Lubunca, labunca ya da labunyaca, Türkiye'de LGBT bireyler tarafından kullanılan bir çeşit jargon. Lubuncaya göre LGBT'lere "lubunya" onların konuştuğu dile de Lubunca denir ancak bugün Lubunca sadece trans kadınlar değil birçok LGBT'nin konuşabildiği bir jargon hâline gelmiştir. Çingenece argosundan türese de Yunanca, Arapça, Ermenice ve Fransızca gibi pek çok dilden harmanlanan terimler bulundurmaktadır.
Yaklaşık dört yüz kelimelik bir dil olan Lubuncanın kökeni 17. ve 18. yüzyıllar arasına, köçekler ve tellaklar tarafından konuşulmasına dayanmaktadır. Sonraları fuhuşa zorlanan trans kadınlarca geliştirilen dil günümüzde özellikle geyler tarafından konuşulmaktadır. Kamusal ve özel alanda diyalogların anlaşılmaması ve bu yolla özellikle trans kadınlarca hayatta kalmak amacıyla ortaya çıktığı düşünülmektedir.
Kelimeler
Türkçe dışındaki dillerden geçen kelimeler
| Lubunca | Anlamı | Kökeni | Kökü ve anlamı | Kaynak |
|---|---|---|---|---|
| nakka | edilgen erkek | Arapça | nakā - dişi deve | |
| kevaşe | orospu, fahişe | qawwāda - bayan | ||
| putka | vajina | Bulgarca | putka - vajina | |
| baro | yetişkin erkek | Çingenece | baro - yetişkin erkek | |
| balamoz | yaşlı adam | balamo - Çingene olmayan erkek, Yunan erkeği | ||
| but | çok | but - çok | ||
| butbare | büyük penis | but bare - çok büyük | ||
| cangal/çangal | ayakkabı | cang - bacak | ||
| cici | meni | džidže - abla | ||
| çavo | genç eşcinsel erkek | çhavo - Çingene erkek çocuk | ||
| çor | çalmak | čor- - çalmak | ||
| denyo | deli, çılgın | dejno, dilo, dilino - deli | ||
| gacı | eğlence | gadži - Çingene olmayan kadın | ||
| habbe | yemek | habe, xabe - yemek | ||
| kelav | fahişe | kelav - "oynarım", "dans ederim" | ||
| koli | seks | kolin - göğüs, meme | ||
| laço | iyi görünümlü erkek | lačo- güzel | ||
| matiz | sarhoş | mato - sarhoş | ||
| naş | defol git, kaybol, uza | nas! - kaç, git | ||
| peniz | konuşma, konuşmak | pen- - söylemek, konuşmak | ||
| piiz | içmek | pi- - içmek | ||
| puri | yaşlı adam | phuri - yaşlı (feminen) | ||
| şorolo | edilgen eşcinsel | šoralo - lider | ||
| şugar/şukar | yakışıklı erkek | šukar - güzel | ||
| taliga | taksi | taliga - taşımak | ||
| taligatör | taksici | taliga - taşımak | ||
| tariz olmak | aşık olmak | thar- - yanmak | ||
| tato | hamam | tato - sıcak | ||
| tikel | görmek, bakmak, bakış atmak | dikhel - görmek | ||
| madi | kötü, fesat | Ermenice | madig - serçe parmak | |
| digin | hem etken hem edilgen veya biseksüel erkek | digin - hanımefendi | ||
| turalamak | gezmek, dolaşmak | Fransızca | tour - tur, yürüyüş | |
| pişar | işemek | pissoire - pisuvar | ||
| lapuş/lapış | dudaklar, ağız, öpmek | la bouche - ağız | ||
| albuş | öpücük | à la bouche - ağza doğru, ağızla | ||
| lavaj | lavman | lavage - yıkamak | ||
| albergo | otel | İtalyanca | albergo - otel | |
| laçka | yaşlı edilgen erkek | lasciare - bırakmak | ||
| malbuş | Marlboro sigarası | İngilizce | Marlboro - sigara markası | |
| homoş | eşcinsel erkek | homosexual - eşcinsel | ||
| laki | ahlak polisi | lackey - yalaka, dalkavuk | ||
| babilof | dışkı | babylove | ||
| pöçük | heteroseksüel gibi davranan edilgen eşcinsel erkek | Kurmançça | piçûk - küçük, minik | |
| deber | para | Ladino | deber - borç | |
| ramo | polis | ramo - şube, departman | ||
| similya | penis | |||
| sipsi | sigara | |||
| sirkaf | ev | Rusça | tsirkafj - kilise | |
| paparon | polis | Yunanca | paparuna - bir tür sigara | |
| nonoş | efemine eşcinsel erkek | nonos - mafya babası | ||
| nafta | orta yaşlı adam | naftis - denizci | ||
| Gullüm | Eğlence, Gırgır, Şamata, neşe |
Popüler kültürde
- Atıf Yılmaz'ın 1993 yapımı Gece, Melek ve Bizim Çocuklar filminde Lubunca konuşmalara yer verilmiştir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ a b c "Sanatçılardan Ayrımcılığa "Nakka!"". Bianet.org. 11 Şubat 2010. 24 Şubat 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
- ^ Akçaharman, Nuri (10 Ocak 2011). "LABUNYA DİLİNİ POLİS ÖĞRENDİ". Kocaelihaber. [ölü/kırık bağlantı]
- ^ Berghan, Selin (2007). Lubunya. New York: Metis Yayınları. s. 1. ISBN 975-342-569-4.
- ^ a b Murray, Stephen O. (1997). Islamic Homosexualites (İngilizce). New York: New York University Press. ISBN 0-8147-7467-9.
- ^ Zaborowska, Magdalena J. (2009). James Baldwin's Turkish decade: erotics of exile (İngilizce). Durham: Duke University Press. ss. 150. ISBN 0822341441.
- ^ Örer, Ayça (19 Temmuz 2008). "Stonewall'dan Lambda'ya Onur Yürüyüşü". Bianet.org. 14 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
- ^ a b "İstanbul'daki gay dünyası". Sabah. 3 Kasım 2006. 30 Ocak 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2012.
- ^ STÉPHANE, Brehier (3 Kasım 2006). "Tour de gay à Istanbul" (Fransızca). Libération. [ölü/kırık bağlantı]
- ^ Soykan, Timur. "Kayıp Gecelerin Gizli Dili". Radikal. 15 Eylül 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- ^ "ÖZEL DOSYA: EŞCİNSEL ARGOSU LUBUNCA'NIN OSMANLIYA DAYANAN TARİHÇESİ VE LUBUNCA SÖZLÜK". GZONE. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi28 Mart 2015.
- ^ Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". journals.openedition.org. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2026.
- ^ Örer, Ayça (9 Haziran 2007). "Çirkin Ördek Yavrularının Gerçek Masalı". Bianet.org. 2 Nisan 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ocak 2012.
- ^ a b c d e f g Kontovas 2012, s. 8.
- ^ Kyuchukov, Hristo; Bakker, Peter (1999). "A note on Romani words in the Gay Slang of Istanbul" (PDF). Grazer Romani Publikationen. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.
- ^ Kontovas 2012, ss. 7-8.
- ^ Hulki, Aktunç (2002). Türkçenin büyük argo sözlüğü: tanıklarıyla. Yapı Kredi Yayınları. ISBN 975-363-864-7. OCLC 52093166.
- ^ Biondo, Raffaella (11 Temmuz 2017). "LUBUNCA: LO SLANG QUEER DEL TURCO. USI E FUNZIONI SOCIOLINGUISTICHE A ISTANBUL E BERLINO" (PDF) (İtalyanca). Venedik Ca' Foscari Üniversitesi. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi22 Temmuz 2021.
- ^ a b Kontovas 2012, s. 9.
- ^ Erdem, Azmi Mert (1 Mayıs 2019). "İbne, Gey, Lubunya: A Queer Critique of LGBTI Discourses in the New Cinema of Turkey". Dissertations, Theses, and Capstone Projects. 22 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Ekim 2021.
Dış bağlantılar
- TimeOut İstanbul'da "Lubunca sözlük"
- Lubunca nedir? | "Seks işçiliği ve güvenlik gerekçesiyle inşa edilmiş bir dil"31 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Deutsche Welle'nin YouTube kanalı +90'da yayımlanmış bir video
- LGBT gece kulüpleri
- Gey ikonu olarak Hande Yener
- ^ Bilal, Gizem (2022). Parler le Lubunca. Pratiques langagières et procédés de catégorisation des travailleuses du sexe trans’ en Turquie [Speaking Lubunca. Language practices and categorization processes of trans’ women sex workers in Turkey]. Mémoire de master [Master’s thesis], EHESS, Paris, France, 169 p. (Fransızca). EHESS, Paris, France.
- ^ Bilal, Gizem (2024). "Parler le Lubunca. Une ethnographie des pratiques langagières des travailleuses du sexe trans' en Turquie". GLAD! Revue sur le langage, le genre, les sexualités. 9 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi1 Haziran 2026.