İlber Ortaylı
Aralık 2023'te Ortaylı
Doğum21 Mayıs 1947(1947-05-21)
Bregenz, Vorarlberg, Avusturya
Ölüm13 Mart 2026 (78 yaşında)
Zeytinburnu, İstanbul, Türkiye
MilliyetTürk
Vatandaşlık Türkiye
Mezun olduğu okul(lar)Ankara Üniversitesi (BA, PhD)
Chicago Üniversitesi (MA)
Tanınma nedeniOsmanlı İmparatorluğu tarihi
Türkiye tarihi
EvlilikAyşe Özdolay
(e. 1981; b. 1999)
Çocuk(lar)Tuna Ortaylı
Ebeveyn(ler)Kemal Ortaylı
Şefika Karaşay Ortaylı
ÖdüllerAydın Doğan Ödülü (2001)
Italia Solidariata Şövalyesi (2005)
Avrupa ile Akdeniz Arasında Lazio Ödülü (2006)
Puşkin Madalyası (2007)
Avusturya Devlet Kültür Nişanı (2010)
Fransa Devlet Kültür Nişanı (2011)
İtalya Yıldızı Nişanı (2016)
Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü (2017)
Kariyeri
DalıTarih
Çalıştığı kurumlarOrta Doğu Teknik Üniversitesi
Ankara Üniversitesi
Galatasaray Üniversitesi
Bilkent Üniversitesi
Topkapı Sarayı
MEF Üniversitesi
İstanbul Medipol Üniversitesi
Doktora
danışmanı		Halil İnalcık

İlber Ortaylı (21 Mayıs 1947, Bregenz - 13 Mart 2026, İstanbul), Türk tarihçi, akademisyen ve yazar. Ortaylı, Türk Tarih Kurumu ve Türkiye Bilimler Akademisi şeref üyesi (2012), Makedonya Bilim ve Sanat Akademisi (MANU) onur üyesi (2011), Rusya Bilimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü onursal profesörü, Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Tarih Enstitüsü fahri doktoru (2012), Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyesi, Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesiydi.

Hayatı

Ailesi

21 Mayıs 1947 tarihinde Müttefik işgali altındaki Avusturya'nın Bregenz şehrinde doğdu. Akmescitli Şefika Karaşay Ortaylı ve Kefeli Kemal Ortaylı'nın oğludur. Göbek adı İbadullah'tır. Annesi Şefika Ortaylı (1917-2020), Kafkasyalı Karaçay asıllıdır. Kırım Hanlığı'nın önde gelen asilzade ailelerinden, Çarlar tarafından prenslik verilmiş ve Kırım mirzalarından olan Şirinski ailesine mensuptur. Şefika Ortaylı, Stalingrad'da Rus dili ve edebiyatı eğitimi almıştır. Babası ise Kırım doğumlu, Türkçeye Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserler ve makaleler çevirmiş bir uçak mühendisi olan Kemal Ortaylı'dır.

İki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye'ye göç etti. İlk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesinde tamamladı. 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesinden mezun oldu.

Annesi Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Rus dili ve edebiyatı bölümünde yıllarca Rusça öğretmeni olarak çalıştı. Ortaylı, Türkçe, Almanca ve Rusçanın konuşulduğu ev ortamında büyümüştür. Enver, Emeldar ve Nuriye adlarında üç kardeşi vardır.

Akademik kariyeri

İlber Ortaylı, Yunanistan'ın Preveze şehrinde düzenlenen İkinci Uluslararası Tarih ve Kültür Sempozyumu'nda; Eylül 2009.

1968 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi tarih bölümünden mezun oldu. Burada Şerif Mardin, Halil İnalcık, Mümtaz Soysal, Seha Meray, İlhan Tekeli, Mübeccel Kıray'ın öğrencisi oldu. Ayrıca sınıf arkadaşları arasında Zafer Toprak, Mehmet Ali Kılıçbay ve Ümit Arslan da vardı.

Viyana Üniversitesinde Slav ve Doğu Avrupa dilleri hakkında öğrenim gördü. Yüksek lisans çalışmasını Chicago Üniversitesinde Halil İnalcık ile yaptı. Tanzimat Sonrası Mahallî İdareler başlıklı tezi ile Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinde 1974 yılında tarih doktoru, Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu başlıklı çalışmasıyla 1979'da aynı fakültede doçent oldu.

1982 yılında üniversitelere uygulanan siyasi yaptırımlara tepki olarak görevinden istifa etti. Bu dönemde Viyana, Berlin, Paris, Princeton, Moskova, Roma, Münih, Strazburg, Yanya, Sofya, Kiel, Cambridge, Oxford ve Tunus'ta ders, seminer ve konferanslar verdi.

1988'de Türkiye'ye dönerek Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde bir süre doçent olarak çalıştı , aynı yıl SBF'deki görevine geri döndü. 1989'de profesör oldu ve 1989-2002 yılları arasında Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesinin idare tarihi ana bilim dalının başkanlığını yaptı.

2002 yılında Galatasaray Üniversitesine, iki yıl sonra ise Bilkent Üniversitesine konuk öğretim üyesi olarak geçti. Son olarak Galatasaray Üniversitesi ve MEF Üniversitesi hukuk fakültelerinde Türk hukuk tarihi dersleri verdi. Galatasaray Üniversitesi senatosu üyesiydi. İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesinde hukuk tarihi bölümünde ders verdi.

2005 yılında Topkapı Sarayı Müzesi müdürü oldu. Yedi yıl bu görevde kalan Ortaylı, 2012 yılında yaş haddinden emekli oldu ve görevi Ayasofya Müzesi Müdürü Haluk Dursun'a devretti.

Ortaylı, eski Türk Tarih Kurumu Başkan Yardımcısı Ahmet Belada ile, 2016.

Ortaylı, Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu ve Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu üyesiydi. 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı oldu.

Tarih Vakfı ve Afet İnan ailesinin iş birliğiyle iki yılda bir verilen Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü'nün 2004 yılındaki sahipleri İlber Ortaylı'nın da içinde bulunduğu jüri tarafından belirlenmiştir.

Ortaylı, ileri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca, Farsça ve iyi seviyede Latince bilmekteydi.

Katıldığı bir televizyon programında bilgisayar kullanmadığını, başkalarının yanlış bilgilerle biyografisini yazdığını ve bundan büyük rahatsızlık duyduğunu dile getiren Ortaylı, orta seviyede Sırpça, Hırvatça ve Boşnakça bildiği iddialarını yalanlamıştır.

Özel hayatı ve ölümü

1981 yılında Mersin senatörü Dr. Talip Özdolay'ın kızı Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu evlilikten Tuna adında bir kızı oldu. On sekiz yıllık birliktelikten sonra 1999 yılında boşandı. İlber Ortaylı'nın ayrıca çocukluğundan beri biriktirdiği minyatür otomobillerden oluşan büyük bir koleksiyonu vardır.

Ortaylı, Ocak 2026'da geçirdiği prostat ameliyatı sonrası başlayan komplikasyonlar, diyabet ve kronik böbrek yetmezliği nedeniyle Mart ayında Koç Üniversitesi Hastanesine yatırıldı. Yaklaşık 5–6 gün yoğun bakımda kaldıktan sonra 9 Mart 2026 tarihinde entübe edildi ve 13 Mart 2026'da çoklu organ yetmezliği sonucu öldü.

Ölümü, ailesi tarafından yapılan açıklamada, "Ailemizin büyüğü İlber Ortaylı'yı 13 Mart 2026 gününde kaybettik. Uzun süren ve giderek karmaşıklaşan sağlık sorunlarına rağmen hayata duyduğu merakı, insanlarla bir arada olma arzusu hiç azalmadı ve gücü yettiğince bildiği gibi yaşadı." ifadeleriyle ilan edildi.

İlber Ortaylı, 16 Mart 2026 tarihinde saat 11.00'de Galatasaray Üniversitesi'nde gerçekleşen anma töreninden sonra ikindi namazını müteakip Fatih Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Fatih Camii haziresine defnedildi.

Televizyon programları ve yazıları

Şubat 2008'de Ortaylı

2004 yılında TRT 2'de başlayıp TRT Türk'te hafta sonları yayımlanan İlber Ortaylı ile adlı belgeseli sunmuştur. NTV'de İlber Ortaylı ile Tarih Dersleri adında bir program yapmıştır. Bloomberg HT kanalında da İlber Ortaylı ile Zaman Kaybolmaz adlı bir program yapmıştır. Yeniden NTV'de 5 Kasım 2012 ile 11 Mart 2013 arasında gazeteci-yazar Mehmet Barlas ile birlikte Her Zaman isimli bir tarih programı yapmıştır. Habertürk kanalında 2016-2025 HaberTürk bilim ve Teke Tek programlarına Fatih Altaylı moderatörlüğünde tarih ve bilimler tarihi üzerine sohbetlere katılmıştır. 2024 yılı ekim ayı itibarıyla Okan Bayülgen ile birlikte TV100'de Muhabbet Kralı isimli programa başlamıştır.

2000 yılından beri pazar günleri Milliyet gazetesinde, aylık Atlas Tarih ve üç aylık Doğu Batı dergilerinde makaleler yazdı. Bir dönem yayımlanan Popüler Tarih ve Tarih ve Toplum dergilerinde, Habertürk gazetesinin Habertürk Tarih ekinde de yazıları yayımlandı. 2000'de, Turhan Kitabevi tarafından Osmanlı İmparatorluğu'nda İktisadî ve Sosyal Değişim başlıklı kitabı yayımlandı.

Kültürpark'ta bulunan İlber Ortaylı Kütüphanesi, Konak, İzmir

Doğu Batı ve NTV Tarih dergilerinin danışma kurulu üyesiydi. İlber Ortaylı, Milliyet Sanat dergisine verdiği bir mülakatta, kitaplığında 30.000 civarında kitabı olduğunu ve bunların 5.000'ini Galatasaray Üniversitesine bağışladığını ifade etti. Fakat bu kitapların büyük bölümü 2012 yılında gerçekleşen yangında yok oldu.

Ödülleri

Eskişehir'de yer alan Yılmaz Büyükerşen Balmumu Heykeller Müzesi'nde İlber Ortaylı'nın heykeli (ortadaki)

İlber Ortaylı, Osmanlı Tarihinde Aile isimli eserinin yanı sıra, tarih alanında 1970'li yılların başlarından itibaren yaptığı çalışmaları, yayımladığı makale ve kitapları, tarih biliminin yaygınlaştırılması çabaları, tarihi her yaştan Türk insanına sevdirme konusundaki faaliyetleri, yurt dışındaki bilimsel etkinlikleri ve Türk tarihçiliğinin uluslararası alanda önemli bir ismi olması da göz önüne alınarak tarih dalında 2001 Aydın Doğan Ödülü'ne adını yazdırdı.

2006 yılında İtalya'da Lazio bölge yönetiminin başlattığı ve her yıl devam etmesi öngörülen Akdeniz Festivali'nde toplumsal ve kültürel tarih alanındaki "Avrupa ile Akdeniz arasında Lazio" ödülünün Prof. Dr. İlber Ortaylı'ya verilmesi uygun görülmüştür.

Eserleri

Kaynakça

  1. ^ "Prof. Dr. İlber Ortaylı hayatını kaybetti". m.aksam.com.tr. Erişim tarihi: 13 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  2. ^ a b c d e f "Kimdir?". ilberortayli.com. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2010. 
  3. ^ "Şeref Üyeleri". Türk Tarih Kurumu. 14 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020. 
  4. ^ "İlber Ortaylı". Türkiye Bilimler Akademisi. 7 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Aralık 2025. 
  5. ^ "Ortaylı, Makedonya Bilim ve Sanatlar Akademisi'ne onur üyesi seçildi". Cumhuriyet. 23 Kasım 2011. 14 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. 
  6. ^ "ORTAYLI İLBƏR" (Azerice). Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Bakühanov Tarih Enstitüsü. 18 Temmuz 2019. 18 Temmuz 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. 
  7. ^ "İlber ORTAYLI". Hacettepe Üniversitesi. 7 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ağustos 2017. 
  8. ^ "Akılda Kalan - 2 Aralık 2016 (İlber Ortaylı)". Habertürk TV. 1:46 - 2:05 dakika. 2 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  9. ^ "Havaalanında tuz ve ekmekle kimi karşıladığımızı biliyor muyuz?". Haberturk.com. 13 Aralık 2009. 11 Mart 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Kasım 2025. 
  10. ^ "Kırım Tatar halkı Şefika Teyzesini kaybetti". qha.com.tr/. 11 Temmuz 2020. 24 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  11. ^ "İlber Ortaylı ile Tarihin Sınırlarına Yolculuk, Mustafa ARMAĞAN, Ufuk Kitapları, 2001, s. 63". 12 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022. 
  12. ^ İlber Ortaylı Kitabı / Zaman Kaybolmaz, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2. Baskı Mart 2006, Önsözden
  13. ^ "Yönetim Bilimleri Anabilim Dalı". Yönetim Bilimleri Anabilim Dalı. Erişim tarihi: 14 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  14. ^ "Halkın yaptığı dedikodu biz yapınca biyografi olur". Emel Armutçu, Son kitabıyla Aydın Doğan Vakfı Tarih Ödülü'nü alan İlber Ortaylı... Hürriyet Gazetesi. 11 Mart 2001. 25 Haziran 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  15. ^ "Arşivlenmiş kopya". 8 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Ocak 2017. 
  16. ^ https://tuba.gov.tr/tr/haberler/akademiden-haberler/tuba-seref-uyesi-prof.-dr.-ilber-ortayli-vefat-etti
  17. ^ "Galatasaray Üniversitesi Senatosu". Galatasaray Üniversitesi. 30 Ocak 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2011. 
  18. ^ "Eğitim Kadrosu | Medipol Üniversitesi". www.medipol.edu.tr. 30 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Ağustos 2025. 
  19. ^ "Arşivlenmiş kopya". 1 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2012. 
  20. ^ "Prof. Dr. İlber Ortaylı bakanlık danışmanı oldu". Sözcü. 3 Ekim 2018. 6 Mart 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mart 2019. 
  21. ^ "Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü". Ortaylı'ya Afet İnan Tarih Araştırmaları Ödülü. ilberortayli.com. 26 Ekim 2004. 22 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2010. 
  22. ^ La vie quotidienne des missions étrangères à Galata" Varia Turcica XIII. Premiere rencontre internationale sur l'Empire Ottoman et la Turquie moderne (Fransızca). 1991. ISBN 2906053236. 
  23. ^ Tarihin Arka Odası - 13 Haziran 2015 7 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Haberturk TV
  24. ^ "İlber Ortaylı 15 Dil Mi Biliyor?". youtube.com. 26 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Nisan 2016. 
  25. ^ "İlber Ortaylı Hayatı: İlber Ortaylı Kimdir ve Nasıl Birisidir? | bkmkitap.com". 10 Ekim 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Şubat 2025. 
  26. ^ Gazete Habertürk, 22 Mayıs 2011 tarihli Pazar eki, s.8
  27. ^ "PROF. DR. İLBER ORTAYLI ÖLDÜ MÜ, NEDEN ÖLDÜ, HASTALIĞI NEYDİ?". Milliyet. Erişim tarihi: 13 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  28. ^ "İLBER ORTAYLI ÖLDÜ MÜ SON DAKİKA". CNN Türk. Erişim tarihi: 13 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  29. ^ "İlber Ortaylı'nın ailesinden açıklama". Habertürk. 14 Mart 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Mart 2026. 
  30. ^ Merkezi, Haber (13 Mart 2026). "İlber Ortaylı'nın cenaze programı belli oldu". Cumhuriyet. Erişim tarihi: 16 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  31. ^ Şafak, Yeni. "Cenaze programı açıklandı: İlber Ortaylı'nın cenazesi ne zaman, nereden kaldırılacak? Hayatını kaybeden tarihçi İlber Ortaylı'nın cenazesi nereye defnedilecek? | Özgün Haberler". Yeni Şafak. Erişim tarihi: 16 Mart 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  32. ^ "İlber Ortaylı ile". TRT. 29 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2010. 
  33. ^ "NOT". Milliyet Gazetesi. 27 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2010. 
  34. ^ a b "Aydın Doğan Ödülü". 2001, Tarih: Prof. Dr. İlber Ortaylı. Aydın Doğan Vakfı. 20 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2020. 
  35. ^ a b "Roma'da Prof. Dr. Ortaylı'ya ödül". www.hurriyet.com.tr. 21 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Şubat 2010. 
  36. ^ "Prof. Dr. İlber Ortaylı". Aydın Doğan Vakfı. 2001. 14 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. 
  37. ^ "Il Presidente Ciampi ha conferito onorificenze dell'Ordine della Stella della Solidarietà Italiana" (İtalyanca). Presidente della Repubblica Italiana. 30 Mayıs 2005. 5 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. 
  38. ^ a b "ORTAYLI PROF. ILBER" (İtalyanca). Presidenza della Repubblica. 25 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. 
  39. ^ "О награждении медалью Пушкина иностранных граждан". Указ Президента Российской Федерации от 29.11.2007 г. № 1599 (Rusça). Kremlin.ru. 2007. 26 Ekim 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  40. ^ "Rusya'dan İlber Ortaylı'ya Puşkin ödülü". ilberortayli.com. 15 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Şubat 2010. 
  41. ^ "Unterrichtsministerin Schmied überreicht Auszeichnungen" (Almanca). Österreichisches St. Georgs-Kolleg Istanbul. 15 Haziran 2010. 25 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. 
  42. ^ "Remise des insignes d'Officier dans l'Ordre des Arts et Lettres à Monsieur Ilber ORTAYLI, Président du Musée du Palais de Topkapı" (Fransızca). La France en Turquie Ambassade de France à Ankara. 5 Temmuz 2012. 4 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Mart 2016. 
  43. ^ "DECRETO DEL PRESIDENTE DELLA REPUBBLICA 3 giugno 2016" (İtalyanca). Gazzetta Ufficiale. 3 Haziran 2016. 14 Nisan 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Nisan 2026. 
  44. ^ "Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödüllerinin Sahipleri Belli Oldu". Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı. 29 Ekim 2017. 8 Kasım 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Haziran 2023. 
  45. ^ Ortaylı, İlber (2007). Türkiye Teşkilat ve İdare Tarihi. Ankara: Cedit Neşriyat. s. Önsöz. ISBN 978-975-735-210-5. 
  46. ^ "Haftanın Kitabı - Eski Dünya Seyahatnamesi". Samsun Son Haber. 24 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 16 Şubat 2021. 

Dış bağlantılar