. Şikloş Sancağı
  12. Peçuy Sancağı
  13. Vidin Sancağı
  14. Alacahisar Sancağı
  15. Çanad Sancağı
  16. Beçkerek Sancağı
  17. Hipovo Sancağı

1566'da eyaletin sancakları:[kaynak belirtilmeli]

  1. Budin Sancağı
  2. Semendire Sancağı
  3. Pojega Sancağı
  4. Mohaç Sancağı
  5. İstolni Belgrad Sancağı (Székesfehérvár)
  6. Segedin Sancağı
  7. Sirem Sancağı
  8. Baboça Sancağı
  9. Zigetvar Sancağı
  10. Peçuy Sancağı
  11. Estergon Sancağı
  12. Hatvan Sancağı
  13. Filek Sancağı
  14. Seçen Sancağı
  15. Sonluk Sancağı
  16. Şimontorna Sancağı
  17. Kopan Sancağı
  18. Şikloş Sancağı
  19. Sekçay Sancağı
  20. Novigrad Sancağı
  21. Pespirim Sancağı

1600'deki eyaletlerin sancakları:

  1. Semendire Sancağı
  2. Sirem Sancağı
  3. Rackeve Sancağı
  4. Kopan Sancağı
  5. İstolni Belgrad Sancağı
  6. Mohaç Sancağı
  7. Şikloş Sancağı
  8. Seçuy Sancağı

1610'da eyaletin sancakları:

  1. Budin Sancağı
  2. Sirem Sancağı
  3. Ráckeve Sancağı
  4. Kopan Sancağı
  5. İstolni Belgrad Sancağı
  6. Mohaç Sancağı

Eyaletin son sancakları:

  1. Budin Sancağı
  2. Sirem Sancağı
  3. Semendire Sancağı
  4. Sekçay Sancağı
  5. Şimontorna Sancağı
  6. İstolni Belgrad (Székesfehérvár) Sancağı
  7. Estergon Sancağı
  8. Mohaç Sancağı[kaynak belirtilmeli]
  9. Peçuy Sancağı[kaynak belirtilmeli]

Budin Beylerbeyleri

Sokullu Mustafa Paşa 12 yıl boyunca paşalık yaparak, Budin'in en uzun süre yöneticilik yapan paşası olmuştur. Budin beylerbeylerinin listesi aşağıdaki gibidir:

No. Beylerbeyi Başlangıç Son Ünvan
1 Uzun Süleyman Paşa Resim yok Eylül 1541 Şubat 1542 Beylerbeyi
2 Küçük Bâlî Paşa Resim yok Şubat 1542 Mayıs 1543 Beylerbeyi
3 Yahyapaşazâde Mehmed Paşa Resim yok 16 Mayıs 1543 Ağustos 1548 Beylerbeyi
4 Gazi Kasım Paşa (1. Dönem) Resim yok Eylül 1548 Mayıs 1551 Beylerbeyi
5 Hadım Ali Paşa (1. Dönem) Mayıs 1551 Ağustos 1553 Beylerbeyi
6 Toygun Paşa (1. Dönem) Resim yok 2 Ekim 1553 23 Şubat 1556 Beylerbeyi
7 Hadım Ali Paşa (2. Dönem) 23 Şubat 1556 14 Şubat 1557 Beylerbeyi
8 Hacı Mehmed Paşa Resim yok 14 Şubat 1557 6 Ağustos 1557 Beylerbeyi
9 Gazi Kasım Paşa (2. Dönem) Resim yok 19 Ağustos 1557 4 Kasım 1558 Beylerbeyi
10 Toygun Paşa (2. Dönem) Resim yok 4 Kasım 1558 Haziran 1559 Beylerbeyi
11 Güzelce Rüstem Paşa Resim yok 21 Haziran 1559 Kasım 1563 Beylerbeyi
12 Zal Mahmud Paşa Resim yok 18 Kasım 1563 Haziran 1564 Beylerbeyi
- Hasan Bey Resim yok Haziran 1564 Temmuz 1564 Kaymakam
- Arslan Bey Resim yok Temmuz 1564 Ekim 1564 Kaymakam
13 İskender Paşa Resim yok Ekim 1564 19 Mayıs 1565 Beylerbeyi
14 Yahyapaşazâde Arslan Paşa Resim yok 19 Mayıs 1565 3 Ağustos 1566 Beylerbeyi
15 Sokullu Mustafa Paşa Resim yok 3 Ağustos 1566 1 Ekim 1578 Beylerbeyi
16 Kara Üveys Paşa Resim yok Ekim 1578 Mayıs 1580 Beylerbeyi
17 Kalaylıkoz Ali Paşa (1. Dönem) Resim yok Mayıs 1580 9 Ekim 1583 Beylerbeyi
18 Payzen Yusuf Paşa (1. Dönem) Resim yok 9 Ekim 1583 Mayıs 1586 Beylerbeyi
19 Kalaylıkoz Ali Paşa (2. Dönem) Resim yok Mayıs 1586 22 Şubat 1587 Beylerbeyi
20 Payzen Yusuf Paşa (2. Dönem) Resim yok Mart 1587 28 Kasım 1588 Beylerbeyi
21 Gazi Ferhad Paşa 29 Kasım 1588 Eylül 1590 Beylerbeyi
22 Sofu Sinan Paşa (1. Dönem) Resim yok Kasım 1590 31 Ocak 1592 Beylerbeyi
23 Sinanpaşazâde Mehmed Paşa (1. Dönem) Resim yok 31 Ocak 1592 28 Ocak 1593 Beylerbeyi
24 Sokolluzâde Hasan Paşa Ocak 1593 Ağustos 1594 Beylerbeyi
25 Sinanpaşazâde Mehmed Paşa (2. Dönem) Resim yok Ağustos 1594 9 Mayıs 1595 Beylerbeyi
26 Mihalıçlı Ahmed Paşa (1. Dönem) Resim yok 9 Mayıs 1595 Ağustos 1595 Beylerbeyi
27 Sofu Sinan Paşa (2. Dönem) Resim yok Ağustos 1595 Mayıs 1596 Beylerbeyi
28 Mihalıçlı Ahmed Paşa (2. Dönem) Resim yok Mayıs 1596 13 Ekim 1596 Beylerbeyi
29 Kadızâde Ali Paşa (1. Dönem) Ekim 1596 31 Ocak 1597 Beylerbeyi
30 Mihalıçlı Ahmed Paşa (3. Dönem) Resim yok Şubat 1597 11 Ekim 1598 Beylerbeyi
31 Dev Süleyman Paşa 11 Ekim 1598 Ağustos 1599 Beylerbeyi
32 Tiryaki Hasan Paşa (1. Dönem) Ağustos 1599 Kasım 1599 Beylerbeyi
33 Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa (1. Dönem) Resim yok Kasım 1599 Eylül 1600 Beylerbeyi
34 Tiryaki Hasan Paşa (2. Dönem) Eylül 1600 Nisan 1601 Beylerbeyi
35 Minkarkuşu Mehmed Paşa Resim yok Nisan 1601 15 Ekim 1601 Beylerbeyi
36 Sokolluzâde Lala Mehmed Paşa (2. Dönem) Resim yok 15 Ekim 1601 Temmuz 1602 Beylerbeyi
37 Kadızâde Ali Paşa (2. Dönem) Temmuz 1602 Ağustos 1604 Beylerbeyi
38 Bektaş Paşa Resim yok Ağustos 1604 Mayıs 1605 Beylerbeyi
39 Kurdpaşalı Mustafa Paşa Resim yok Mayıs 1605 Ekim 1605 Beylerbeyi
40 Kadızâde Ali Paşa (3. Dönem) 12 Ekim 1605 28 Kasım 1609 Beylerbeyi
41 Tiryaki Hasan Paşa (3. Dönem) 28 Kasım 1609 Ocak 1614 Beylerbeyi
42 Sefer Paşa Resim yok Şubat 1614 17 Ekim 1614 Beylerbeyi
43 Kadızâde Ali Paşa (4. Dönem) 17 Ekim 1614 Aralık 1616 Beylerbeyi
44 Sofu Mehmed Paşa (1. Dönem) Resim yok 3 Aralık 1616 Haziran 1617 Beylerbeyi
45 Nakkaş Hasan Paşa 3 Haziran 1617 6 Mayıs 1618 Beylerbeyi
46 Karakaş Mehmed Paşa Resim yok 6 Mayıs 1618 Şubat 1621 Beylerbeyi
47 Sofu Mehmed Paşa (2. Dönem) Resim yok Şubat 1621 9 Aralık 1621 Beylerbeyi
48 Kenan Paşa Resim yok 9 Aralık 1621 Şubat 1622 Beylerbeyi
49 Sofu Mehmed Paşa (3. Dönem) Resim yok Şubat 1622 14 Ekim 1622 Beylerbeyi
50 Deli Derviş Paşa Resim yok 14 Ekim 1622 Ekim 1622 Beylerbeyi
51 Sofu Mehmed Paşa (4. Dönem) Resim yok Kasım 1622 Eylül 1623 Beylerbeyi
52 Bebr Mehmed Paşa Resim yok Eylül 1623 Ekim 1623 Beylerbeyi
53 Sofu Mehmed Paşa (5. Dönem) Resim yok Ekim 1623 Ağustos 1626 Beylerbeyi
54 Damat Murtaza Paşa Resim yok Ağustos 1626 Şubat 1630 Beylerbeyi
55 Hasan Paşa Resim yok Şubat 1630 Ekim 1631 Beylerbeyi
56 Bayram Paşa Resim yok Ekim 1631 - Beylerbeyi
57 Koca Musa Paşa (1. Dönem) Resim yok Ekim 1631 30 Haziran 1634 Beylerbeyi
58 Silahdâr Hüseyin Paşa Resim yok 30 Haziran 1634 Temmuz 1634 Beylerbeyi
59 Bayram Paşa (2. Dönem) Resim yok Temmuz 1634 - Beylerbeyi
60 Bostancı Câfer Paşa Resim yok Temmuz 1634 29 Mayıs 1635 Beylerbeyi
61 Nasuhpaşazâde Hüseyin Paşa Resim yok 29 Mayıs 1635 Şubat 1637 Beylerbeyi
62 Koca Musa Paşa (2. Dönem) Resim yok 20 Şubat 1637 23 Şubat 1638 Beylerbeyi
63 Tabanıyassı Mehmet Paşa Resim yok 23 Şubat 1638 5 Şubat 1639 Beylerbeyi
64 İbşir Mustafa Paşa Resim yok 5 Şubat 1639 19 Şubat 1640 Beylerbeyi
65 Silahdar Mustafa Paşa Resim yok 19 Şubat 1640 21 Şubat 1640 Beylerbeyi
66 Koca Musa Paşa (3. Dönem) Resim yok Şubat 1640 12 Mart 1644 Beylerbeyi
67 Mirahur Osman Paşa Resim yok 12 Mart 1644 Ekim 1644 Beylerbeyi
68 Deli Hüseyin Paşa (1. Dönem) Resim yok Ekim 1644 11 Ağustos 1645 Beylerbeyi
69 Nakkaş Mustafa Paşa Resim yok 11 Ağustos 1645 9 Eylül 1646 Beylerbeyi
70 Murtaza Paşa Resim yok 9 Eylül 1646 2 Kasım 1647 Beylerbeyi
71 Hamzapaşazâde Mehmet Paşa (1. Dönem) Resim yok 2 Kasım 1647 5 Kasım 1647 Beylerbeyi
72 Fazlı Paşa (1. Dönem) Resim yok 5 Kasım 1647 Kasım 1647 Beylerbeyi
73 Hamzapaşazâde Mehmet Paşa (2. Dönem) Resim yok Kasım 1647 30 Mart 1648 Beylerbeyi
74 Siyâvuş Paşa Resim yok 30 Mart 1648 6 Ağustos 1650 Beylerbeyi
75 Kara Murad Paşa Resim yok 6 Ağustos 1650 9 Eylül 1653 Beylerbeyi
76 Sarı Kenan Paşa Resim yok 9 Eylül 1653 11 Eylül 1655 Beylerbeyi
77 Gürcü Kenan Paşa (1. Dönem) Resim yok Eylül 1655 2 Mayıs 1656 Beylerbeyi
78 Fazlı Paşa (2. Dönem) Resim yok 2 Mayıs 1656 20 Kasım 1656 Beylerbeyi
79 Gürcü Kenan Paşa (2. Dönem) Resim yok 20 Kasım 1656 12 Kasım 1658 Beylerbeyi
80 Deli Hüseyin Paşa (2. Dönem) Dosya:Gazi Hüseyin Pasha2.jpg 12 Kasım 1658 Aralık 1658 Beylerbeyi
81 Gürcü Kenan Paşa (3. Dönem) Resim yok 3 Aralık 1658 Haziran 1659 Beylerbeyi
82 Seydi Ahmet Paşa 21 Mart 1659 28 Mayıs 1660 Beylerbeyi
83 Boşnak İsmail Paşa 28 Mayıs 1660 Şubat 1663 Beylerbeyi
84 Gürcü Kenan Paşa (4. Dönem) Resim yok Şubat 1663 Mayıs 1663 Beylerbeyi
85 Sarı Hüseyin Paşa Resim yok Mayıs 1663 20 Ekim 1664 Beylerbeyi
86 Gürcü Mehmed Paşa 20 Ekim 1664 Mart 1666 Beylerbeyi
87 Cerrah Kasım Paşa Resim yok 7 Nisan 1666 22 Mayıs 1667 Beylerbeyi
88 Söhrab Mehmed Paşa Resim yok 19 Mayıs 1667 22 Ekim 1667 Beylerbeyi
89 Maglaylı Mahmud Paşa Resim yok 28 Ekim 1667 30 Ekim 1670 Beylerbeyi
90 Uzun İbrahim Paşa (1. Dönem) Resim yok 30 Ekim 1670 Şubat 1672 Beylerbeyi
91 Canpoladzâde Hüseyin Paşa Resim yok Şubat 1672 13 Nisan 1673 Beylerbeyi
92 Uzun İbrahim Paşa (2. Dönem) Resim yok 13 Nisan 1673 14 Eylül 1675 Beylerbeyi
93 Suyolcu Ali Paşa Resim yok 14 Haziran 1675 Mart 1677 Beylerbeyi
94 Köstendilli Koca Halil Paşa Resim yok Mart 1677 Ekim 1677 Beylerbeyi
95 Uzun İbrahim Paşa (3. Dönem) Resim yok Ekim 1677 14 Eylül 1683 Beylerbeyi
96 Kara Mehmed Paşa Resim yok 14 Eylül 1683 10 Ağustos 1684 Beylerbeyi
97 Şeytan İbrahim Paşa Resim yok Ağustos 1684 Kasım 1684 Beylerbeyi
98 Arnavut Abdurrahman Abdi Paşa Kasım 1684 1 Eylül 1686 Beylerbeyi

Kaynakça

  1. ^ a b c d Dr Dušan J. Popović, Srbi u Vojvodini, knjiga I, Novi Sad, 1990, page 201.
  2. ^ "World Statesman Hungary/Ottoman Hungary 1641-1686 Beylerbeys" (İngilizce). World Statesman. 16 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Mayıs 2026. 
  3. ^ Gévay, Antal (1841). A' Budai Pasák (PDF). Viyana. 12 Ağustos 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Mayıs 2026. 

Konuyla ilgili yayınlar

  • Özgüven, Burcu (2001). Osmanlı Macaristan’ında Kentler, Kaleler. Ege Yayınları. ISBN 9789758070473. 
Ayrıca bakınız: Osmanlı eyaletleri listesi ve Osmanlı vilayetleri listesi