İşitme cihazı

Elektronik işitme cihazları veya sistemleri, sağırlık hastalığı gibi duyma engellilere özellikle işitme alanında yardımcı olabilen tıbbi cihazlardır.

İşitme cihazı, dışarıdaki sesleri mikrofonla alan cihazdır. Gelen sesler dijital olarak işlenir ve hoparlör ile kulak kanalına iletilir. Amaç kişinin konuşmaları anlamasını kolaylastırmaktır. Gerekli olan küçük ve kulağa kolayca yerleşebilecek sistem için ilk önce muayene aşaması vardır. Engellinin kulağında herhangi bir yaralanma, zedelenme veya dış kulağın olmaması gibi sorunlar yoksa sistem için uygundur. Dış kulağın olmaması durumunda sentetik yapay bir dış kulak yapılabilmektedir ve bu sorun giderilmektedir. Yaralanmalarda ise türlü tedaviler ile sorun giderilmektedir. Eğerki sorun, Orta kulakta ise o zaman bu sisteme gerek duyulmaktadır. İç kulak ile orta kulağın bağlantısını sağlayan oval pencereye yerleştirilir. Cihaz, ses sinyallerini güçlendirir ve böylece işitme olayı başarıyla gerçekleşir.

Analog Cihazlar: Gelen tüm ses dalgalarını aynı oranda büyütür. Gürültülü ortamlarda konuşmayı ayırt etmeyi zorlaştırır. Eski bir teknolojidir ve günümüzde neredeyse kullanımları tamamen bitmiştir.

Dijital Cihazlar: Ses dalgalarını bilgisayar kodlarına (0 ve 1) dönüştürür. Gürültüyü baskılayıp insan sesini öne çıkarır. Kişinin işitme testine (Odyogram) göre bilgisayarla özel olarak programlanır.

Kablosuz Bağlantı: Bluetooth teknolojisi ile akıllı telefonlara, televizyonlara ve bilgisayarlara doğrudan bağlanır. Telefon görüşmeleri ve müzik doğrudan cihaza aktarılır.

Yapay Zeka ve Makine Öğrenmesi: Cihaz kullanıcının bulunduğu ortamı (Restoran, sokak, sessiz oda) otomatik olarak algılar. Ses ayarlarını anlık ve otomatik olarak optimize eder. Günümüzde en çok kullanılan model budur.

Şarj Edilebilir Sistemler: Tek kullanımlık çinko-hava piller yerine lityum-iyon piller yaygınlaşmıştır. Cihazlar gece şarj ünitesine konarak gün boyu rahatça kullanılabilir.

Endikasyonlar (Kullanım Durumları)

Sensörinöral İşitme Kaybı: İç kulaktaki tüy hücrelerinin veya işitme sinirinin hasar görmesi ile oluşur. İşitme cihazlarının en sık kullanıldığı alan bu gruptur.

İletim Tipi İşitme Kaybı: Dış kulak veya orta kulaktaki yapısal sorunlardan kaynaklanır. Genelde cerrahi tedavi önceliklidir ancak ameliyat olamayan hastalarda cihaz tercih edilebilir.

Mikst (Karışık) Tip İşitme Kaybı: Hem iletim hem de sensörinöral kaybın bir arada görüldüğü durumlardır.

- Kulak Burun Boğaz (KBB) Muayenesi: Kulak zarı ve fiziksel yapılar kontrol edilir.

- Odyolojik Test (İşitme Testi): Odyometrist veya odyolog tarafından saf ses ve konuşmayı ayırt etme testleri yapılır.

- Cihaz Seçimi ve Uygulama: Test sonuçlarına, kulak anatomisine ve hastanın sosyal ihtiyaçlarına göre en uygun cihaz seçilir, kulak kalıbı alınır.

Oklüzyon (Tıkanıklık) Etkisi: Kullanıcı kendi sesini bir fıçının içinden konuşuyormuş gibi derinden duyabilir. Kulak kalıbına açılan havalandırma delikleri (vent) ile bu sorun çözülür.

Aküstik Geri Besleme (Feedback/Ötme Sesi): Cihazdan çıkan sesin sızarak tekrar mikrofona girmesiyle oluşan ıslık sesidir. Kalıbın kulağa tam oturmaması durumunda yaşanır.

Beynin Adaptasyonu (Nöroplastisite): Uzun süre ses duymayan beyin, ilk başta normal çevre seslerini çok gürültülü algılar. Tam adaptasyon genellikle 4 ila 6 hafta sürer.

Mikrofon: Ses dalgalarını elektrik sinyaline çevirir.

İşlemci (Amplifikatör): Sinyalleri kişinin işitme kaybına göre güçlendirir.

Hoparlör: Güçlendirilen sinyali tekrar ses dönüştürür.

Pil / Batarya: Cihaza enerji sağlar.

Kulak arkası (BTE): Kulağın arkasına takılan klasik modeldir.

Kanal içi (ITE /CIC): Kulak içine tam oturan küçük tiplerdir.

RIC / RITE: Hoparlörün doğrudan kulak kanalında olduğu ince tasarımlardır. Bu model özellikle dışarıdan görünmesini istemeyen kullanıcıların tercihidir. Dışarıdan fark edilmesi hemen hemen imkansızdır.

İlk elektrikli model 1898 yılında üretilmiştir.

Zamanla büyük pilli tasarımlardan dijital ve küçük modellere geçilmiştir.

Günümüzde yapay zeka destekli ses ayarları yapılabilmektedir.

Kök hücre teknolojisi ile bu tür problemler de artık giderilebilmektedir. Yapılan kök hücre tedavileriyle, kulağın herhangi bir yerindeki sağlık sorunları halledilmektedir. Sinir hücrelerinde meydana gelen sorunlarda ise özel sistemler de kullanılabilmektedir. Kulak çeperinde meydana gelen sorunlar için ise kulak çeperinde yapılabilecek bir müdahale ile sorun halledilebilmektedir.

• TÜBİTAK, Bilim ve Teknik dergisi, Haziran 2010, sayı 511, s.98
• Duymer İşitme Cihazı ne zaman icat edildi.

1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 20 Ağustos 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ağustos 2026.