Bulgur Palas
Bolulu Habip Bey Konağı
1990'lı yıllarda Bulgur Palas
Genel bilgiler
DurumAçık
Mimari tarzBirinci Ulusal Mimarlık Akımı
Şehirİstanbul
ÜlkeTürkiye
Koordinatlar41°00′25″K 28°56′38″D / 41.00694°K 28.94389°D / 41.00694; 28.94389
Mevcut kullananİstanbul Büyükşehir Belediyesi
Tamamlanma1918
Yenileme2021
Sahipİstanbul Büyükşehir Belediyesi
Tasarım ve inşaat
Mimar(lar)Alessandro Valeri

Bulgur Palas ya da özgün adıyla Bolulu Habip Bey Konağı, Fatih'te Cerrahpaşa semtinde, büyük bir konak ve onu çevreleyen müştemilatlar grubundan oluşan ikonik bir sivil mimarlık yapı grubudur.

Birinci Ulusal Mimarlık üslubu örneklerindendir. Konut olarak inşa edilen bina, anıtsal tuğla cephesi ve kendine özgü yapısal özellikleriyle dönemin tasarım ilkelerine ışık tutar. Günümüzde kültür merkezi olarak kullanılır.

Tarihçe

Osmanlı İmparatorluğu'nda asker ve II. Meşrutiyet döneminde mebus olan Mehmet Habip Bey tarafından yaptırılmıştır. İhtişamlı bir konut olarak tasarlanan yapının inşaatı, I. Dünya Savaşı yıllarında başladı. Habib Bey, savaş döneminde resmî imtiyazlarını kullanarak edindiği büyük servet sebebiyle "Bulgur Kralı” veya "Bulgur Palas Habib Bey" olarak anılmaktaydı. Savaş şartlarında başlattığı konak inşaatı sansasyon yarattmış; ihtişamıyla göze batan yapı, halk arasında "Bulgur Palas" olarak anılmıştır.

Uzun zaman yapının İtalyan mimar Giulio Mongeri'ye tasarlatıldığı düşünülmüştür; ancak 2025 yılında yayımlanan bir araştırma ile mimarının İtalyan asıllı Levanten mimar Alessandro Valeri olduğu ortaya konmuştur.

Habib Bey, I. Dünya Savaşı'nın ardından Malta sürgünleri olarak bilinen 145 İttihatçı arasında yer aldı. Habib Bey'in sürgün edilmesiyle Bulgur Palas'ın inşaatı yarım kaldı ve ailenin bütün itirazlarına rağmen konağa Harbiye Nezareti tarafından el koydu. Yarım kalan inşaatın tamamlanarak konağın malul gazilere tahsis edilmesi planlanmıştı. Habib Bey 1921 yılında serbest bırakılıp İstanbul'a geri dönünce aile mülklerinin kontrolünü eline aldı ancak yaşadığı ekonomik zorluklar nedeniyle Bulgur Palas inşaatı bitirilemedi.

Habip Bey'in 1926 yılındaki ani ölümünden sonra, Bulgur Palas, ailenin borçlarına karşılık olarak Osmanlı Bankası'na devredildi. Uzun süre banka tarafından arşiv olarak kullanıldı Osmanlı Bankasına ait 1856 ile 1996 yılları arasındaki yüzbinlerce belgenin depolandığı bina, arşivin dağılmasını önledi. Konağın müştemilatları ise banka çalışanları için lojman olarak kullanılmaktaydı. 1996'da lojmanlar boşaltıldı ve evrak deposuna dönüştürüldü.

Bulgur Palas, Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından 3 Ekim 1973 tarihinde tescillendi. Binanın mülkiyeti, 1996'da Osmanlı Bankası'nın Garanti Bankası'na katılması üzerine Garanti Bankası'nın mülkiyetine geçti.

2021 yılında İstanbul Büyükşehir Belediyesi Bulgur Palas'ı satın aldı. Bina, bir belge merkezi, arşiv, kütüphane, sergi salonu ve kafe olarak hizmete sunulmak üzere restore edildi. 28 Şubat 2024'te ziyarete açıldı.

Mimarisi

2026 yılından bir görünüm

Bulgur Palas, geniş bir bahçenin merkezindeki bir konak ile müştemilatlar grubundan oluşan bir yapı grubudur. İtalyan asıllı Levanten mimar Alessandro Valeri tarafından tasarlanmıştır. Yapıda Birinci Ulusal Mimarlık Akımı izleri görülmektedir.

Merkezdaki ana konak 481 metrekare zemine oturur. Üç tam kat ve bir yarım kattan oluşmaktadır.

Bulgur Palas'a giriş, Kargı Sokak'taki anıtsal Selamlık Kapısı'ndan sağlanır. Bu kapı ile Bulgur Palas'ın müştemilat avlusuna girildikten sonra ikinci bir portal ile iç avluya geçilir. İç avluya açılan kapının iki tarafında Güvenlik Kulübeleri bulunur.

Müştemilat avlusundaki diğer yapılar, "Çinili Müştemilat" denilen iki katlı kâgir bir yapı, ahır olduğu düşünülen ve üst katında seyislerin konakladığı bir diğer bina ile ortadaki süs havuzudur.

  • Bulgur Palas (Haziran 2015)
    Bulgur Palas (Haziran 2015)
  • Restorasyon sonrası (2024) Restorasyon esnasında (Eylül 2023)
    Restorasyon sonrası (2024)
    Restorasyon esnasında (Eylül 2023)

Kaynakça

  1. ^ a b c d e Karaca, Nilay Özlü; Okçuoğlu, A. Tarkan; Kankotan, Bağış (12 Ağustos 2025). "Bulgur Palas: Birinci Ulusal Mimari Üslubunda Anıtsal Bir Kent Mirası". Art-Sanat (24): 488-518. doi:10.26650/artsanat.2025.24.0012. ISSN 2148-3582. 
  2. ^ a b Girardelli, Paolo (2025). "Alessandro Valeri's Design for Bulgur Palas: A Recent Discovery, a Living Legacy". YILLIK: Annual of Istanbul Studies. Cilt 7. ss. 237 - 2513 Ocak 2026. 
  3. ^ Cansız, Ada Umay (26 Ocak 2026). "Bulgur Palas'ın Mimarının Giulio Mongeri Değil Alessandro Valeri Olduğu Tespit Edildi". Arkitera. 28 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Ocak 2026. 
  4. ^ Aksu, Fatma. "Bulgur Palas'ın hazin hikâyesi". Hürriyet. 15 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021. 
  5. ^ "X'te İBB Kültür". X. 27 Şubat 2024. 27 Şubat 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Şubat 2024. 
  6. ^ "İBB tarihi Bulgur Palas'ı satın aldı". Yeni Çağ Gazetesi. 30 Nisan 2021. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021. 
  7. ^ Kaya, Önder (3 Haziran 2014). "Bulgur Palas". Gezgin Dergi. 17 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Haziran 2021. 

Dış bağlantılar