Samosata

Samosata

Shamushat (Ermenice: Շամուշատ)
859 yılında Samosata'ya Bizans saldırısının anlatımı, Madrid Skilicis
Samosata Kentin Türkiye haritasındaki konumu.
Konum	Türkiye
Bölge	Adıyaman

Samosata (İngilizce telaffuz: [səˈmɒsətə]; Ermenice: Ermenice: Շամուշատ, Shamushat, Grekçe: Σαμόσατα Samósata, Süryanice: ܫܡܝܫܛ šmīšaṭ) Fırat'ın sağ (batı) kıyısında, Adıyaman'da bulunan modern Samsat şehrinin önceki yerine yerleşmiş fakat daha sonraları inşa edilmiş Atatürk Barajı tarafından sular altında kaldığı için artık erişilemeyen eski bir kenttir. Kent ağırlıklı olarak Süryanice konuşan bir nüfusa sahip olsa da Helenistik kültür, burada önemli bir rol oynamıştır.

Şehrin kurucusu, Ermeni kralı I. Sames'dir.

Türkiye'nin güneydoğusundaki Fırat Nehri'nin üzerinde bulunan bu yapı, doğu-batı ticaret yolunda nehrin önemli bir geçiş noktasını korumak için güçlendirilmiştir. Ayrıca, Şam, Palmira ve Sura'dan Ermenistan'a ve Euxine Denizi'ne kadar uzanan başka bir rotada bir istasyon görev yapıyordu.

I. Antiochos Theos döneminde şehir zenginliklerini ele geçirmek isteyen Romalılar tarafından iki kez kuşatıldı. İlk kuşatma MÖ 69 yılında general Lucullus tarafından başlatıldı. Samosata halkı şehre girmeye çalışan Romalıların üzerine Maltha (Rum ateşinin atası) adı verilen suda bilen yanan madde ile karşılık verdi. Surlarda merdivenlerden yanarak düşen ve Fırat Nehri'ne girdikleri halde yanmaya devam eden askerlerin görüntüsünden korkan Lucullus barış yapmak zorunda kaldı. Pompey doğu fetihleri sırasında Samosata'ya dokunmadı, hatta önemli bir kent olan Zeguma'yı başladı. I. Antiocohos bunun üzerine Sezar ile iç savaşında ona asker yolladı. Savaşı Sezar kazansa da Samosata'ya dokunmadı. Ünlü devlet adamı ve filozof Cicero, I. Antiocohos'un damadı olan Part Kralı II. Orodes ile hareket ettiğini düşünüyordu. Part askerleri savaş kaybedince Samosata'ya sığınmaktaydılar. Roma'nın doğu imparatoru olan Marcus Antonius döneminde yeniden Samosata'nın zenginliklerine göz dikildi. Generali Ventidius ile Samosata üzerine giden Marcus Antonius, I. Antiocohos'un 1000 talent altın karşılığı barış teklifini kabul etmedi. Bunun üzerine Kommagene elit atlı birlikleri Roma ikmal hattını çökertti. Şehre girmeye çalışan Romalı Lejyonerler ise ateşli oklarla vuruldu. Bunun üzefine Marcus Antonius 300 talent gibi küçük miktara barışa mecbur kaldı. IV. Antiocohos döneminde Kommagene elit askerleri Yahudi İsyanı'nı bastırmak amacıyla Roma'ya yardım etse de böyle bir gücün Samosata gibi geçit noktayı tutması iyiden iyiye Roma'da rahatsızlık duyulmasına sebep oldu.

Bir süre, şehir Kommagene'de Antiochia (Grekçe: Αντιόχεια τῆς Κομμαγηνῆς) olarak adlandırılmıştır. Kommagene'de Antiochia olarak, Helenistik Kommagene Krallığı'nın başkenti olarak yaklaşık M.Ö. 160'tan Roma'ya teslim olduğu M.Ö. 72'ye kadar hizmet etmiştir. İmparator Hadrianus'un günlerinden bir sivil metropolis olan Samosata, Lejyon VI Ferrata'nın ve daha sonra Lejyon XVI Flavia Firma'nın meskeni ve çeşitli askeri yolların bir ucudur.

Samosata'da Julianus'un Şapur'a yaptığı seferin başladığı yerdir ve 7. yüzyılda Herakleios ile Hüsrev arasındaki mücadelede doğal bir geçiş yeri idi.

Samosata, Lukianos (y. 120-192) ve Pavlus (fl. 260) gibi antik çağlardan birçok tanınmış kişinin doğduğu yerdir.

Antik Samosata, günümüzde Türkiye'de Adıyaman'ın ilçesi olan Samsat ilçesinin yerleşim yerine yakındı. 1989'da Atatürk Barajı'nın suları altında kaldı. Eski şehrin batmasından çıkarılan nüfus için aynı adı taşıyan yeni bir kasaba inşa edildi. Modern Samsat yaklaşık 2000 nüfuslu bir şehirdir. Adıyaman ilinde aynı adı taşıyan ilçenin merkezidir.

Wikimedia Commons'ta Samosata ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• Samosata in the Catholic Encyclopedia8 Ocak 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Historical information about Samosata15 Eylül 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
• Martyrs of Samosata
• 1911 encyclopedia entry on Samosata