
Canlı ya da organizma, biyoloji ve ekolojide, yaşam fonksiyonlarını sürdürebilen, çevresine mümkün olduğunca uyum sağlayarak varlığını devam ettiren, basit yapı moleküllerinden ya da karmaşık organ sistemlerinden oluşan varlıkları tanımlamak için kullanılan bir kavramdır.
Canlılar; çevreye uyum sağlama, üreme ve kalıtım gibi ortak özelliklere sahip doğal varlıklar olup, yaşamın temel ögeleridir.
Etimoloji
Canlı sözcüğü, Farsçadan Türkçeye geçmiş olan "can" kelimesinden türemiştir. "Can", yaşam anlamına gelir. Bu nedenle "canlı", yaşamı olan, yaşayan anlamında kullanılır. Organizma ise Yunanca kökenli olup araç veya düzenek anlamındaki ὄργανον (organon) sözcüğünden türetilmiştir.
Canlıların sınıflandırılması
Evrende çok sayıda canlı bulunduğundan, bunların her birini tek tek incelemek mümkün değildir. Bu nedenle canlılar, belirli özelliklerine göre sınıflandırılır. Canlıların ortak ya da farklı özelliklerine göre yapılan bu gruplandırmaya taksonomi (sınıflandırma) ya da biyosistematik adı verilir. Bu sınıflandırmayı inceleyen bilim dalına ise sistematik (taksonomi) denir.
Canlılar temel olarak altı âlemde sınıflandırılır:
Canlıların ortak özellikleri
Canlıların ortak bazı temel özellikleri şunlardır:
- Hücresel yapı
- Metabolizma
- Homeostazi (iç denge)
- Beslenme
- Solunum
- Boşaltım
- Dolaşım
- Büyüme ve gelişme
- Çoğalma (Üreme, replikasyon)
- Çevresel uyarılara tepki
- Adaptasyon
- Ölüm
Her canlıda bu özelliklerin tümü ya da bir kısmı gözlemlenebilir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
Dış bağlantılar
- BBC News 10 Eylül 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Yaşam Ağacı 21 Ağustos 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
yöntemleri
- Abiyogenez
- Aerobiyoloji
- Agronomi
- Agrostoloji
- Anatomi
- Astrobiyoloji
- Bakteriyoloji
- Beslenme
- Bilişsel biyoloji
- Biyocoğrafya
- Biyofizik
- Biyoenformatik
- Biyoistatistik
- Biyojeoloji
- Biyokimya
- Biyomekanik
- Biyomühendislik
- Biyosemiyotik
- Biyoteknoloji
- Botanik
- Dendroloji
- Deniz biyolojisi
- Ekolojik genetik
- Ekoloji
- Embriyoloji
- Entomoloji
- Epidemiyoloji
- Epigenetik
- Etoloji
- Evrimsel biyoloji
- Farmakoloji
- Fikoloji
- Filogenetik
- Fizyoloji
- Fotobiyoloji
- Gelişim biyolojisi
- Genetik
- Genomik
- Gerontoloji
- Gelişimsel plastisite
- Herpetoloji
- Hesaplamalı biyoloji
- Histoloji
- Hücresel mikrobiyoloji
- İhtiyoloji
- İmmünoloji
- İnsan biyolojisi
- Jeobiyoloji
- Kimyasal biyoloji
- Koruma biyolojisi
- Kriyobiyoloji
- Kronobiyoloji
- Kuantum biyolojisi
- Lipidoloji
- Matematiksel biyoloji
- Mammaloji
- Mikoloji
- Mikrobiyoloji
- Moleküler biyoloji
- Morfoloji
- Neontoloji
- Nörobilim
- Ornitoloji
- Ontojeni
- Osteoloji
- Paleontoloji
- Parazitoloji
- Patoloji
- Pomoloji
- Primatoloji
- Proteomik
- Protistoloji
- Radyobiyoloji
- Sentetik biyoloji
- Sistematik
- Sistem biyolojisi
- Sitogenetik
- Sitoloji
- Sosyobiyoloji
- Taksonomi
- Tarım bilimi
- Tatlı su biyolojisi
- Teratoloji
- Toksikoloji
- Üreme biyolojisi
- Virofizik
- Viroloji
- Yapısal biyoloji
- Zenobiyoloji
- Zooloji
Kategori
