Midyat
İlçe
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer

İlçe sınırları haritası
ÜlkeTürkiye
İlMardin
Coğrafi bölgeGüneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamMehmet Kaya
 • Belediye başkanıVeysi Şahin (AK Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam1.241 km²
Rakım950 m
Nüfus
 • Kır
-
 • Şehir
117.364
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu47500
İl alan kodu0482
İl plaka kodu47

Midyat, Mardin ilinin bir ilçesidir. Midyat, dinlerin (İslam, Hristiyanlık ve Yezidilik) ve dillerin (Türkçe, Kürtçe, Arapça ve Süryanice) buluşma noktasıdır. MÖ 9. yüzyıl Asur tabletlerinde Matiate olarak tanımlanır. "Matiate", Aramice/Süryani bir isimdir ve "mahallesim", "vatanım", demektir. Asur kralı II. Asur Nasırpal Tur Abidin'in Aramileri talan ettikten sonra, bu savaşın tarihi tablalara yazılmıştır. Midyat'taki ilk Süryani Hristiyanlar da mağaralarda yaşamıştır. Midyat tarih boyunca birçok kere kuşatılıp talan edilmiştir. Son olarak I. Dünya Savaşı, "Ferman" yılında, kasaba sakinlerinin üçte ikisi yaşamını kaybetmiştir. Ancak 1930 yılından sonra kasaba yeniden canlanmış, kiliseler, evler ve bazı mekanlar onarılmıştır. Ondan sonra yerleşim düzeni zamanla oturmaya başlamıştır. Bazı film ve diziler Midyat'ta çekilmiştir.

Midyat ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 957 metredir. Mardin ilinin en geniş ve nüfus bakımından en kalabalık ilçelerinden biridir. İlçeye bağlı 43 köy ve mezra bulunmaktadır. Midyat'da Müslüman olarak Araplar, Türkler ve Kürtler yaşamaktadırlar Din ve grupları ise Hristiyan dinine mensup Süryaniler, Ermeniler ve Keldaniler yaşamakta bu dil grupları mezhep olarak aralarında Katolik, Ortodoks ve Protestan olmak üzere üç mezhebe ayrılırlar. Hristiyanlar kendi aralarında çok az sayıda olmak kaydı ile Süryanice konuşmaktadır, Keldanice ve Ermenice bu bölgede unutulmuş dil gruplarıdır ve konuşulmamaktadır. Midyat'da bu dinlerin yanı sıra sayıları çok az olmakla beraber Yezîdî dinine mensup insanlar da yaşamaktadırlar. Bu nedenle Midyat'a "Diller ve Dinler Şehri" denir.

Süryanilerin milattan önceki tarihleri, eski Mezopotamya'da yaşayan ulusların tarihidir. Süryani halkının kökleri de eski Mezopotamya'nın en eski tarihsel dönemine kadar inmektedir.

Yukarı Mezopotamya'nın yazılı tarih evresi yalnız Asurlar ile başlar. MÖ 3000'lerde Sümer'in kuzeyinde yer alan Asurlar ve Akadlar, Fırat'ın orta kesiminde, çok sayıda bağımsız site devletleri kurmuşlardır. Buradaki halk, Sümerlere benzeyen bir medeniyetten oluşmaktadır. Bu kabile, bir Sami dili olan Asurca ve Akadca/Aramice konuşuyordu.

Coğrafya

Midyat, Türkiye'nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Mardin iline bağlı bir ilçedir. Mardin il merkezine (Artuklu) uzaklığı 67 kilometredir. İlçenin coğrafi konumu 37°03′–37°10′ kuzey enlemleri ile 41°03′– 41°43′ doğu boylamları arasındadır. İlçe, topografik olarak 571 metre ile 1.128 metre arasında değişen, kalkerli (kireçtaşı) yapıdaki engebeli bir plato üzerinde kuruludur.

İki yerleşim biriminden oluşan, dinlerin ve dillerin birleşme noktası, "Gelen ağlar giden ağlar" sloganı ile adeta özdeşleşen Midyat Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en gelişmiş ilçelerinden biridir. 1990'lı yıllardan itibaren okur yazarlık oranında büyük bir ilerleme yaşanmıştır. Geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. 2000'li yıllardan itibaren İlçede çekilen Dizi Film ve Sinema Prodüksiyonları sayesinde unutulmakta olan Midyat'ta yaşayan tüm toplulukların ortak değeri olan Telkari (Gümüş İşleme) sanatında büyük gelişme yaşanarak bu sanat tekrar canlanmakta olup endüstri haline getirilmeye çalışılmaktadır. Bu çalışmalar iç ve dış turizmin gelişmesine de katkı sağlamıştır. Midyat'a özgü mimarisi olan ve adını yine Midyat'tan alan "Midyat Evleri"ni süsleyen "Taş İşleme Sanatı" (Nahid) da Midyat'ta yaşayan tüm toplumların ortak değeri olarak ayrı bir önem taşımaktadır.

İlçenin yüzölçümü 1.241 km²dir.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
1927 32.228 3.918 28.310
1935 46.147 7.519 38.628
1940 46.654 9.475 37.179
1945 38.956 7.660 31.296
1950 47.054 8.106 38.948
1955 52.858 8.106 44.752
1960 60.181 9.621 50.560
1965 64.244 10.391 53.853
1970 70.310 12.987 57.323
1975 80.978 16.905 64.073
1980 84.625 19.951 64.674
1985 89.038 22.169 66.869
1990 72.929 29.569 43.360
2000 128.085 56.669 71.416
2007 114.040 56.340 57.700
2008 113.960 54.799 59.161
2009 106.059 53.906 52.153
2010 106.848 55.615 51.233
2011 107.986 58.415 49.571
2012 105.542 60.425 45.117
2013 105.456 105.456 veri yok
2014 105.252 105.252 veri yok
2015 105.952 105.952 veri yok
2016 108.242 108.242 veri yok
2017 110.548 110.548 veri yok
2018 113.367 113.367 veri yok
2019 114.763 114.763 veri yok
2020 117.364 117.364 veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

İlçeye bağlı 72 mahalleden oluşmaktadır.

Yerel Yönetim

Belediye başkanları

Cumhuriyet dönemi

Cumhuriyet Dönemi Midyat Belediye Başkanları ve Görev Tarihleri
No Seçim Yılı Görev Başlangıcı Görev Bitişi Belediye Başkanı Siyasi Partisi
1 1930 1946 Mahmut Arıkan Cumhuriyet Halk Partisi
2 1946 1946 1950 Selim Önen Cumhuriyet Halk Partisi
3 1950 1950 1957 Nuri Midyat Demokrat Parti
4 — 1957 1960 Zekiye Midyat Demokrat Parti
5 1963 1963 1968 Seyfettin Güneştan Yeni Türkiye Partisi
6 1968 1968 1973 Cemil İşler Güven Partisi
7 1973 1973 1977 İsa Ekingen Cumhuriyet Halk Partisi
8 1977 1977 1980 İsa Ekingen Adalet Partisi
9 1984 1984 1989 Felemez Aslan Anavatan Partisi
10 1989 1989 1994 Felemez Aslan Anavatan Partisi
11 1994 1994 1999 Felemez Aslan Anavatan Partisi
12 1999 1999 2004 Şehmus Nasıroğlu Anavatan Partisi
13 2004 2004 2009 Şehmus Nasıroğlu Bağımsız
14 2009 2009 2014 Şehmus Nasıroğlu Adalet ve Kalkınma Partisi
15 2014 2014 2019 Şehmus Nasıroğlu Adalet ve Kalkınma Partisi
16 2019 2019 2024 Veysi Şahin Adalet ve Kalkınma Partisi
17 2024 2024 *Görevde* Veysi Şahin Adalet ve Kalkınma Partisi

Köyler

Midyat'a bağlı birçok köy ve belde bulunmaktadır. 55 köy ve 6 belde bağlıdır. Bu köy ve beldelere bağlı birçok mezra da bulunmaktadır. Bugün bu mezraların çoğunda kimse yaşamayıp, dışarıdan gelen Koçerlerin hayvanlarını barındırabileceği yer olarak ve mera alanı olarak kullanılmaktadır.

Galeri

  • Eski Midyat
    Eski Midyat
  • Deyrulumur manastırı
    Deyrulumur manastırı
  • Midyat kilisesi
    Midyat kilisesi
  • Kasr-ı Nehroz'un avlusu
    Kasr-ı Nehroz'un avlusu
  • Mor Barsavmo Kilisesi Çan Kulesi
    Mor Barsavmo Kilisesi Çan Kulesi
  • Bir İşletmede Sergilenen Yöresel Kıyafetler
    Bir İşletmede Sergilenen Yöresel Kıyafetler

Ayrıca bakınız

Notlar

  1. ^ Dargeçit ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

  1. ^ "Midyat İlçesi Belediyeleri Coğrafi Bilgileri". 27 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2012. 
  2. ^ a b c Mercan, Çağrı; Arpağ, Sezin (29 Şubat 2020). "Coğrafi Bilgi Sistem Analizleri Kullanılarak Toprak ve Arazi Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Türkiye, Mardin İli Arazisi". Türkiye Tarımsal Araştırmalar Dergisi. 7 (1): 23-33. doi:10.19159/tutad.644210. ISSN 2148-2306. 15 Eylül 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi16 Aralık 2025. 
  3. ^ Mercan, Çağrı; Acıbuca, Veysi (4 Kas 2025). "Utilizing FUCOM and AHP methods to identify the optimal beekeeping lands: A case study from Mardin, Türkiye". PLOS ONE (İngilizce). 20 (11): e0335784. doi:10.1371/journal.pone.0335784. ISSN 1932-6203. PMC 12585028 Özgürce erişilebilir. PMID 41187144. 10 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi4 Mayıs 2026. 
  4. ^ "Midyat(Estel) Haritası Midyat(Estel) Nerede". www.haritatr.com. 19 Haziran 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 4 Şubat 2026. 
  5. ^ Mercan, Çağrı; Acibuca, Veysi (12 Ekim 2023). "Land Suitability Assessment for Pistachio Cultivation Using GIS and Multi-Criteria Decision-Making: A Case Study of Mardin, Turkey". Environmental Monitoring and Assessment (İngilizce). 195 (11): 1300. doi:10.1007/s10661-023-11899-y. ISSN 1573-2959. 
  6. ^ "Arşivlenmiş kopya". 19 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ağustos 2018. 
  7. ^ Mercan, Çağrı (2025). "GIS-Based FUCOM Method for Assessing Land Suitability for Almond Cultivation in Midyat, Southeastern Türkiye". Transactions in GIS (İngilizce). 29 (5): e70109. doi:10.1111/tgis.70109. ISSN 1467-9671. 
  8. ^ "www.harita.gov.tr/il-ve-ilce-yuzolcumleri". 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2025. 
  9. ^ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  10. ^ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  11. ^  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016. 
  12. ^  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  13. ^  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  14. ^  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021. 
  15. ^  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021. 
  16. ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  17. ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  18. ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  19. ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  20. ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  21. ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  22. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  23. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  24. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  25. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  26. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  27. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  28. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  29. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  30. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  31. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Midyat Nüfusu - Mardin". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    • "Mardin Midyat Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Midyat ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.