Ptilinopus
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Columbiformes
Familya: Columbidae
Oymak: Ptilinopini
Cins: Ptilinopus
Swainson, 1825
Tip tür
Ptilinopus regina
Swainson, 1825
Türler
47 tür
Metne bakınız
Sinonimler
Liste
Chrysoena
Jotreron Bonaparte, 1854
Iotreron Gould, 1856

Ptilinopus, Güvercingiller (Columbidae) familyasında bir kuş cinsi. Bu cins içinde yer alan renkli ve meyvecil kumrular Güneydoğu Asya ile Okyanusya'da ormanlar ve ağaçlıklı bölgelerde yaşarlar. Yaklaşık 50 kadar tür barındırıan geniş bir cinstir. Bazı türlerinin nesli tehlikede iken bazı türlerinin soyu tükenmiştir. Cins içinde önceden yer alan iki tür Megaloprepia cinsine, dokuz tür de Ramphiculus cinsine aktarılmıştır.

Taksonomi

Ptilinopus cinsi İngiliz doğa bilimci William Swainson tarafından tip türü pembe tepeli meyve kumrusu (Ptilinopus regina) olarak 1825'te tanımlandı. Cins adı Grekçe "yumuşak tüy" anlamına gelen πτίλον ile "ayak" anlamına gelen πούς kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Cins içinde yer alan türler coğrafi dağılımlarına ve bazı ortak özelliklerine göre gruplanabilir. Sunda Adaları ve Avustralya'nın kuzeyindeki pembe başlı meyve kumrusu ile kuşaklı meyve kumrusu diğer türlere görece daha uzun kuyrukları vardır ve kafa, boyun ile göğüs tüylerinin belirgin renkleri ile karınlarındaki kara kuşakla dikkati çeker. diğer bir gruplama ibikli meyve kumrusu, topuz gagalı meyve kumrusu gibi Yeni Gine'ye, Maluku Adaları'na ve Bismarck Adaları'na endemik türler için yapılabilir. Bu grup içindeki kuşların kafa ve omuzlarındaki gri renk ile büyük gaga dipleri belirgin özellikleridir. Yine aynı grup, diğerlerinden farklı olarak eşeysel dimorfizm göstermezler, yani erkek ile dişi birbirine benzer. Bazen yalnızca kendilerinin bulunduğu Chrysoena cinsi içinde sınıflandırılan, Fiji'ye endemik turuncu meyve kumrusu, altın rengi meyve kumrusu ile kadife meyve kumrusunun ortak özellikleri küçük boyutları, erkeklerin sarı ya da turuncu renkleri ile kıl benzeri gövde tüyleridir. Bu grup aynı zamanda güvercin benzeri sesleriyle de bilinir. Pasifik adalarında yaşayan türler ise genellikle kızıl tepe ya da kafa tüylerine sahip yeşil renkleriyle, göğüs tüylerinin farklı deseni ile bilinirler.

2010 yılında yayımlanan bir moleküler fiojenetik araştırma Ptilinopus cinsinin mavi gücercinleri içeren Alectroenas ile Drepanoptila cinsleriyle parafiletik olduğunu ortaya çıkardı. Bu sonuç, Alice Cibois ve meslektaşlarının 2014'te yayımladıkları meyve kumruları üzerine daha kapsamlı bir araştırma ile doğrulandı. Morfolojik olarak farklı olan mavi güvercinleri de katarak Ptilinopus cinsini genişletmek yerine, cins içindeki iki tür yeniden kullanıma açılan Megaloprepia cinsine, dokuz tür ise yeniden kullanıma açılan Ramphiculus cinsine aktarıldı. Bu değişiklikler sonrası bile genetik kanıtlar Ptilinopus cinsinin hâlâ parafiletik olduğunu göstermektedir. Cibois ve meslektaşları Chrysoena cinsini de yeniden kullanıma açmayı önerse de analizlerindeki istatistiki destek bu önerinin genel olarak kabul etmesini sağlayacak kadar kuvvetli bulunmadı.

Türler

Cins içinde 47 tür sınıflandırılır:

Resim Bilimsel adı Türkçe adı Dağılımı
Ptilinopus cinctus Kuşaklı meyve kumrusu Endonezya'da Bali ve Küçük Sunda Adaları
Ptilinopus alligator Kesmeli meyve kumrusu Avustralya'nın kuzey-orta bölgesi
Ptilinopus dohertyi Kırmızı enseli meyve kumrusu Endonezya'da Sumba adası
Ptilinopus porphyreus Pembe başlı meyve kumrusu Endonezya'da Sumatra, Cava ve Bali adaları
Ptilinopus perlatus Pembe benekli meyve kumrusu Yeni Gine ve çevresi
Ptilinopus ornatus Süslü meyve kumrusu Yeni Gine
Ptilinopus tannensis Tanna meyve kumrusu Vanuatu, Banks Adaları dahil
Ptilinopus aurantiifrons Turuncu alınlı meyve kumrusu Yeni Gine; Raja Ampat Adaları, Aru Adaları, Yapen, D'Entrecasteaux Adaları dahil
Ptilinopus wallacii Wallace meyve kumrusu Kai Adaları dahil olmak üzere güney Maluku Adaları, Aru Adaları dahil Yeni Gine'nin güneybatısı
Ptilinopus superbus Muhteşem meyve kumrusu Endonezya'da Sulawesi'den Avustralya'nın doğusuna, Bismarck Adaları, Solomon Adaları
Ptilinopus perousii Çok renkli meyve kumrusu Fiji, Tonga ve Samoa
Ptilinopus ponapensis Mor tepeli meyve kumrusu Caroline Adaları ( Chuuk ve Pohnpei)
Ptilinopus hernsheimi Kuşray meyve kumrusu Caroline Adaları (Kosrae)
Ptilinopus porphyraceus Kızıl tepeli meyve kumrusu Fiji adacıkları, Wallis ve Futuna, Tonga, Samoa ve Niue
Ptilinopus pelewensis Palau meyve kumrusu Palau (Babeldaob'tan Angaur'a; Caroline Adaları'nın batısı, Mikronezya'nın batısı)
Ptilinopus rarotongensis Rarotonga meyve kumrusu Rarotonga ve Atiu (Cook Adaları'nın güneyi, Polinezya'nın doğusu)
Ptilinopus roseicapilla Mariana Adaları meyve kumrusu Mariana Adaları (Saipan, Tinian, Aguijan, Rota, ve Guam)
Ptilinopus regina Pembe tepeli meyve kumrusu Küçük Sunda Adaları'nın ortası ve doğusu, Avustralya'nın kuzeyi ve doğusu
Ptilinopus richardsii Gümüş başlı meyve kumrusu Solomon Adaları'nın güneyi
Ptilinopus chrysogaster Sosyete Adaları'nın batısı (Bora Bora, Tahaʻa, Huahine, ve Maupiti)
Ptilinopus purpuratus Tahiti meyve kumrusu Sosyete Adaları'nın doğusu
Ptilinopus chalcurus Makatea meyve kumrusu Makatea (Tuamotu Adaları'nın batısı)
Ptilinopus coralensis Tuamotu meyve kumrusu Makatea haricinde Tuamotu Adaları
Ptilinopus greyi Kırmızı karınlı meyve kumrusu Ndai (Solomon Adaları'nın güney ortası), Temotu (Solomon Adaları'nın güneydoğusu), Vanuatu'dan Yeni Kaledonya'ya (Loyalty Adaları dahil)
Ptilinopus huttoni Rapa meyve kumrusu Rapa İti
Ptilinopus dupetithouarsii Beyaz tepeli meyve kumrusu Markiz Adaları
†Ptilinopus mercierii Bıyıklı meyve kumrusu Markiz Adaları
Ptilinopus insularis Henderson adası meyve kumrusu Henderson Adası (Pitcairn Adaları)
Ptilinopus coronulatus Taçlı meyve kumrusu Yeni Gine ve çevresi
Ptilinopus pulchellus Kestane kuşaklı meyve kumrusu Yeni Gine ve Papua Adaları'nın batısı
Ptilinopus monacha Mavi tepeli meyve kumrusu Morotai'den Obi Adası'na (Maluku Adaları'nın kuzeyi) ve Damar Adası (Küçük Sunda Adaları'nın kuzeydoğusu)
Ptilinopus rivoli Ak göğüslü meyve kumrusu Maluku Adaları'nın ortası ve güneyi, Yeni Gine ve çevresi, Bismarck Adaları
Ptilinopus speciosus Numfor, Biak, ve Yapen (Cenderawasih Körfezi, Yeni Gine'nin kuzeybatı açıkları)
Ptilinopus solomonensis Sarı gerdanlı meyve kumrusu Bismarck Adaları ve Solomon Adaları
Ptilinopus viridis Bordo göğüslü meyve kumrusu Maluku Adaları'nın ortası, Doberai Yarımadası (Yeni Gine'nin kuzeybatısı), Yeni Gine'nin kuzey kıyıları ve çevresi, ve Solomon Adaları
Ptilinopus eugeniae Ak başlı meyve kumrusu Makira ve çevre adalar (Solomon Adaları'nın güneydoğusu)
Ptilinopus iozonus Turuncu karınlı meyve kumrusu Yeni Gine ve çevresi
Ptilinopus insolitus Topuz gagalı meyve kumrusu Admiralty Adaları haricinde Bismarck Adaları
Ptilinopus hyogastrus Gri başlı meyve kumrusu Maluku Adaları'nın kuzeyi (Morotai, Halmahera, Bacan, Tidore, ve Ternate)
Ptilinopus granulifrons İbikli meyve kumrusu Obi Adası (Maluku Adaları'nın kuzey ortası)
Ptilinopus melanospilus Kara enseli meyve kumrusu Endonezya'da Cava, Küçük Sunda Adaları'nın batı ve ortası, Sulawesi ve Filipinler'in güneyi, Malezya
Ptilinopus nainus Küçük meyve kumrusu Yeni Gine (Yeni Gine'nin kuzeybatısı ile güneydoğusunun kuzey kıyıları hariç) ve Raja Ampat Adaları (Yeni Gine'nin batı açıkları)
Ptilinopus arcanus Negros meyve kumrusu Negros (1953'te Kanlaon'dan toplanmış örnekten bilinir)
Ptilinopus victor Turuncu meyve kumrusu Fiji'nin orta kuzeyi
Ptilinopus luteovirens Altın rengi meyve kumrusu Fiji'nin batısı ((Waya, Viti Levu, Beqa, Ovalau, ve Gau)
Ptilinopus layardi Kadife meyve kumrusu Fiji'nin güneybatısı (Kadavu ve Ono)
Ptilinopus holosericea Paçalı meyve kumrusu Yeni Kaledonya ve Pins Adası

Kaynakça

  1. ^ Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela (Eds) (30 Nisan 2005). "Pigeons". IOC World Bird List (v15.2). International Ornithologists' Union. 6 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026. KB1 bakım: Fazladan yazı: yazar listesi (link)
  2. ^ Swainson, William (1825). "On the characters and natural affinities of several new birds from Australasia; including some observations on the Columbidae". Zoological Journal. Cilt 1. ss. 463-484 [473-474]. 
  3. ^ Peters, James Lee, (Ed.) (1937). Check-list of Birds of the World. 3. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. s. 28. 26 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026. 
  4. ^ Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. Londra: Christopher Helm. s. 322. ISBN 978-1-4081-2501-4. 
  5. ^ Gibbs, David; Barnes, Eustace; Cox, John (2001). Pigeons and Doves: A Guide to the Pigeons and Doves of the World. Yale University Press. ss. 120-144, 457-521. ISBN 0-300-07886-2. 
  6. ^ Pratt, H. Douglas (1987). The Birds of Hawaii and the Tropical Pacific. Princeton University Press. ss. 196, 201-202. ISBN 0-691-02399-9. 
  7. ^ Gibb, G.C.; Penny, D. (2010). "Two aspects along the continuum of pigeon evolution: a South-Pacific radiation and the relationship of pigeons within Neoaves". Molecular Phylogenetics and Evolution. 56 (2). ss. 698-706. doi:10.1016/j.ympev.2010.04.016. 
  8. ^ a b Cibois, A.; Thibault, J.-C.; Bonillo, C.; Filardi, C.E.; Watling, D.; Pasquet, E. (2014). "Phylogeny and biogeography of the fruit doves (Aves: Columbidae)". Molecular Phylogenetics and Evolution. Cilt 70. ss. 442-453. doi:10.1016/j.ympev.2013.08.019. 
  9. ^ a b c AviList Core Team (2025). "AviList: The Global Avian Checklist, v2025". doi:10.2173/avilist.v2025 Özgürce erişilebilir. 27 Haziran 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 7 Kasım 2025. 
  10. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as Barış, Yakup Sancar; Boyla, Kerem Ali (2021). "Dünya Kuşlarının Türkçe İsimleri 2. Sürüm 2021 Columbidae". KuşTR.org Kuş Gözlemciliği Sayfası. 14 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2026.