Lale Müldür
Lale Müldür, 2018
Doğum1956 (69-70 yaşında)
Aydın
MeslekŞair

Lale Zehra Müldür, (d. 1956, Aydın) Türk şair ve yazar.

Wikimedia Commons'ta Lale Müldür ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Biçim ve anlam açısından ayrıksı nitelikte, özgün, anlamlandırması zor şiirleri ile 1980 sonrası Türk şiirinde kendine has yeri olan bir şairdir.

Yaşamı

1956 yılında Aydın'da doğdu. Annesi nakış öğretmeni Müzeyyen Hanım, babası matematik öğretmeni ve Yıldız Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü öğretim üyesi Kemal Bey'dir. Beş yaşındayken ailesi İstanbul'a yerleşti.

İlkokulu Teşvikiye Nilüfer Hatun İlkokulu'nda okudu. 1972'de Amerikan Kız Koleji'nden, 1975'te Robert Kolej’den mezun oldu.

Şiir bursu alarak İtalya'ya Floransa’ya gitti. Türkiye’ye döndükten sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesi'nde Elektronik ve Ekonomi bölümlerinde eğitimine devam etti. 1977’de Birleşik Krallık'a giderek Manchester Üniversitesi Ekonomi Bölümü’nden lisansını ve sonrasında Essex Üniversitesi Edebiyat Sosyolojisi Bölümü’nden master derecesini aldı.

1983'te Belçikalı ressam Patrick Jacquart ile evlenerek Brüksel'e gitti ve 1983-1986 yılları arasında burada yaşadı. 1986'da Türkiye'ye döndü ve Belçika yıllarında başladığı edebiyat çalışmalarını sürdürdü, böylece Türk şiirinde kendine has bir yer edindi.

2002 yılında bir röportajda manik depresif olduğunu ifade den sanatçı, edebiyat çalışmalarının yanı sıra 2020'de İstanbul'da bir resim sergisi açtı. Adını, 2019'da yayımlanan "Tehlikeliydi, Biliyordum” adlı kitabının ilk şiiri olan Milat’tan sergide, şiirlerinde beliren imgelerin izlere yer verdi.

Edebî yaşamı

Lale Müldür’ün şiirleri, postmodern anlatım teknikleri, metaforik dil kullanımı ve disiplinlerarası göndermeleriyle tanınmaktadır. Şiirlerinde mitoloji, felsefe, bilim, din ve popüler kültür gibi farklı alanlardan yararlanarak çok katmanlı bir anlatım kurmuştur. Eserleri, çağdaş Türk şiirinde deneysel ve yenilikçi örnekler arasında gösterilmektedir. Özellikle 1980 sonrası Türk edebiyatında geliştirdiği özgün şiir dili ve deneysel anlatım biçimleriyle birçok genç şair üzerinde etkili olmuştur. Eserlerinde kullandığı disiplinlerarası yaklaşım, Türk şiirinde modern ve postmodern anlatı tekniklerinin yaygınlaşmasına katkı sağlamıştır.

Şiirlerini yayımlamaya Belçika yıllarında iken başladı. İlk şiirleri 1980’de Yazı ve Yeni İnsan dergilerinde yer aldı. Gösteri, Defter, Şiir Atı, Oluşum, Mor Köpük, Yönelişler, Sombahar dergilerinde birçok şiir ve yazısı yayınlandı. Şiirlerinden bazıları bestelendi ve filmlerde kullanıldı. Yeni Türkü grubu tarafından bestelenip seslendirilen Destina, Serdar Ateşer'in bestelediği La Luna bestelenen şiirlerinin örnekleridir.

Türkiye'ye döndükten sonra edebi çalışmalarına devam etti. İlk şiir kitabı Uzak Fırtına 1988'de yayımlandı. Yedi bölümden oluşan Uzak Fırtına, Türk şiirinde postmodern özellikler taşıyan ilk kitaptır.

İkinci kitabı Ahmet Güntan ile birlikte yayımladığı Voyıcır II (1990) adlı şiir kitabıdır. Kitapta Lâle Müldür'ün şiirleri "Sarartı/Safran", Ahmet Güntan'ın şiirleri "Nezle" adlı bölümlerde toplanmıştır. Bu iki kitabı; Seriler Kitabı (1991), Kuzey Defterleri (1992), Buhurumeryem (1993) adlı şiir kitapları takip etmiştir. 1998'de yazdığı divanü Lügat-İt-Türk isimli kitabında eski Türklerin hayatı ve dünyayı algılayış biçimlerini yer verdi ve eski Türkçe kelimeler kullandı. Eser, Fransız bir Türkolog tarafından Fransızcaya çevrildi.

Müldür'ün şiirlerinden bir seçki "Water Music" adıyla Dublin’de yayınlandı (Poetry Ireland, 1998). Fransız ressam Colette Deblé’nin resimleri üzerine yazdığı şiirler ise "Yağmur Kızı Böyle Diyor" adıyla Fransız Kültür Merkezi tarafından yayınlandı. 1999'da itibaren Radikal gazetesinin Radikal İki adlı ekinde yazdı. Rilke ve Şeyh Galip etkisindeki şiirlerine ise Saatler/ Geyikler (2001) kitabında yer verdi.

14 Aralık 2002'de geçirdiği ve "ölüp tam anlamıyla yeniden dirilmek" olarak nitelendirdiği beyin kanamasının ardından şiirlerini anahtarı niteliğinde bir roman üzerine çalıştı. Bizansiyya (2007) adlı romanı böylece ortaya çıktı.

Sevgilisini üzmemek için kendisi delirmeyi göze alan incelikte bir kadının derin duygularını Ultra-Zone'da Ultrason (2006) adlı şiir kitabında dile getirdi. Bu kitapla Antalya Büyükşehir Belediyesi ve Antalya Kültür Sanat Vakfı'nın verdiği Altın Portakal Şiir Ödülü'ne değer görüldü.

Düz yazı türünde Anne, Ben Barbar mıyım? (1998)ve Haller Leyla (2006) adında iki kitap yazdı. Şairin “Anne, Ben Barbar Mıyım?” isimli deneme kitabı, 2013'te gerçekleşen 13. İstanbul Bienali'nin başlığı olmuştur.

Şair, 2019'da yayımlanan Tehlikeliydi, Biliyorum adlı şiir kitabı ile Antalya Edebiyat Günleri Onur Ödülü'ne değer görüldü.

Eserleri

Şiir

  • Uzak Fırtına (1988)
  • Voyıcır II (Ahmet Güntan'la birlikte, 1990)
  • Seriler Kitabı (1991)
  • Kuzey Defterleri (1992)
  • Buhurumeryem (1993)
  • Divanü Lügat-it-Türk (1998)
  • Saatler/Geyikler (2001)
  • Ultrazon'da Ultrason (2006)
  • Güneş Tutulması 1999(2008 )
  • Medine Ve Kavun Likörü (Seyhan Özdamar'la birlikte, 2009)
  • Siyah Sistanbul (2011)
  • Anmenon-Toplu şiirler I (YKY)
  • Apokalips/Amonyak-Toplu şiirler II (YKY)
  • Leonardo (Karakarga Yay.)
  • Tehlikeliydi Biliyorum (YKY)
  • Milat (2020)
  • Kadınesk (2023)

Deneme

  • Anne Ben barbar mıyım? (Patika-1998)
  • Haller Leyla (2006)

Roman

  • Bizansiyya, Yapı Kredi Yayınları, 2007. ISBN 978-975-08-1188-3

Kaynakça

  1. ^ "Ayıptır söylemesi şairim". Hürriyet. 14 Ekim 2001. 17 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  2. ^ a b c Koyuncu, İsa (25 Kasım 2019). "Lâle Müldür". teis.yesevi.edu.tr. 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  3. ^ ARMAN, Ayşe (30 Mart 2002). "Ben bir manikdepresifim". Hürriyet. 17 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  4. ^ "Lâle Müldür - Milat - 22.09.2020 - 27.11.2020". Yapı Kredi Kültür Merkezi. 17 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  5. ^ Sanatatak (16 Eylül 2020). "Lale Müldür'ün resimleri Yapı Kredi Kültür Sanat'ta". SANATATAK. 2 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  6. ^ "Lale Müldür - Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü". 5 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  7. ^ "Britannica". 26 Ocak 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Mayıs 2026. 
  8. ^ "Lale Müldür Kimdir? Hayatı ve Eserleri". Türk Edebiyatçılar İnternet Ansiklopedisi. 5 Kasım 2021. 7 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  9. ^ Anar, Turgay (20 Haziran 2015). "Lâle Müldür'ün "divanü Lûgat-İt-Türk" Şiir Kitabının Gelenekle Kurduğu İrtibat". Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (32): 1-12. ISSN 1302-1842. 
  10. ^ Mumcu, Kudret (2019). "Gelenek ve modernizm ekseninde Lale Müldür şiiri ve şiirsel özne". Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü yüksek lisans tezi. 
  11. ^ "Altın Portakal lı Lale Müldür". Milli Gazete. 20 Mart 2007. 17 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 
  12. ^ "Lale Müldür ve Osman Şahin'e Onur Ödülü". muratpasa-bld.gov.tr. 17 Ocak 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Ocak 2024. 

Ek okumalar

Emel Koşar, Lâle Müldür Şiiri: Saatler/Geyikler'in Felsefi Temelleri, Kesit Yayınları, İstanbul 2023.