Dalton Tagelagi (d. 5 Haziran 1968), Niueli siyasetçidir. Tagelagi, Okyanusya'da bulunan ve Yeni Zelanda ile ilişkili devlet statüsünde olan Niue'de 11 Haziran 2020 tarihinden bu yana başbakanlık makamında bulunmaktadır.
Ada ülkesinde 12 yıl başbakanlık yapan Toke Talagi'nin ardılı olarak bu makama meclis tarafından seçilmiştir. 30 Mayıs 2020 genel seçimlerinin ardından mecliste yapılan oylamada rakibi O’Love Jacobsen'in yedi oyuna karşılık on üç oy alan Tagelagi, başbakan olmuştur.
Siyasi kariyeri
Tagelagi, ilk olarak 2008 Niue genel seçimlerinde Niue meclisine seçildi. 2014 Niue genel seçimlerinin ardından Altyapı Bakanı olarak atandı. 2017 Niue genel seçimlerinde yeniden meclise seçildi ve daha sonra Çevre, Doğal Kaynaklar, Tarım, Ormancılık ve Balıkçılık Bakanı olarak görev yaptı. Çevre Bakanı olarak, zengin ülkelerin daha büyük bir hırs göstermesi çağrısında bulunarak 2019 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı'nda Niue'yi temsil etti.
2020 Niue genel seçimlerinde yeniden seçildi ve ardından başbakan oldu. Seçildikten sonra ilk önceliğinin hükûmet maliyesini incelemek olacağını açıkladı. Başbakan olarak hükûmeti PACER Plus bölgesel ticaret anlaşmasını onayladı. COVID-19 pandemisi sırasında Niue halkının Yeni Zelanda'ya seyahat etmesine izin veren tek yönlü bir seyahat sürecini müzakere etti ve Niue'nin virüse karşı tam sürü bağışıklığı kazanmasını sağlayan bir aşılama programını denetledi. Kasım 2021'de Güney Pasifik Üniversitesi Rektörü olarak bir yıllık bir göreve başladı. Görev süresi Haziran 2022'de sona erdi ve yerine Tuimalealiʻifano Vaʻaletoʻa Sualauvi II geçti.
2023 seçimlerinde rakipsiz olarak meclise yeniden seçildi. Mecliste daha sonra O'Love Jacobsen'i 16'ya 4 oyla yenerek yeniden başbakan olarak seçildi. 12 Mayıs 2023'te, Niue tarihindeki ilk cinsiyet dengeli kabineyi atadı.
2026 seçimlerinde, Alofi Güney'den meclis koltuğunu rakibi Alana Rex'i bir oy farkla yenerek kıl payı korudu. Seçimlerin ardından mecliste yapılan başbakanlık seçimlerinde de rakibi Emani Fakaotimanava-Lui'yi 11-9'luk bir oylama ile yenerek üçüncü kez ada ülkesinin başbakanı seçildi.
Kaynakça
- ^ "Ada ülkesinde yeni başbakan Tagelagi oldu". 7 Temmuz 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2020.
- ^ "GOVERNMENT OF NIUE OFFICE OF THE PREMIER" (PDF). Gov.nu. 9 Ekim 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Nisan 2015.
- ^ Lealaiauloto Aigaletaulealea Tauafiafi (30 Nisan 2014). "Premier Toke Talagi announces Niue Govt and cabinet portfolios". Pacific Guardians. 19 Nisan 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2020.
- ^ "Office of the Premier". Government of Niue. 10 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2018.
- ^ "Election 17 Provisional Results". TalaNiue. TalaNiue.com. 16 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Kasım 2018.
- ^ "Dalton Tagelagi voted in as new Premier of Niue". RNZ. 11 Haziran 2020. 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2020.
- ^ "Cabinet Ministers and Portfolios". Government of Niue. 7 Mart 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Haziran 2020.
- ^ "Niue, one of the smallest countries in the world, sends a loud message at COP25". SPREP. 12 Aralık 2019. 8 Mayıs 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2021.
- ^ "Finances on agenda of new Niue Premier". RNZ. 12 Haziran 2020. 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2021.
- ^ "Niue ratifies regional PACER Plus trade agreement". RNZ. 3 Temmuz 2020. 11 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2020.
- ^ "Quarantine-free travel from Niue to NZ to begin this month". RNZ. 13 Mart 2021. 3 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2021.
- ^ Torika Tokalau (7 Temmuz 2021). "Covid-19: Niue days from full vaccination, travel bubble in place by end of year". Stuff. 22 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2021.
- ^ "Niue achieves herd immunity for Covid-19". RNZ. 15 Temmuz 2021. 3 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Ağustos 2021.
- ^ "Niue Premier Dalton Tagelagi installed as 28th USP Chancellor". Loop. 12 Kasım 2021. 9 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2021.
- ^ "Premier Tagelagi installed as the 28th Chancellor of USP at the largest graduation ceremony in Niue's history". TVNiue. 29 Ekim 2021. 13 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Aralık 2021.
- ^ "Current Chancellor". www.usp.ac.fj. 21 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Nisan 2023.
- ^ Esther Pavihi (14 Nisan 2023). "List of candidates for the 2023 General Elections released; Tagelagi duly elected with 5 others". TV Niue. 7 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2023.
- ^ "Dalton Tagelagi re-elected premier of Niue". RNZ. 10 Mayıs 2023. 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mayıs 2023.
- ^ "Dalton Tagelagi forms Niue's first gender-balanced Cabinet". RNZ. 15 Mayıs 2023. 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2023.
- ^ Esther Pavihi (12 Mayıs 2023). "Premier Tagelagi announce first gender- balanced Cabinet". TV Niue. 17 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Mayıs 2023.
- ^ Rivers, Renate (3 Mayıs 2026). "Niue voters stick with experience as Tagelagi eyes top job again". Pacific Media Network. 3 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2026. While the majority of incumbents were returned, there were small shake-ups in the villages of Avatele and Tamakautoga where new representatives were elected to replace the previous members.
- ^ "Niue general election: Preliminary results are in, PM Tagelagi retains his Alofi South seat". RNZ. 3 Mayıs 2026. 3 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2026. PMN reports incumbent Prime Minister Dalton Tagelagi retained his Alofi South seat, securing 111 out of 221 valid votes.
- ^ Rivers, Renate (14 Mayıs 2026). "Tagelagi secures third term as Niue PM after tight Assembly vote". Pacific Media Network. 14 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2026. Earlier, MPs elected Billy Talagi as Speaker of the Assembly in a 12–8 vote over Togia Sioneholo. Talagi lost his electorate seat in the 2 May general election but returns to a senior parliamentary role.
- ^ Ligaiula, Pita (14 Mayıs 2026). "Tagelagi re-elected as Niue Prime Minister". Pacific Islands News Association. 14 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Mayıs 2026. The Niue Assembly confirmed Tagelagi’s appointment on Thursday under the country’s non-partisan political system after the 02 May national election. Newly elected Speaker Billy Talagi was also confirmed during the Assembly sitting.