Kutluğhanlılar

Kutluğhanlılar
Farsça: قراختاییان کرمان
Kutluğhanlılar
Kutluğhanlılar Farsça: قراختاییان کرمان; Kutluğhanlılar
1222-1306
	"Kutluğhan hükümdarı Muzafferüddin Muhammed'in (h. 1296-1304) sikkesi. Derebeyi olarak İlhanlı hükümdarını Gazan gösteriyor.
Tür	Sultanlık
Hükûmet	Monarşi
Tarihçe
• Kuruluşu
• Kuruluşu	1222
• Dağılışı	1306
Öncüller	Ardıllar
	Karahıtaylar
Harezmşahlar Devleti
Moğol İmparatorluğu
İlhanlılar
Günümüzdeki durumu	İran

Kutluğhanlılar (Farsça: قراختاییان کرمان, Kutluğhanlılar Hanedanı, Kirmanî Hanedanı veya nadiren Geç Batı Liao (后西辽) olarak da bilinen bu hanedan, etnik olarak Hıtay kökenli, kültürel olarak Fars etkisinde kalmış ve 1222'den 1306'ya kadar Kirman'ı (günümüz İran'ının Kirman Eyaleti) yönetmiş bir hanedandır.

Bu hanedanlık, Liao hanedanlığının çöküşü sırasında Karahıtaydan (Batı Liao hanedanlığı) göç eden Barak Hâcib tarafından kurulmuştur. Başlangıçta bağımsız bir varlık olan Kutluğhanlılar, daha sonra Harezmşahlar Devleti, Moğol İmparatorluğu ve İlhanlıların vasalı olarak hüküm sürmüştür. Hanedanlık, İlhanlı hükümdarı Olcaytu tarafından iktidardan uzaklaştırılmış ve Olcaytu, Kirman'a Nâsırüddin Muhammed bin Burhân'ı vali olarak atamıştır.

Sonraki Batı Liao

Geleneksel Çin araştırmalarında "Sonraki Batı Liao" (后西辽) diye bir hanedandan bahsedilmemesine rağmen, tarihçi Wang Zhilai, 1983 yılında "Sonraki Batı Liao Üzerine" (关于"后西辽") adlı bir makale yazarak Kutluğhanlıları "Sonraki Batı Liao" olarak adlandırmayı ve böylece hanedanı Batı Liao'nun bir uzantısı olarak konumlandırmayı önermiştir.

Kirmanî Hanedanlığı'nın sonu

Moğol İlhanlı hükümdarı Olcaytu (h. 1304-1316), son Kutluğhan olan II. Kutbüddin'in Moğol hazinesine olan borçlarını ödemeyi ihmal etmesinin ardından 1306 yılında Kirman Kutluğhanlılar hanedanlığını sona erdirdi. II. Kutbüddin, Şiraz'a kaçtı ve kızı daha sonra Muzafferî hanedanlığının kurucusu Mübârizüddin Muhammed'in karısı olmuştur.

Kutluğhanlılar Hanedanı'nın hükümdarlarının listesi

Barak Hâcib (1222-1235)
Kutbüddin Muhammed Han (1235)
Rukneddin Khwajajuk (1235-1252)
Kutbüddin Muhammed Han (ikinci hükümdarlık dönemi; 1252-1257)
Muzafferüddin Haccac (1257-1267/8) (Kutluğ Türkan ile eş hükümdarı)
Kutluğ Türkan (1257-1282)
Celaleddin Soyurgatmış (1282-1292)
Safvetü'd-dünyâ ve'd-dîn Padişah Hatun (1292-1295)
Kurdujin Hatun (1295)
Muzafferüddin Muhammed (1295-1304)
- Yuluk Şah (1295) - isyan halinde
- Suyuk Şah (1301-1302) - isyan halinde
Kutub el-Din Şah Cihan (1304-1306)

Kutluğhanlılar Hanedanı'nın Şeceresi

Kutluğhanlılar

Qulduz

Barak Hâcib
h. 1222-1235

Hamid-Pur

Mubarak-Khwaja
h. 1235-1252

I. Muhammed
h. 1235-1235,
1252-1257

Qutluq-Turkhan
h. 1257-1282

Kurdujin
h. 1295-1295

Soyurgatmış
h. 1282-1292

Haccac
h. 1257-1267

Padişah
h. 1292-1295

Shah-Jahan
h. 1304-1306

II. Muhammed
h. 1295-1304

Ayrıca bakınız

Kaynakça

Özel

^ 王 [Wang], 治来 [Zhilai] (1983). "关于"后西辽"" [On "Later-Western Liao"]. 新疆社会科学 [Xinjiang Social Sciences] (Çince), 1. ss. 91-94. ISSN 1002-4735. 25 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Ocak 2026.
^ Biran, Michal. (2005). The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World. Cambridge University Press. ss. 87-89. ISBN 0-521-84226-3.

Genel

Minorsky, V. (2012). "Ḳutlug̲h̲-K̲h̲ānids". P. Bearman; Th. Bianquis; C.E. Bosworth; E. van Donzel; W.P. Heinrichs (Ed.). The Encyclopedia of Islam, SECOND. BRILL Online.

[1] 王 [Wang], 治来 [Zhilai] (1983). "关于"后西辽"" [On "Later-Western Liao"]. 新疆社会科学 [Xinjiang Social Sciences] (Çince), 1. ss. 91-94. ISSN 1002-4735. 25 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Ocak 2026.

[biran-2] Biran, Michal. (2005). The Empire of the Qara Khitai in Eurasian History: Between China and the Islamic World. Cambridge University Press. ss. 87-89. ISBN 0-521-84226-3.