II. Lajos

II. Lajos
Hans Krell tarafından yapılan II. Lajos portresi, 1526
Macaristan ve Hırvatistan kralı
Görev süresi 13 Mart 1516 - 29 Ağustos 1526
Yerine geldiği	II. Vladislaus
Yerine gelen	I. János I. Ferdinand
Bohemya Kralı
Görev süresi 13 Mart 1516 - 29 Ağustos 1526
Yerine geldiği	II. Vladislaus
Yerine gelen	I. Ferdinand
Kişisel bilgiler
Doğum	1 Temmuz 1506 Budin, Macaristan Krallığı (günümüzde Budapeşte, Macaristan)
Ölüm	29 Ağustos 1526 (20 yaşında) Mohaç, Macaristan Krallığı
Evlilik(ler)	Avusturyalı Mary
Çocuk(lar)	Janos Wass (evlilik dışı)
Dini	Katolik
İmzası

II. Lajos (Macarca: II. Lajos; Çekçe: Ludvík Jagellonský; Hırvatça: Ludovik II.; Slovakça: Ľudovít II.; 1 Temmuz 1506 – 29 Ağustos 1526), 1516 ile 1526 yılları arasında Macaristan, Hırvatistan ve Bohemya kralıdır. Osmanlı İmparatorluğu’na karşı savaştığı Mohaç Muharebesi sırasında ölmüştür. Osmanlı zaferiyle sonuçlanan bu savaş, Macaristan topraklarının büyük bir kısmının Osmanlılar tarafından ilhak edilmesine yol açmıştır.

1 Temmuz 1506'da Budin'de prematüre (erken) olarak doğduğunda, saray hekimleri onu hayatta tutabilmek için hayvanları kesip, sıcak gövdelerini ilkel bir küvöz gibi kullanarak bebeği bu gövdelere sarmışlardır. Vladislaus II Jagiellon ile üçüncü eşi Anne of Foix'ın tek erkek çocuğuydu.

II. Vladislaus, kendisinden sonra tahta geçişin sorunsuz gerçekleşmesini sağlamak amacıyla oğlunun kendi sağlığında taç giymesi için gerekli adımları attı. Lajos'un Macaristan kralı olarak taç giyme töreni 4 Haziran 1508'de Székesfehérvár Bazilikası'nda; Bohemya kralı olarak taç giyme töreni ise 11 Mart 1509'da Prag'daki Aziz Vitus Katedrali'nde gerçekleştirildi.

1515 yılında yapılan Birinci Viyana Kongresi'nde alınan kararlar uyarınca Lajos, Kutsal Roma İmparatoru I. Maximilian'ın torunu Avusturyalı Mary ile evlendi. Kız kardeşi Anna Jagellonica ise Mary'nin kardeşi I. Ferdinand ile evlendirildi.

Lajos, saltanatının büyük bir bölümünde nüfuzlu soyluların oyuncağı haline geldi. Saray bütçesi o kadar büyük bir yoksulluk içindeydi ki, kral yeterli yiyecek ve giysi bulabilmek için sık sık kendi mücevherlerini rehin bırakmak zorunda kalıyordu. Vasileri olan Kardinal Tamás Bakócz ve Brandenburg-Ansbach Uçbeyi George, onunla ilgilenmek yerine kraliyet gelirlerini çarçur ettiler ve bitmek bilmeyen taht kavgalarıyla tüm krallığı kaosa sürüklediler. Kardinal Bakócz'un ölümünün ardından durum daha da kötüleşti; soylulardan István Báthory, János Szapolyai ve István Werbőczy birbirleriyle amansız bir güç mücadelesine girerek diyet meclislerini kendi çıkarları için birer araç olarak kullandılar.

Bohemya kralı olarak hüküm sürdüğü dönemde, yaşının küçüklüğü nedeniyle halk ogulları arasında "Çocuk Lajos" (Çekçe: Ludvík Dítě) olarak tanındı. Günümüzde birçok ülkenin para birimi olan doların kökenini oluşturan ilk taler madenî paraları Bohemya'da onun saltanatı döneminde basılmaya başlandı. Bu paraların üzerinde Latince resmi unvanı olan "LVDOVICVS•PRIM•D:GRACIA•REX•BO" (Tanrı'nın İnayetiyle Birinci Lajos, Bohemya Kralı) ibaresi yer almaktaydı.

Babası II. Vladislaus'un 1516'daki ölümünün ardından, henüz reşit olmayan II. Lajos, Macaristan ve Hırvatistan tahtına çıktı. Lajos, daha önce 1515 yılında Kutsal Roma İmparatoru I. Maximilian tarafından evlat edinilmişti. Maximilian'ın 1519'daki ölümü üzerine, Lajos'un kuzeni Brandenburg-Ansbach Uçbeyi George onun yasal vasisi oldu.

Osmanlı tahtına I. Süleyman'ın geçmesinin ardından padişah, Macaristan'ın ödemekle yükümlü olduğu yıllık vergiyi tahsil etmek üzere Behram Çavuş’u elçi olarak II. Lajos'a gönderdi ancak Lajos vergi ödemeyi reddetti ve Osmanlı elçisini idam ettirip başını I. Süleyman’a göndermiştir. Lajos, Osmanlılara karşı Papalık Devletleri ve Kutsal Roma İmparatoru V. Karl da dahil olmak üzere diğer Hristiyan devletlerin kendisine yardım edeceğine inanıyordu ancak bu beklenti Macaristan'ın çöküşünü hızlandırdı.

Macaristan, 1520 yılında soyluların yönetimi altında neredeyse bir anarşi içindeydi. Kralın mali durumu altüst olmuştu; saray masrafları ulusal gelirin yaklaşık üçte birini bulmasına rağmen hane halkı harcamalarını karşılamak için borç alıyordu. Sınır muhafızlarının maaşları ödenmediği için ülkenin savunması zayıfladı, kaleler bakımsız kaldı ve savunmayı güçlendirmek amacıyla vergileri artırma girişimleri soylular tarafından engellendi. 1521 yılına gelindiğinde Sultan Süleyman, Macaristan'ın bu zayıflığının tamamen farkındaydı.

Osmanlı İmparatorluğu Macaristan Krallığı'na savaş ilan etti; Süleyman, Rodos'u kuşatma planını erteleyerek Belgrad üzerine bir sefer düzenledi. Lajos ve eşi Avusturyalı Mary, diğer Avrupa ülkelerinden askeri yardım talebinde bulundular. Dayısı Polonya Kralı I. Zygmunt ve eniştesi Avusturya Arşidükü I. Ferdinand yardım etmeye istekliydi. Ferdinand 3.000 piyade askeri ve bazı topçu birlikleri gönderirken, Zygmunt da piyade gönderme sözü verdi ancak koordinasyon süreci tamamen başarısız oldu. Avusturya'nın askeri yardımı sınırı güçlendiriyor gibi görünse de Macar ordusunun o zamana kadar sahip olduğu tek merkezli komuta zincirinin dağılmasına neden oldu. Avusturya'nın askeri yardımı, görünüşte sınırı güçlendiriyor gibi görünse de o zamana kadar banın elinde bulundurduğu tek merkezli komuta zincirinin dağılması gibi istenmeyen bir etkiye bile neden oldu. Belgrad ve Sırbistan'daki birçok stratejik kale Osmanlıların eline geçti. Belgrad ve Şabaş gibi stratejik açıdan önemli şehirlerin kaybı Lajos'un krallığı için bir felaket oldu; Budin dahil tüm Macaristan, sonraki Türk fetihlerine açık hale geldi.

Rodos Kuşatması’nın ardından, Osmanlı ordusu 1526 yılında tüm Macaristan'ı boyunduruk altına almak için ikinci bir sefere çıktı. Temmuz ayı ortalarında Lajos, Budin'den ayrılarak "ya istilacıları geri püskürtmeye ya da tamamen yok olmaya" karar verdi. Lajos, Osmanlı ordusunu yetersiz ateşli silahlara ve çağ dışı taktiklere sahip orta çağ ordusuyla açık alanda durdurmaya çalışarak büyük bir taktiksel hata yaptı.

29 Ağustos 1526'da Lajos, ordusunu felaketle sonuçlanacak olan Mohaç Muharebesi’nde' Süleyman'a karşı yönetti. Macar ordusu Osmanlı süvarileri tarafından bir hilal taktiğiyle kuşatıldı; merkezdeki Macar ağır şövalyeleri ve piyadeleri, iyi konumlandırılmış Osmanlı topları ile yeniçerilerin tüfek ateşleri karşısında ağır kayıplar vererek geri püskürtüldü. Neredeyse tüm Macar kraliyet ordusu savaş meydanında iki saat içinde yok edildi. Geri çekilme sırasında yirmi yaşındaki kral, Csele Deresi'nin dik bir yarından yukarı doğru sürmeye çalışırken atından geriye doğru düşerek can verdi. Zırhının ağırlığı nedeniyle ayağa kalkamadı ve derede boğuldu.

I. Süleyman, rakibinin ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirmiştir. Kral Lajos'un cansız bedeniyle karşılaştığında Sultan'ın şu sözlerle hayıflandığı rivayet edilir: "Onunla savaşmak için silahlanıp karşı karşıya geldim; ancak hayatın ve hükümdarlığın tadını neredeyse hiç tadamadan bu şekilde göçüp gitmesini istemezdim."

Lajos'un ölümünün ardından I. Ferdinand, Lajos'un kız kardeşi Anna Jagellonica‘nın kocası olarak, Bohemya ve Macaristan tahtı için hak iddia etti. Ferdinand'ın Macaristan tahtına talip olması soyluları ikiye böldü ve çoğunluk János Szapolyai'yi kral seçti. Bu bölünme, ilerleyen yıllarda Macaristan topraklarının büyük bir kısmının Osmanlı yönetimi altına girmesine zemin hazırladı.

II. Lajos'un evliliğinden çocuğu olmamışsa da, muhtemelen annesinin eski nedimelerinden biri olan Angelitha Wass ile evlilik dışı bir ilişkisi olmuştur. Bu ilişkiden doğan oğluna John (Macarca: János) adı verilmiştir. Bu isim Viyana'daki tarihi kaynaklarda János Wass veya János Lanthos olarak geçmektedir. İlk soyadı annesinin kızlık soyadıdır; ikinci soyadı ise icra ettiği mesleğe işaret ediyor olabilir. "Lanthos" kelimesi Macarcada "lut çalan kişi" veya "ozan" anlamına gelmektedir. János Wass, Kraliyet Hazinesi'nden düzenli olarak gelir elde etmiş ve soyunu devam ettirecek sonraki nesillere sahip olmuştur.

Mohaç’ın kuzeyinde, II. Lajos'un anısına dikilmiş 5 metre yüksekliğinde bir anıt bulunmaktadır. Bu anıt, Lajos'un Csele Deresi'nde hayatını kaybettiği yerin yakınlarında yer alır. Anıtın üzerinde, Lajos'un atından düşüşünü tasvir eden bronz bir plaket; en üst kısmında ise uyuyan bir aslan figürü mevcuttur. Soma Turcsányi adındaki bir Hüsar (Macar süvarisi) teğmeni, 1864 yılında kendi imkanlarıyla orijinal hatıra sütununu inşa ettirmiş, bu sütun 1897 yılında yeniden yapılandırılmıştır. Anıt, son olarak 1986 yılında restore edilmiştir.

Wikimedia Commons'ta II. Lajos ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• 
  II. Lajos'un karısı kraliçe Avusturyalı Mary
• 
  I. Maximilian ile II. Lajos'un Konuşması

1. ↑ Bárány, Attila: A szulejmani ajánlat (Suleiman's offers to Hungary 1521–1526). Máriabesenyő, 2014, Attractor kiadó. Kaynak hatası: <references> içinde tanımlanan <ref> etiketinin hiçbir ad özniteliği yok. (Bkz: Kaynak gösterme)
2. ↑ Pálosfalvi, Tamás: From Nicopolis to Mohács: A History of Ottoman-Hungarian Warfare, 1389–1526. BRILL, 2018, s. 385. Kaynak hatası: <references> içinde tanımlanan <ref> etiketinin hiçbir ad özniteliği yok. (Bkz: Kaynak gösterme)
3. ↑ Hamann, Brigitte: Die Habsburgerein biographisches Lexikon. Piper, 1988, s. 284. Kaynak hatası: <references> içinde tanımlanan <ref> etiketinin hiçbir ad özniteliği yok. (Bkz: Kaynak gösterme)
4. ↑ Kohler, Alfred: Ferdinand I., 1503-1564: Fürst, König und Kaiser. C.H.Beck, 2003, s. 110. Kaynak hatası: <references> içinde tanımlanan <ref> etiketinin hiçbir ad özniteliği yok. (Bkz: Kaynak gösterme)
5. ↑ Fodor, Pál; David, Geza: Ottomans, Hungarians, and Habsburgs in Central Europe. BRILL, 2021, s. 15. Kaynak hatası: <references> içinde tanımlanan <ref> etiketinin hiçbir ad özniteliği yok. (Bkz: Kaynak gösterme)
6. ↑ Severy, Merle: "The World of Süleyman the Magnificent", National Geographic, Kasım 1987, s. 580. Kaynak hatası: <references> içinde tanımlanan <ref> etiketinin hiçbir ad özniteliği yok. (Bkz: Kaynak gösterme)
7. ↑ Heer, Friedrich: The Holy Roman Empire. Phoenix Giant, Londra, 1995, s. 177. Kaynak hatası: <references> içinde tanımlanan <ref> etiketinin hiçbir ad özniteliği yok. (Bkz: Kaynak gösterme)
8. ^ Rady, 2015, s. 76.
9. ^ Cazacu, 2017, s. 204.
10. ^ Bain, Robert Nisbet (1911). "Louis II. of Hungary". Encyclopædia Britannica. Cilt 17, s. 49–50.
11. ^ Český stát za Jagellonců 8 Eylül 2026 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., dějepis.com. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2026.
12. ^ Bárány, Attila (2014). "A szulejmáni ajánlat (Suleiman's offers to Hungary 1521–1526)" (Macarca). Máriabesenyő: Attractor kiadó. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

• Muhteşem Yüzyıl dizisinde Kadir Çermik tarafından canlandırılmıştır.

Önce gelen: III. Ladislaus	Bohemya kralı 1516–1526	Sonra gelen: I. Ferdinand
Önce gelen: II. Vladislaus	Macaristan kralı Hırvatistan kralı 1516–1526	Sonra gelen: I. Ferdinand ve I. János