Bu madde II. Bayezid'in eşi ve I. Selim'in annesi hakkındadır. II. Bayezid'in annesi için Gülbahar Hatun (II. Mehmed'in eşi) sayfasına bakınız.
Başlığın diğer anlamları için Gülbahar Hatun sayfasına bakınız.
Gülbahar Hatun
گل بهار خاتون
"Gülbahar Hatun Türbesi" (Hâtûniye Camii-Trabzon)
DoğumGülbahar - Ayşe
(?)
Ölüm1505 veya 12 Haziran 1515
Trabzon
Defin yeriHâtûniye Camii, Trabzon
Dinİslam
EvlilikII. Bayezid
Çocuk(lar)Yavuz Sultan Selim
Ebeveyn(ler)Alaüddevle Bozkurt Bey (?)

Gülbahar Ayşe Hatun (Osmanlı Türkçesi: گلبهار سلطان) (ölümü yaklaşık 1505), Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim'in öz annesi ve II. Bayezid'in sekizinci eşidir.

Kökeni

Ayşe Gülbahar Hatun'un kökenine dair iki farklı iddia bulunmaktadır. İlk iddiaya göre, Dulkadiroğulları Beyliği'nden Alâüddevle Bozkurt Bey'in kızı olduğu ve Yavuz Sultan Selim'in annesi olduğu ileri sürülmektedir. Bu en yaygın kabul gören görüştür. Diğer iddiaya göre ise kayıtlarda baba adının "Abdüssamed" olarak geçmesi nedeniyle cariye kökenli olduğu düşünülmektedir. Bir rivayete göre Trabzon'da yaşayan Rum bir papazın kızıydı.

Hüseyin Hüsameddin Yaşar Amasya Tarihi adlı eserinde onun Selçuklu Hanedanı mensubu olduğunu öne sürer.Türk Tarih Kurumu'nun yayımladığı bir belgede ise Dulkadiroğulları beyliğinden olduğu yazmaktadır.

Tarihi "Gül-Bahar Hâtûn Türbesi ve Külliyesi," (Hâtûniye Camii-Trabzon).

Yaşamı

Türk Tarih Kurumunun yayımlarına göre babası Alaüddevle Bozkurt Bey'dir.[1] Bazı kaynaklara göre Abdüssamed isminde bir şahsın kızıdır.

1469'da Amasya'da II. Bayezid ile evlenmiştir. Daha sonra Trabzon'a vali olarak atanan oğlu Yavuz Sultan Selim'in yanına gitmiştir. Gül-Bahar Hatun 1510 yılı civarında oğlu tahta çıkmadan önce öldü. Gül-Bahar Hatun oğlu Yavuz Sultan Selim'in tahta çıkmasından evvel vefât ettiğinden ötürü hiçbir zaman Valide Hatûn olamadı. En eski kaynaklardan biri olan Cenabî Tarihi adını Âişe Hâtun olarak vermektedir. Sicill-i Osmanî ise isminin Gül-Bahar Hâtun, olduğunu yazar. Öte taraftan Alderson da onun adının Âişe Hâtun, olduğunu belirtmektedir.

Gül-Bahar Hâtûn Türbesi

Ana madde: Gülbahar Hatun Camii, Trabzon

O sırada Trabzon valisi olan Yavuz Sultan Selim, Trabzon'da annesinin anısına 1514 yılında Hatûniye Camii ve Hatûniye (Gülbahar Hatun) Külliyesi'ni yaptırdı Bu caminin Trabzon'daki ilk İslâmi eser olduğu düşünülmektedir.

Bibliyografya

  • Yavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları, 15. Baskı, 2009, ISBN 978-975-269-299-2.
  • Peirce, Leslie P., The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5.

Kaynakça

  1. ^ a b c d e Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. ss. 135-136. ISBN 978-9-753-29623-6. 27 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Temmuz 2016.  (Âişe ile Gül-Bahar adlarının iki ayrı kişiyi mi işaret ettiği, yoksa Yavuz Sultan Selim'in annesi öz olan aynı şahsın iki ayrı isimleri mi olduğu tartışmalı bir konudur).
  2. ^ a b "The Imperial House of Osman 4". 2 Mayıs 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2006. 
  3. ^ Yavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları, 15. Baskı, sayfa 157, 2009, ISBN 978-975-269-299-2
  4. ^ Emecen, Feridun. "Selim I". TDV İslâm Ansiklopedisi. 23 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2019. Annesi Dulkadiroğlu Alâüddevle Bozkurt Bey’in kızı Ayşe Hatun’dur (bazı kaynaklarda annesi Gülbahar bint Abdüssamed diye gösterilirse de bunun bir yakıştırmadan ibaret olduğu anlaşılır; annesinin Ayşe Hatun olduğu bilgisi XVI. yüzyıl tarihçilerinden Cenâbî tarafından açık şekilde zikredilmiştir) 
  5. ^ Steenbergen, Jo Van. "From Temür to Selim: Trajectories of Turko-Mongol State Formation in Islamic West-Asia's Long Fifteenth Century" (İngilizce). 5 Eylül 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2026. Bu kuralın tek istisnası, Bayezid ile Güneydoğu Anadolu'daki Elbistan Dulkadiroğulları hükümdarının kızı arasındaki evlilikten doğan Sultan Selim'dir 
  6. ^ Kılıç, Ayşegül (2021). "OSMANLI-MEMLÛK NÜFUZ MÜCADELESİNDE DULKADİROĞULLARI BEYLİĞİ". Dergipark. 27 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2026. Dulkadiroğulları hanedanı ile Osmanlılar arasındaki evliliklerden biri de 1467 yılında Alâüddevle Bozkurt Bey’in kızı Ayşe Hatun ile Fatih’in oğlu Şehzade II. Bayezid’ın yaptığı evliliktir ki bu evlilikten Yavuz Sultan Selim dünyaya gelecekti (Uzunçarşılı, 1988:173; Tekindağ,1967a:348; Tansel,1966:126; Kopraman, 2002:893; Muslu, 2016:183). 
  7. ^ Köker, Vural. "Dulkadir Beyliği Alâüddevle Bey Dönemi (1480-1515) Osmanlı-Memlük İlişkilerine Bir Bakış". Atlas journal. Alaüddevle Bozkurt Bey, amcası Aşık Bey, Beylerbeyi Mestan Bey ve Dulkadirli ileri gelenlerinden önemli bir kısmı, abisi Şehsuvar Bey’in idam edilip, Şahbudak’ın Memluk Sultanı Kayıtbay’ın desteğiyle yeniden Dulkadirli Beyi olması üzerine Amasya’ya giderek Şehzade Bayezid’ın yanına sığınmışlardı( Kaya, 2008: 166). Amasya giden Alaüddevle Bey burada kızı Ayşe Hatun’u şehzade Bayezid ile evlendirmiş ve bu evlilikten 1467’de Yavuz Sultan Selim dünyaya gelmişti.(Gökhan, 2011: 206) Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  8. ^ "Diyanet İslâm Ansiklopedisi: I. Selim maddesi, cilt: 36, sayfa: 407. (pdf)" (PDF). 2 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 2 Mart 2019. 
  9. ^ "YAVUZ SULTAN SELİM'İN ŞEHZÂDELİK DÖNEMİ (1487-1512)". Dergipark. 2019. 17 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Haziran 2026. Yavuz Sultan Selim'in doğum tarihi konusunda farklı bilgilere yer verilmekle beraber, 1470 yılında doğduğu tahmin edilmektedir.Annesi Dulkadıroğlu Alâüddevle Bozkurt Bey’in kızı Ayşe (Gülbahar) Sultan’dır. 
  10. ^ a b "Osmanlı Padişahları". 14 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2020. 
  11. ^ UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı. "Yavuz Sultan Selim'in Kızı Hanım Sultan ve Torunu Kara Osman Şah Bey Vakfiyeleri". İsam. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  12. ^ Öztürk, Temel. "Yavuz Sultan Selim'in Annesi:Tarihi Kaynaklar Işığında Karşılaştırmalı Bir Literatür Denemesi" (PDF). Türk Tarih Kurumu. 19 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Şubat 2026. 
  13. ^ Sakaoğlu, Necdet (2008). Bu mülkün kadın sultanları: Vâlide sultanlar, hâtunlar, hasekiler, kadınefendiler, sultanefendiler. Oğlak Yayıncılık. s. 136. ISBN 978-9-753-29623-6. 6 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2019.