Karbonmonoksit zehirlenmesi, genellikle aşırı seviyelerde karbon monoksit (CO) solunmasından kaynaklanan bir zehirlenme türüdür. Belirtiler genellikle grip ile benzerlik gösterir ve yaygın olarak baş ağrısı, baş dönmesi, halsizlik, kusma, göğüs ağrısı ve kafa karışıklığı şeklinde kendini gösterir. Büyük maruziyetler bilinç kaybına, aritmilere, nöbetlere veya ölüme neden olabilmektedir. Klasik olarak tanımlanan "kiraz kırmızısı deri" nadiren görülmektedir. Uzun vadeli komplikasyonlar arasında yorgunluk hissi, hafıza sorunları ve hareket sorunları yer almaktadır. Dumana maruz kalanlarda siyanür toksisitesi de dikkate alınmalıdır.

Karbon monoksit zehirlenmesi kazara, kişinin kendi hayatına son verme girişimi olarak veya başka birinin hayatına son verme girişimi olarak meydana gelebilir. CO, başlangıçta tahriş edici olmayan renksiz ve kokusuz bir gazdır. Organik maddenin eksik yanması sırasında üretilir. Bu, karbon bazlı yakıtlarla çalışan motorlu taşıtlardan, ısıtıcılardan, sobalardan veya pişirme ekipmanlarından kaynaklanabilir. bunların haricinde metilen klorüre maruz kalmaktan da kaynaklanabilir. Karbon monoksit, öncelikle hemoglobinle birleşerek karboksihemoglobin (HbCO) oluşturarak kanın oksijen taşımasını engelleyerek olumsuz etkilere neden olur. Ek olarak, miyoglobin ve mitokondriyal sitokrom oksidaz etkilenir. Tanı, sigara içmeyenlerde %3'ün üzerinde ve sigara içenlerde %10'un üzerinde HbCO düzeyine dayanmaktadır.

Zehirlenmeyi, karbon monoksit dedektörleri, gazlı cihazların uygun şekilde havalandırılması, bacaların temiz tutulması, soba gibi ısıtıcıların içerisinde yakıtın tam olarak yanması veya söndürülmesi ve araçların egzoz sistemlerinin sağlıklı olması önleyebilir. Zehirlenmenin tedavisi genellikle destekleyici bakımla birlikte %100 oksijen verilmesiyle yapılır. Bu genellikle semptomlar ortadan kalkana ve HbCO seviyesi %10'un altına düşene kadar sürer. Hiperbarik oksijen tedavisi şiddetli zehirlenmelerde kullanılırken, standart oksijen tedavisine göre ek faydası belirsizdir. Etkilenenler arasında ölüm riski %1 ile %30 arasındadır.

Karbon monoksit zehirlenmesi nispeten yaygındır ve Amerika Birleşik Devletleri'nde yılda 20.000'den fazla acil servis ziyaretine neden olmaktadır. Birçok ülkede en sık görülen ölümcül zehirlenme türüdür. Amerika Birleşik Devletleri'nde yangınla ilgili olmayan vakalar yılda 400'den fazla ölüme sebep olmaktadır. Özellikle elektrik kesintileri sırasında taşınabilir jeneratörlerin kullanılması nedeniyle zehirlenmeler kış aylarında daha sık meydana gelir. CO'nun toksik etkileri antik tarihten beri bilinmektedir. Hemoglobinin CO'dan etkilendiği keşfi 1857'de yapılmıştır.

Kaynakça

  1. ^ Schottke, David (2016). Emergency Medical Responder: Your First Response in Emergency Care (İngilizce). Jones & Bartlett Learning. s. 224. ISBN 978-1284107272. 10 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2017. 
  2. ^ a b c d e f Health, National Center for Environmental (30 Aralık 2015). "Carbon Monoxide Poisoning – Frequently Asked Questions". www.cdc.gov (İngilizce). 5 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2017. 
  3. ^ a b c d e f g h i Guzman, JA (October 2012). "Carbon monoxide poisoning". Critical Care Clinics. 28 (4): 537-48. doi:10.1016/j.ccc.2012.07.007. PMID 22998990. 28 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi13 Temmuz 2020. 
  4. ^ a b c d e Bleecker, ML (2015). "Carbon monoxide intoxication". Occupational Neurology. Handbook of Clinical Neurology. 131. ss. 191-203. doi:10.1016/B978-0-444-62627-1.00024-X. ISBN 978-0444626271. PMID 26563790. 
  5. ^ Buckley, NA; Juurlink, DN; Isbister, G; Bennett, MH; Lavonas, EJ (13 Nisan 2011). "Hyperbaric oxygen for carbon monoxide poisoning". The Cochrane Database of Systematic Reviews (4): CD002041. doi:10.1002/14651858.CD002041.pub3. PMC 7066484 Özgürce erişilebilir. PMID 21491385. 
  6. ^ Farrell, Michael (2017). Criminology of Homicidal Poisoning: Offenders, Victims and Detection (İngilizce). Springer. s. 89. ISBN 978-3-319-59117-9. 28 Ağustos 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Temmuz 2020. 
  7. ^ a b Ferri, Fred F. (2016). Ferri's Clinical Advisor 2017 E-Book: 5 Books in 1 (İngilizce). Elsevier Health Sciences. ss. 227-28. ISBN 978-0323448383. 10 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2017. 
  8. ^ American College of Emergency Physicians Clinical Policies Subcommittee (Writing Committee) on Carbon Monoxide, Poisoning; Shih, RD; Tomaszewski, CA; Kaji, A; Diercks, DB; Members of the American College of Emergency Physicians Clinical Policies Committee (Oversight, Committee); Diercks, DB; Anderson, JD; Byyny, R; Carpenter, CR; Friedman (April 2025). "A Critical Issue in the Management of Adult Patients Presenting to the Emergency Department With Acute Carbon Monoxide Poisoning: Approved by the ACEP Board of Directors January 22, 2025". Annals of emergency medicine. 85 (4): e45-e59. doi:10.1016/j.annemergmed.2024.12.005. PMID 40118649. 
  9. ^ Penney, David G. (2007). Carbon Monoxide Poisoning (İngilizce). CRC Press. s. 569. ISBN 978-0849384189. 10 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Temmuz 2017. 
  10. ^ Omaye ST (Nov 2002). "Metabolic modulation of carbon monoxide toxicity". Toxicology. 180 (2): 139-50. doi:10.1016/S0300-483X(02)00387-6. PMID 12324190. 
  11. ^ a b Blumenthal, I (June 2001). "Carbon monoxide poisoning". Journal of the Royal Society of Medicine. 94 (6): 270-72. doi:10.1177/014107680109400604. PMC 1281520 Özgürce erişilebilir. PMID 11387414.