Bahçeli, tarihsel Şavşeti bölgesindeki yerleşim yerlerinden biridir. Günümüzde Artvin ilinin Şavşat ilçesine bağlı Şalcı (eski adı Cvarebi) köyünün bir nahallesdir.
Tarihçe
Bahçeli'nin eski adı Oheti'dir. Oheti (ოხეთი) adı, 1835 tarihli Osmanlı nüfus defterinde Ohit / Ohet (اوخیت) şeklinde yazılmış, fakat "Ohiyet" olarak okunmuştur. 1595 tarihli ve Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan adlı Osmanlı tahrir defterine göre, Ahaltsihe livasının Ude nahiyesinde “Kordohet” (كوردوخت) adlı bir köy bulunuyordu.
Oheti'nin yer aldığı Şavşeti, tarihsel Gürcistan’ı oluşturan bölgelerden biriydi. Nitekim Osmanlılar bu bölgeyi ve köyü 16. yüzyılın ikinci yarısının hemen başında Gürcülerden ele geçirmiştir. Osmanlı idaresinin kurduğu Şavşat sancağının 1554 yılındaki yöneticisi de İosebiti adında bir Gürcü beyi (tavadi) idi.
Osmanlı idaresinin askere alma amacıyla sadece erkek nüfusunu tespit ettiği 1835 yılında köyün adı “Ohiyet (Uked)” olarak yazılmıştır. Manatba köyüyle birlikte Ohiyet-Manatba adıyla kaydedilmiş olan iki yerleşimde 11 hanede 40 erkek tespit edilmiştir. Erkek sayısı kadar kadın eklenince, Ohet-Manatba’nın nüfusunun yaklaşık 80 kişiden oluştuğu ortaya çıkar.
Ohet, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı’nın ardından başlayan Rus idaresinin 1886 tarihinde yaptığı nüfus sayımında Artvin sancağının Şavşet-İmerhevi (uçastok) kazasına bağlıydı. Manatba (bugün Yeşilce) köyüyle birlikte Ohet-Manatba (Охетъ-Манатба) adıyla kaydedilmiştir. Ohet-Manatba’daki 20 hanede 150 kişi yaşıyordu. Ohet köyünde 12 hane, Manatba köyünde 8 hane bulunuyordu. Nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu.
Oheti köyü, Birinci Dünya Savaşı'nın sonunda Rusların bölgeden çekilmesinin ardından bir süre bağımsız Gürcistan'ın sınırları içinde kaldı. Bu durum, 7 Mayıs 1920 tarihinde imzalanan Moskova Antlaşması'yla da Sovyet Rusya tarafından da tanındı. Ancak Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali sırasında, 16 Mart 1921'de imzalanan Moskova Antlaşması uyarınca Oheti Türkiye'ye bırakıldı.
Oheti köyü, Artvin livasında 1922 yılında yapılan nüfus tespitinde bu livanın Şavşat kazasına bağlıydı ve Manatba köyü ile birlikte tek yerleşim yeri olarak kaydedilmişti. Bu iki yerleşim yerindede 37 hanede 219 kişi yaşıyordu ve nüfusun tamamı Gürcülerden oluşuyordu. Ancak Oheti köyü, sonraki kayıtlarda bir köy olarak yer almamıştır. Bu arada köyün adı Bahçeli olarak değiştirilmiştir. Halk arasında Uket olarak bilinen bu yerleşim Bahçeli, günümüzde Yeşilce'nin (eski adı Manatba) değil, Şalcı köyünün bir mahallesidir.
Kaynakça
- ↑ Roland Topçişvili- İnga Ğutidze, XIX. Yüzyıl ve XX. Yüzyıl Başlarındaki Rus Belgelerinde Şavşeti ve Klarceti Yer Adları (შავშეთისა და კლარჯეთის ტოპონიმები XIX საუკუნისა და XX საუკუნის დასაწყისის რუსულ დოკუმენტებში), 2019, Tiflis, s. 43 27 Eylül 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941- 485-24-4.
- ↑ "Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020, s. 164". 29 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
- ↑ "Defter-i Mufassal-i Vilayet-i Gürcistan (გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი: გამოკვლევა: წიგნი III), (Yayımlayan) Sergi Cikia, Tiflis, 1947-1958, 3 cilt, III. Cilt (1958), s. 103". 15 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ağustos 2025.
- ↑ Şavşeti (შავშეთი), Mamia Pağava, Meri Tsintsadze, Maia Baramidze, Malhaz Çoharadze, Tina Şioşvili, Şota Mamuladze, Ramaz Halvaşi, Nugzar Mgeladze, Zaza Şaşikidze, Cemal Karalidze, Batum, 2011, s. 16. 19 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ISBN 978-9941-407-11-6.
- ↑ "Ecem Kutlu, Şavşat Nüfus Defteri (1835) - Transkripsiyon ve Değerlendirme, Artvin, 2020, s. 111". 29 Ocak 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Eylül 2021.
- ↑ "Свод статистических данных о населении Закавказскаго края, извлеченных из посемейных списков 1886 г. (Transkafkasya Bölgesinin Nüfusuna Dair 1886 Yılı Aile Listelerinden Edinilmiş istatistik Verilerin Özeti), Tiflis, 1893, "Batum oblastı": 1436". 11 Aralık 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Mayıs 2023.
- ↑ "Nurşen Gök, "Artvin Livası'nın Anavatan'a Katılışı Sırasındaki Durumuna İlişkin Belgeler", Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı: 41, Mayıs 2008, s. 89-104" (PDF). 8 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 27 Ağustos 2024.