Zayıflama, hastalık, besin eksikliği veya rejimle şişmanlığın yavaş yavaş azalması.
Fizyolojik zayıflama, beslenme yetersizliğine veya kıtlıktan dolayı bazı besin maddelerinin yokluğuna veya harcanan enerjinin yiyeceklerden sağlanan enerjiyi aşmasına bağlıdır. Zayıflama, başlangıç ağırlığının %10'unu geçmedikçe hiçbir belirti göstermez. Hayvanların çoğunda ise dönemsel zayıflama görülür.
Marazî zayıflama alınan günlük yiyecek miktarıyla ilgisi olmayan, hastalıklara bağlı zayıflamalardır. Tüberküloz ve nevrasteni (ruhsal iştahsızlık) gibi kronik hastalıklar, yemek borusunda tıkanıklık ve daralmalar, Ülserler, sindirim kanalı urları aynı zamanda yeterli besin alınmasına da engel olarak zayıflamaya yol açarlar. Diyabette besinlerin yeterince değerlendirilememesi, hiper tiroidide metebolizmanın hızlanması ve aşırı yıkım, mide bağırsak sistemi hastalıklarında ise besinlerin yeterince emilememesi daha önemli bir etmendir.
Diyet ile genel zayıflama
Diyet; fazla kilolarından kurtulmak için yapılan rejim ya da bir beslenme programıdır. Bir diyetisyene başvurularak diyet yapılması vücut sağlığı açısından daha uygundur, aksi takdirde yapılan yanlış diyetler kalıcı rahatsızlıklara neden olabilir. İdeal kiloya sahip olabilmek için uygulanacak sağlıklı beslenme programının yanı sıra yapılacak fiziksel aktivite büyük önem taşımaktadır.
Günlük kalori alımının kısıtlanması, obezitenin tedavisinde en uygun yöntemlerden birisidir. Ancak bu amaçla kontrolsüz olarak kullanılan ve kısa sürede hızlı ağırlık kaybını hedefleyen ilaçlar ile çok düşük kalorili, bilimsel olmayan diyet programları vücuda zararlı, çeşitli komplikasyonlara ve hayati tehlikeye neden olabilirler. Dengeli beslenmeyi bozacak şekilde belirli besinlerin beslenme listesinden çıkartılması vücut için gerekli bazı mineral, vitamin veya esansiyel yağ asitlerinin yeterince alınmamasına bağlı eksikliklere yol açabilir. Yine gereksiz yüklenmeler veya enerji içecekleri ile vücutta zararlı olabilecek bazı birikimlere yol açmak olasıdır.
Beslenme ile insan vücudunda meydana gelebilecek değişimlerden bazıları şunlardır; sinirlenme, terleme, ishal, kabızlık, baş ağrısı, mide bulantısı, kusma, hıçkırık, kalp çarpıntısı, tansiyon düşmesi veya yükselmeleri vb.
Kilo kaybında vücut kompozisyonu
Kilo kaybı sırasında vücut ağırlığındaki azalmanın tamamı yağ dokusundan oluşmaz; yağsız vücut kütlesinde de azalma meydana gelebilir. Bu nedenle kilo verme sürecinin değerlendirilmesinde yalnızca toplam vücut ağırlığının değil, mümkün olduğunda vücut kompozisyonunun da dikkate alınması önerilmektedir. Sistematik derlemeler, kilo verme döneminde yeterli protein alımı ve fiziksel aktivitenin yağsız vücut kütlesinin korunmasına katkı sağlayabileceğini göstermektedir.
Enerji kısıtlaması ve aralıklı oruç
Kilo kaybında temel etken, uzun dönemde enerji alımının enerji harcamasından düşük olmasıdır. Enerji kısıtlamasının gün boyunca sürekli uygulanması ile aralıklı oruç veya zaman kısıtlı beslenme gibi yöntemler farklı biçimlerde uygulanabilmektedir. Randomize kontrollü çalışmaların sistematik derlemeleri, farklı enerji kısıtlaması modellerinin kilo kaybı sağlayabildiğini ve etkinliğin büyük ölçüde uygulanan toplam enerji kısıtlamasıyla ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu nedenle aralıklı orucun tüm bireylerde diğer kalori kısıtlama yöntemlerinden üstün olduğu sonucuna varılmamıştır.
Kilo kaybının korunması
Kilo kaybından sonra yeniden kilo alma sık görülen bir durumdur. Yaşam tarzı müdahalelerini inceleyen 27 klinik çalışmanın ve 7.236 katılımcının dahil edildiği bir sistematik derleme ve meta-analizde, müdahalenin sona ermesinden sonraki dönemde kilo geri alımının zaman içinde artabildiği bildirilmiştir. Araştırmacılar, kilo koruma döneminde düzenli takip ve sağlık profesyonelleri tarafından sağlanan danışmanlığın kilo yönetimine katkıda bulunabileceğini belirtmiştir.
Kilo verme, beslenme, fiziksel aktivite ve kilo koruma hakkında daha ayrıntılı bir bilimsel derleme için İlaçpedia'nın ilgili içeriğine de bakılabilir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ Obezite (Şişmanlık) Tedavisi ve Sağlıklı Beslenme Önerileri, T.C. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Sağlık Merkezi. 2015, Ankara. ISBN 978-605-4672-74-5
- ^ Hector, AJ; Phillips, SM (2018). "Protein recommendations for weight loss and maintenance of lean mass". Sports Medicine. 48 (Suppl 1): 29-36. doi:10.1007/s40279-018-1006-0.
- ^ Huang, J; Li, Y; Chen, M (2024). "Comparing caloric restriction regimens for effective weight management in adults: a systematic review and network meta-analysis". International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. 21: 108. doi:10.1186/s12966-024-01657-9.
- ^ Ma, Y; Sun, L; Mu, Z (2024). "Network meta-analysis of three different forms of intermittent energy restrictions for overweight or obese adults". International Journal of Obesity. 48 (1): 55-64. doi:10.1038/s41366-023-01416-z.
- ^ Machado, AM; Guimarães, NS; Bocardi, VB (2022). "Understanding weight regain after a nutritional weight loss intervention: Systematic review and meta-analysis". Clinical Nutrition ESPEN. 49: 138-153. doi:10.1016/j.clnesp.2022.03.020. PMID 35623805.
- ^ "Kilo Vermeye Çalışırken Kas Yapılabilir mi?". İlaçpedia. 23 Eylül 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Eylül 2026.