Hudaveng Manastırı
Hudaveng Manastırı
Temel bilgiler
KonumVeng, Kelbecer, Azerbaycan
Koordinatlar40°09′41″K 46°17′17″D / 40.16139°K 46.28806°D / 40.16139; 46.28806
MezhepErmeni Apostolik Kilisesi
Mimari
Mimari türmanastır, kilise
Mimari biçimErmeni mimarisi
Tamamlanma9.-13. yüzyıllar

Dadivank (Ermenice: Դադիվանք) veya Khutavank (Ermenice: Խութավանք}) Manastırı, Azerbaycan'ın Kelbecer rayonunda bulunan bir Ermeni Apostolik manastırıdır. 9. ve 13. yüzyıllar arasında inşa edilmiş olup Orta Çağ Ermenistan'ının başlıca manastır komplekslerinden biridir.

Azerbaycan'da manastıra Dadivəng veya Hudaveng adı verilmektedir. Azerbaycan, manastırın Ermeni dini ve kültürel mirasını reddeder ve bunun yerine onu "Kafkas Alban tapınağı" olarak kabul etmektedir.

Tarihi ve mimarisi

Dadivank'ın planı

Manastırın, MS 1. yüzyılda Doğu Ermenistan'da Hristiyanlığı yayan Havari Thaddeus'un öğrencisi Aziz Dadi tarafından kurulduğu söylenmektedir. Ancak manastırdan ilk olarak 9. yüzyılda bahsedilmiştir. Temmuz 2007'de, Aziz Dadi'ye ait olduğu söylenen mezar, ana kilisenin kutsal sunağının altında keşfedilmiştir. Yukarı Haçeen prensleri de Dadivank'ta, kilisenin gavitinin (narteks) altında gömülüdür.

Manastır, Ermeni Apostolik Kilisesi'nin Artsakh Piskoposluğuna bağlıdır ve Kutsal Meryem Ana katedral kilisesi, şapel, mutfak ve yemekhane ile birkaç başka binadan oluşmaktadır. Ana kilisenin duvarlarında, 13. yüzyıldan kalma birkaç freskin yanı sıra Ermeni yazısı da kazınmıştır 1214 yılında inşa edilen Dadivank Katedrali'nin güney cephesindeki kabartma, prensesin kiliseyi oğullarının anısına bağışladığını göstermektedir Paolo Cuneo'ya göre, Dadivank, büst motiflerinin (muhtemelen manastırların bağışçıları) bulunduğu Genceser ile birlikte iki manastırdan biridir. Antony Eastmond, Dadivank'ın inşasını, on üçüncü yüzyıl Yakın Doğu dünyasında dinî yapıların kadın himayesiyle gerçekleştirilmesine dair örneklerin oluşturduğu daha geniş bir bağlam içine yerleştirir.

Modern dönem

1994 yılında, Birinci Dağlık Karabağ Savaşı'nın sona ermesinin ardından manastır yeniden hizmete girdi ve 2004 yılında Ermeni-Amerikalı iş kadını Edele Hovnanian'ın finansmanıyla bir yenileme süreci başladı ve bu süreç 2005 yılında tamamlandı. Restorasyon çalışmalarında, katedralin yanı sıra Tahranlı İranlı-Ermeni Edik Abrahamian tarafından şapel de restore edildi.

Ağustos 2017'de, daha önce Dadivank'ta restorasyon çalışmaları yürüten İtalyan uzmanlar, manastırın restorasyonuna devam etmek üzere geri döndüler. Dört şapel ve fresklerini zaten restore etmişlerdi ve şapellerin kapılarının yakınındaki yazıtları ve süslemeleri restore etmeyi planlıyorlardı. Tüm restorasyon projesinin 2020 yılına kadar tamamlanması planlanıyordu.

2020 savaşı ve mevcut durum

2020'de Ermeni güçlerinin Kelbecer rayonundan çekilmesini ve bölgenin Azerbaycan'a iadesini öngören ateşkes anlaşmasıyla sonuçlanan Dağlık Karabağ savaşının ardından, manastır Azerbaycan kontrolüne geçecek bölgeye dahil edildi. Dadivank Manastırı başrahibi, Azerbaycan hükûmeti tarafından tahrip edilmekten korunması amacıyla manastırın önemli kalıntılarını (çan, haç ve haçkar dahil) Ermenistan'a taşımaya karar verdi. Azerbaycan bunu "yasadışı bir faaliyet" olarak nitelendirdi ve yasal prosedürleri uygulamak için harekete geçeceğini ekledi.

28 Kasım 2020'de Azerbaycan Savunma Bakanlığı manastırın içinden görüntüler yayınladı. 4 Aralık 2020'de Azerbaycan'ın Udin cemaatinin temsilcileri manastırı ziyaret ederek manastırın içinde dua ettiler Ertesi gün, Udin Hristiyan Ortodoks cemaatinin başkan yardımcısı Rafik Danakari manastıra vaiz olarak atandı.

16 Aralık'ta Ermenistan'ın başkenti Erivan'daki Halk Sanatları Müzesi'nde Dadivank'tan Erivan'a adlı bir sergi düzenlendi. Ermeni güçlerinin bölgeden çekilmesinin ardından manastır, Rus barış güçlerinin koruması altına alındı. Aralık ayının sonlarında manastıra ek Ermeni din adamları geldi ve savaştan sonra ilk düğün töreni Rus barış güçlerinin koruması altında gerçekleştirildi.

Kaynakça

  1. ^ a b Dominique Auzias, Jean-Paul Labourdette, Petit fûté Arménie. Paris: Nouvelles éditions de l'Université, 2005, p. 203.
  2. ^ Comneno, M. Lala, Paulo Cuneo, and S. Manukian. Gharabagh, Documenti di architettura armena series, no. 19. Milan: Edzioni Ares, 1988.
  3. ^ J. M. Thierry and Murad Hasratian, "Dadivank en Arc'ax," Revue des Études Arméniennes 16 (1982): 259-88.
  4. ^ Walker, Christopher (1991). Armenia and Karabagh: The Struggle for Unity. Londra: Minority Rights Group. s. 78. 
  5. ^ "Alban-udi dini icmasının nümayəndələri Xudavəng monastırında Milad bayramını qeyd ediblər". azertag.az (Azerice). 26 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. 
  6. ^ "Xudavəng alban məbəd kompleksi". www.virtualkarabakh.az. 26 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. 
  7. ^ В старинном монастыре Нагорного Карабаха обнаружены мощи одного из учеников Иисуса Христа 15 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Regnum, 30 July 2007.
  8. ^ Murad Hasratian, "Le complexe monastique de Dadivank," in Giulio Ieni and Gabriella Uluhogian, eds., Atti del terzo Simposio internazionale di arte armena: Milano, Vicenza, Castelfranco V., Piazzola sul Brenta, Venezia, 25 settembre-1 ottobre, 1981. Venice: Accademia armena de San Lazzaro dei Padri Mechitarist, 1984, pp. 275-87.
  9. ^ Robert G. Ousterhout. A Byzantine Settlement in Cappadocia. Washington, D.C.: Dumbarton Oaks Research Library and Collection, 2005, p. 151. "In the Armenian monastery of Dadivank', however, dated 1211, a four-columned, domed hall is set into a range of rooms chat included the kitchen and refectory."
  10. ^ Lydia А. Durnovo, Ocherki izobrazitel’nogo iskusstva srednevekovoi Armenii [Essays on illustrated medieval Armenian art] (Moscow: Iskusstvo, 1979).
  11. ^ Vrej Nersessian, Treasures from the Ark: 1700 Years of Armenian Christian Art. (London: British Library, 2001).
  12. ^ Paolo Cuneo, Architettura Armena. (Rome, 1988), pp. 450, 761, cited in Alpaghian, Raccolta di scritti in onore di Adriano Alpago Novello, Italy, 2005.
  13. ^ Eastmond, Antony (2017). Tamta's World: The Life and Encounters of a Medieval Noblewoman from the Middle East to Mongolia. Cambridge: Cambridge University Press. s. 195. 
  14. ^ "Restoration in Dadivank". Research on Armenian Architecture. 2005. 1 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2020. 
  15. ^ "Italian specialists to arrive in Karabakh to continue Dadivank Monastery restoration". News.am. 2 Ağustos 2017. 31 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2020. 
  16. ^ "Father Hovhannes of Artsakh's Dadivank Monastery to bring bells and cross to Armenia". News.am. 10 Kasım 2020. 16 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Kasım 2020. 
  17. ^ Mutch, Tom (10 Aralık 2020). "Cultural Heritage Is Caught Up in the Conflict Over Nagorno-Karabakh". Atlas Obscura (İngilizce). 11 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2021. 
  18. ^ a b "Bu günün xəbərləri: 136 Türkiyə minaaxtaranı Azərbaycanda, Suqovuşan və Talış kəndlərinə gedən yollar asfaltlanır". BBC Azerbaijani Service (Azerice). 16 Aralık 2020. 27 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Aralık 2020. 
  19. ^ "Kəlbəcər rayonunun Vəng kəndindən video". BBC Azerbaijani Service. 28 Kasım 2020. 26 Kasım 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Kasım 2020. 
  20. ^ "Между удинами и армянскими священниками возник спор в монастыре Худаванг Кельбаджарского района - ВИДЕО". Oxu.az (Rusça). 4 Aralık 2020. 4 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Aralık 2020. 
  21. ^ "Preacher appointed to Khudavang monastery in Kalbajar". AzVision (İngilizce). 5 Aralık 2020. 15 Aralık 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Aralık 2020. 
  22. ^ "Dadivank under protection of Russian peacekeepers". Armenpress.am. 14 Kasım 2020. 14 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2020. 
  23. ^ Ghazanchyan, Siranush (23 Aralık 2020). "New group of Armenian priests leaves for Dadivank". Public Radio of Armenia. 22 Mayıs 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  24. ^ Ghazanchyan, Siranush (27 Aralık 2020). "Armenian couple marries at Dadivank Monastery". Public Radio of Armenia. 2 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi.