| Omurilik yaralanması | |
|---|---|
| Diğer adlar | Omurga travması |
| MRI omuriliği sıkıştıran kırık ve çıkık boyun omuru | |
| Uzmanlık | Nöroşirürji |
| Belirtiler | Zayıflık, uyuşma, otonom disfonksiyon, ağrı |
| Komplikasyon | Basınç yaraları, enfeksiyonlar, derin ven trombozu, otonomik disrefleksi, solunum problemleri |
| Nedenleri | Fiziksel travma, enfeksiyon, yetersiz kan akışı, toksinler, tümörler |
| Tanı | Semptomlara göre, tıbbi görüntüleme |
| Korunma | Motorlu taşıtlarda yapılan iyileştirmeler, silah kontrolü, şiddetin önlenmesi |
| Tedavi | Omurga hareket kısıtlılığı, damardan sıvı verilmesi, vazopresörler |
| Prognoz | Azalan yaşam beklentisi |
| Sıklık | Yılda 250,000 - 500,000 |
Omurilik yaralanması veya omurilik travması (SCI), omurilikte geçici veya kalıcı sorunlara neden olan hasardır. Belirtileri kas kaybı, duyu kaybı veya otonomik fonksiyon kaybıdır. Bağırsak veya mesane inkontinansı, cinsel işlev bozukluğu ve ağrı da görülebilir. Yaralanma, alt seviyelerdeki fonksiyonların tamamen kaybıyla tam olabileceği gibi, bazı sinir sinyallerinin yaralı bölgeden geçebildiği anlamına gelen kısmi yaralanma da olabilir. Komplikasyonlar arasında bası yaraları, enfeksiyonlar, derin ven trombozu, otonomik disrefleksi ve solunum problemleri yer alır.
Amerika Birleşik Devletleri'ndeki vakaların çoğunluğu, araba kazaları (%38), düşmeler (%30), ateşli silah yaralanmaları (%13) veya spor yaralanmaları (%9) gibi fiziksel travmalardan kaynaklanmaktadır. Bu sebeplerin haricinde enfeksiyon, yetersiz kan akışı, toksinler veya tümörler gibi travmatik olmayan nedenlerden dolayı da gerçekleşebilmektedir. Yaralanmaların yarısından biraz fazlası boynu etkilerken, %15'i torasik omurgada, torasik ve lomber omurga arasındaki sınırda ve sadece lomber omurgada meydana gelir. Tanı genellikle semptomlar ve tıbbi görüntüleme ile konulur.
Bu yaralanmaları önlemeye yönelik çabalar arasında motorlu taşıtlarda iyileştirmeler, silah kontrolü ve şiddetin önlenmesi yer almaktadır. Tedavi, omurganın daha fazla hareket etmesinin kısıtlanması ve yeterli kan basıncının korunmasıyla başlar. Kortikosteroidlerin yararlı olduğu görülmemiştir. Diğer müdahaleler yaralanmanın derecesine bağlı olarak yatak istirahatinden ameliyata kadar değişiklik gösterir. Uzun vadeli fiziksel ve mesleki terapi de fayda gösterebilmektedir. Tam iyileşmeden vücudun büyük bir bölümünün kalıcı felce uğramasına kadar geniş aralıkta farklı sonuçlara sebep olabilir.
Dünya çapında her yıl 250.000 ila 500.000 kişi bu hasara uğramaktadır. Amerika Birleşik Devletleri'nde her yıl yaklaşık 17.000 kişi omurilik yaralanmasından kurtulabilmektedir. En sık etkilenenler genç yetişkin erkeklerdir. Maruz kalındıktan sonra genellikle önemli ölçüde daha kısa bir yaşam beklentisiyle sonuçlanır. Potansiyel tedavilere yönelik araştırmalar kök hücre implantasyonu, omurga stimülasyonu ve giyilebilir robotik dış iskeletleri içermektedir.
Kaynakça
- ^ a b c d e f "Spinal Cord Injury Information Page | National Institute of Neurological Disorders and Stroke". www.ninds.nih.gov. 13 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022.
- ^ a b c d e f g h i Bennett, Joe; M Das, Joe; Emmady, Prabhu D. (2022). "Spinal Cord Injuries". StatPearls. StatPearls Publishing. 12 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022.
- ^ a b "Overview of Spinal Cord Disorders - Brain, Spinal Cord, and Nerve Disorders". Merck Manuals Consumer Version (İngilizce). 30 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022.
- ^ a b c d e f ATLS – Advanced Trauma Life Support – Student Course Manual. 10th. American College of Surgeons. 2018. ss. 129-144. ISBN 9780996826235.
- ^ a b c d "Spinal Cord Injury (SCI) 2016 Facts and Figures at a Glance". The journal of spinal cord medicine. 39 (4): 493-4. July 2016. doi:10.1080/10790268.2016.1210925. PMID 27471859.
- ^ "Spinal Trauma - Injuries; Poisoning". Merck Manuals Professional Edition (İngilizce). 5 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Şubat 2022.
- ^ "Toward Functional Restoration of the Central Nervous System: A Review of Translational Neuroscience Principles". Neurosurgery. 84 (1): 30-40. January 2019. doi:10.1093/neuros/nyy128. PMC 6292792
. PMID 29800461.
