Sur
İlçe
Türkiye'de yeri
Türkiye'de yeri

Sur ilçesininin genel görünümü
ÜlkeTürkiye
İlDiyarbakır
Coğrafi bölgeGüneydoğu Anadolu Bölgesi
İdare
 • KaymakamAsım Solak
 • Belediye başkanıAdnan Orhan (DEM Parti)
Yüzölçümü
 • Toplam1.227 km²
Rakım702 m
Nüfus
 (2018)
 • Toplam112.306
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu21300
İl alan kodu412
İl plaka kodu21
Resmî site
Sur Belediyesi

Sur, Diyarbakır'ın dört merkez ilçesinden biridir. 2008 yılında, 5747 sayılı kanunla, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde, Diyarbakır'ın en eski yerleşim merkezinde kurulmuştur. Sur adını, ilçe merkezi ile çevirili bulunan tarihi Diyarbakır surlarından almıştır.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin orta bölümünde yer alan Sur ilçesi, Dicle Nehri'nin kenarında Karacadağ'ın lavları üzerine kurulmuştur. Sur ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 702 metredir. İlçenin yüzölçümü 1.227 km²dir. İlçede egemen olmuş büyük uygarlıkların bıraktıkları izlere ve çok sayıda tarihî eserlere, ilçenin her yerinde rastlamak mümkündür.

Tarihçe

Tarihi geçmişi; çok eskilere, MÖ 7500 yıllarına kadar uzanmaktadır. Son dönemde yapılan arkeolojik kazılarda Dünyadaki en eski yerleşim alanlarının bu bölgede olduğu görülmüştür.

İlçede sırasıyla Hurriler, Mitanniler, Hititler, Asurlar, Medler, Persler, Büyük İskender, Romalılar, Bizanslılar, Araplar, Selçuklu Hanedanı, Osmanlılar ve 30'a yakın uygarlık hüküm sürmüştür.

İlçe çok sayıda uygarlığın izlerini taşıyan, zengin tarihi ve kültürel birikimi ile farklı uygarlıkların, medeniyetlerin yerleşim alanı ve merkezi olmuştur. İlçe bir tarih ve kültür merkezi olma özelliğini her zaman koruyabilmeyi başarmıştır. Her uygarlık kendi kültürünü, öncekilerle kaynaştırıp, daha zengin hale getirerek yeni kuşaklara adeta bir ‘’Açık Hava Yazıtlar Müzesi’’ şeklinde sunmuştur.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
2008 135.446 107.345 28.101
2009 135.065 108.558 26.507
2010 131.558 105.100 26.458
2011 130.784 104.285 26.499
2012 126.785 100.534 26.251
2013 123.311 123.311 veri yok
2014 121.750 121.750 veri yok
2015 117.698 117.698 veri yok
2016 116.858 116.858 veri yok
2017 113.447 113.447 veri yok
2018 112.306 112.306 veri yok
2019 106.108 106.108 veri yok
2020 102.114 102.114 veri yok
2021 100.322 100.322 veri yok
2022 100.613 100.613 veri yok
2023 98.938 98.938 veri yok
2024 97.823 97.823 veri yok
2025 97.961 97.961 veri yok

Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.

Tarihi yerler

Cemil Paşa Konağı

Dikkat çekici tarihî eserler olan eski Diyarbakır evleri, Cahit Sıtkı Tarancı, Ziya Gökalp ve Ahmet Arif müze evleri, Arkeoloji Müzesi, Behrampaşa, Fatihpaşa (Kurşunlu), Safa Parlı, Melik Ahmet Paşa, Ali Paşa, Aynalı Minare, Nasuh Paşa, Hz. Ömer, Nebi ve Şeyh Mutahhar camileri, Dört Ayaklı Minare, Meryem Ana Kilisesi, İçkale ve Saint George Kilisesi, Mar Petyun Keldani Kilisesi, Ermeni Protestan Kilisesi, Ermeni Katolik Kilisesi, Surp Giragos Ermeni Kilisesi, On Gözlü Köprü, Cemil Paşa Konağı, Gazi Köşkü, Erdebil Köşkü, Kuşdili Köşkü, Deliller (Kervansaray) ve Hasan Paşa Hanları, Kadı Hamamı, Hz. Süleyman Camii ve içinde bulunan 27 sahabe makberleri, Anadolu'nun en eski ve ilk ibadete açılan, avlusunda bulunan şadırvanı, çeşitli devirlere ait kitabeleri ve İslam dünyasında beşinci Harem-i Şerif olarak bilinen Diyarbakır Ulu Camii ve yaklaşık 5 km uzunluğu ile Dünya Kültür Miras listesindeki Diyarbakır Surları görülmeye değer nadide eserlerdir.

Yerel yönetim

Eylül 2016'da "PKK-KCK'ye yardım ve destek verdiği gerekçesiyle, haklarında yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar kapsamında" kanun hükmünde kararname ile görevinden uzaklaştırılan eş belediye başkanları Seyid Narin ve Fatma Şık Barut'un yerine vali yardımcısı Bilal Özkan atandı.

Sıra Dönem Belediye Başkanı Göreve Başlama Görev Bitişi Partisi Türü
1 1999-2004 Cezayir Serindağ 18 Nisan 1999 28 Mart 2004 HADEP / DEHAP İlk Kademe Belediyesi
2 2004-2014 Abdullah Demirbaş 28 Mart 2004 29 Mart 2009 DTP 1. Dönem (İlçe Oldu)
29 Mart 2009 30 Mart 2014 BDP 2. Dönem (Seçim Sonucu)
3 2014-2019 Seyid Narin 30 Mart 2014 11 Eylül 2016 BDP / HDP Seçim Sonucu (Görevden Alındı)
Bilal Özkan (Kayyum) 11 Eylül 2016 31 Mart 2019 İçişleri Bakanlığı Ataması Vali Yardımcısı / Başkan V.
4 2019-2024 [Feyme Filiz Buluttekin](https://bianet.org) 31 Mart 2019 21 Aralık 2019 HDP Seçim Sonucu (Görevden Alındı)
Abdullah Çiftçi (Kayyum) 21 Aralık 2019 31 Mart 2024 İçişleri Bakanlığı Ataması İlçe Kaymakamı / Başkan V.
5 2024-Günümüz Adnan Örhan 31 Mart 2024 Devam ediyor DEM Parti [Seçim Sonucu](https://sozcu.com.tr)

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 26 Haziran 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Aralık 2012. 
  2. ^ "Sur Haritası Sur Nerede". www.haritatr.com. 15 Mayıs 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Ocak 2026. 
  3. ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Aralık 2025. 
  4. ^ a b "Arşivlenmiş kopya". 19 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Haziran 2018. 
  5. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  9. ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013. 
  10. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  11. ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015. 
  12. ^ a b c d e f
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016. 
    • "Sur Nüfusu - Diyarbakır". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
    • "Diyarbakır Sur Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  13. ^ "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) – 2021 Sonuçları". Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Erişim tarihi: 8 Nisan 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  14. ^ "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) – 2022 Sonuçları". Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Erişim tarihi: 8 Nisan 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  15. ^ "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) – 2023 Sonuçları". Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Erişim tarihi: 8 Nisan 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  16. ^ "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) – 2024 Sonuçları". Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Erişim tarihi: 8 Nisan 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  17. ^ "Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) – 2025 Sonuçları". Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Erişim tarihi: 8 Nisan 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
  18. ^ "28 belediyeye kayyum atandı" 12 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Birgün. 11 Eylül 2016. En son 11 Eylül 2016 tarihinde erişildi.

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Sur, Diyarbakır ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
HanlarHamamlarİbadet yerleri
Köşkler/KonaklarKöprülerMedreselerMüzelerTarihî bölgeler