 Charles Le Brun tarafından resmedilen, Haziran 1660'ta Faisans Adası'ndaki müzakerelerde XIV. Louis ile IV. Felipe'yi gösteren tablo | |
| Tür | Barış antlaşması |
|---|---|
| Bağlam | Fransa-İspanya Savaşı (1635-1659) |
| İmzalanma | 7 Kasım 1659 |
| Yer | Faisans Adası |
| İmzacılar |  XIV. Louis Jules Mazarin Hugues de Lionne IV. Felipe Luis Méndez de Haro Pedro Coloma |
| Taraflar | Fransa İspanya |
Pireneler Antlaşması, 7 Kasım 1659'da imzalanan ve 1635'te başlayan Fransa-İspanya Savaşı'nı sona erdiren antlaşma.
Müzakereler, iki ülke arasındaki sınırı oluşturan Bidasoa Nehri'nin ortasında yer alan ve o tarihten bu yana Fransa ile İspanya'nın ortak egemenliği altında bulunan Faisans Adası'nda yürütüldü ve antlaşma da burada imzalandı. Antlaşma, Fransa Kralı XIV. Louis ile İspanya Kralı IV. Felipe tarafından, başbakanları Kardinal Mazarin ve Luis Méndez de Haro ile birlikte imzalandı.
Arka plan
Fransa, 1620'lerde Seksen Yıl Savaşı'nda Habsburg İspanyası'nın kazandığı başarılar ve 1634'te Nördlingen Muharebesi'nde İsveç'in yenilgiye uğramasının ardından Otuz Yıl Savaşı'na katıldı. 1640 yılına gelindiğinde Fransa, Katalonya İsyanı'nı destekleyerek İspanya'nın iç siyasetinde etkili olmaya başladı; buna karşılık İspanya da 1648'de Fransa'daki Fronde ayaklanmasını destekledi. 1648'de Vestfalya Barışı müzakereleri sonucunda Fransa, Sundgau bölgesini elde ederek İspanya'nın Avusturya üzerinden Hollanda'ya erişimini kesti; bu gelişme iki ülke arasındaki çatışmaların daha da şiddetlenmesine yol açtı.
İngiltere ile Fransa'nın oluşturduğu ittifak, 14 Haziran 1658'de Kumullar Muharebesi'ni kazandı. Ancak ertesi yıl Fransa'nın Milano'yu ele geçirme girişiminin başarısızlığa uğraması üzerine savaş durma noktasına geldi. Nihayetinde barış, Kasım 1659'da imzalanan Pireneler Antlaşması ile sağlandı.
Antlaşma hükümleri
Fransa, Roussillon (Perpignan dâhil), Cerdanya'nın kuzey yarısı, Montmédy, Lüksemburg'un bazı bölgeleri, Artois ile Flandre'deki Arras, Béthune, Gravelines ve Thionville gibi kentleri elde etti. Ayrıca, Fransa ile İspanya arasındaki yeni sınır Pireneler boyunca belirlendi. Bununla birlikte antlaşma, yalnızca Pireneler'in kuzeyindeki "köylerin" Fransa'ya bırakılmasını öngörüyordu. Eski Cerdanya başkenti olan Llívia, bir şehir statüsüne sahip olduğundan antlaşmanın kapsamı dışında kaldı ve Girona ilindeki Baixa Cerdanya "comarca"sının bir parçası olarak İspanya'ya bağlı bir eksklav hâline geldi. Bu sınır meselesi, ancak 1856'da Bayonne Antlaşması'nın imzalanmasıyla çözüme kavuştu. Antlaşmanın nihai hükümleri ise 12 yıl sonra yürürlüğe girdi. Pireneler'in batı kesiminde kesin sınır çizgisi belirlenirken, Bask Bölgesi'ndeki Baztan, Aldudes ve Valcarlos gibi sınır yerleşimlerinin idari bağlılıkları da karara bağlandı.
İspanya, Vestfalya Barışı ile Fransa'nın elde ettiği tüm kazanımları tanımak ve onaylamak zorunda kaldı. İspanya'nın toprak kayıpları karşılığında Fransa Kralı, Portekiz'e verdiği desteği sona erdirmeyi ve Katalonya Prensliği üzerindeki hak iddiasından vazgeçmeyi taahhüt etti. Fransız Krallığı bu hak iddiasını, Orakçılar Savaşı olarak da bilinen Katalan İsyanı'ndan beri sürdürüyordu. Bragança Dükü önderliğinde 1640'ta başlayan Portekiz İsyanı, Fransa Başbakanı Kardinal Richelieu tarafından mali olarak desteklenmişti. Katalan İsyanı'nın ardından Fransa, Ocak 1641'de Montjuïc Muharebesi'nde İspanyol ordusunu yenilgiye uğratan Fransız-Katalan ortak kuvvetlerinin başarısıyla Katalonya Prensliği'nin kontrolünü ele geçirdi. Bu hâkimiyet, 1652'de Barselona'da İspanyol ordusuna yenilmesine kadar sürdü. İspanya Katalonya'nın büyük bölümünü yeniden ele geçirmiş olsa da Fransa, Pireneler'in kuzeyindeki Katalan topraklarını elinde tuttu.
Antlaşma ayrıca Fransa Kralı XIV. Louis ile İspanya Kralı IV. Felipe'nin kızı Maria Theresa'nın evlenmesini de karara bağladı. Maria Theresa, çeyizinin bir parçası olarak ödenecek mali tazminat (500.000 escudos) karşılığında İspanya tahtı üzerindeki hak iddiasından vazgeçmek zorunda kaldı. Ancak bu ödeme hiçbir zaman yapılmadı ve bu durum 1667'de Devolüsyon Savaşı'nın başlamasına zemin hazırladı. Haziran 1660'ta Faisans Adası'nda gerçekleştirilen görüşmede iki hükümdar ve başbakanları bir araya geldi. Ardından prenses Fransa'ya geçti.
Bunun yanı sıra İngiltere, Dunkerque'ü elde etse de 1662'de şehri Fransa'ya sattı.
Sonuçları
Tarihçi J. H. Elliott'a göre Pireneler Antlaşması, İspanya'nın ''Pax Hispanica''yı sürdürme mücadelesindeki yenilgiyi kesin olarak kabul ettiğini gösteriyordu. İspanya, artık Avrupa genelinde Katolikliğin koruyucusu rolünü sürdüremeyeceğini anlamıştı. Fransa ile savaşın sona ermesi, IV. Felipe'nin Portekiz'i yeniden İspanyol egemenliği altına alma girişimine odaklanmasını sağladı. Barış, İspanya'nın mali yükünü bir ölçüde hafifletmiş olsa da Portekiz'e karşı yürütülmesi planlanan yeni seferin yıllık maliyetinin yaklaşık 5 milyon dükaya ulaşacağı öngörülüyordu.
1660 yılına gelindiğinde, İsveç'in Lehistan'ı işgali sona ermiş, Portekiz Restorasyon Savaşı'nın üçüncü evresi henüz başlamamış olduğundan Avrupa kıtasının büyük bölümü barış içindeydi. Bu süreçte Bourbon Hanedanı, Habsburgların Avrupa'daki üstünlüğüne son verdi. Pireneler'de ise antlaşma, sınır gümrüklerinin kurulmasına ve sınırın iki yakası arasındaki insan ve mal dolaşımının kısıtlanmasına yol açtı. Ayrıca Navarra Krallığı üzerindeki yaklaşık yüz elli yıllık anlaşmazlığı kesin olarak çözüme kavuştururken, Aldudes üzerindeki ihtilaf 18. yüzyıl boyunca devam etti.
Kaynakça
- ^ Sahlins, Peter (1989). Boundaries: The Making of France and Spain in the Pyrenees (İngilizce). University of California Press. s. 25. ISBN 978-0520065383.
- ^ a b c d e Maland, David (1966). Europe in the Seventeenth Century. Macmillan. s. 227. ISBN 978-0333023419.
- ^ a b c d Elliott, J. H. (2002). Imperial Spain 1469-1716 (İngilizce). Penguin UK. ss. 351-353. ISBN 978-0-14-192557-8. 4 Temmuz 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2026.
- ^ a b Monreal, Gregorio; Jimeno, Roldan (2012). Conquista e Incorporación de Navarra a Castilla. Pamiela. ss. 72-73, 121-122. ISBN 978-84-7681-736-0.
- ^ Pendrill, Colin (2002). Collier, Martin; Lewis, Erica (Ed.). Spain 1474-1700 (İngilizce). Heinemann. ss. 142-143. ISBN 978-0-435-32733-0.
- ^ Oakley, Stewart P. (1993). War and Peace in the Baltic. Routledge. ss. 84-85. ISBN 978-0415024723.