|
|
|
Suruç narı (Punica granatum L.), Şanlıurfa ilinde yetiştirilen ve özellikle Suruç ilçesinin adıyla tanınan yerel bir nar çeşididir. Sarı zemin üzerinde kırmızı ve pembe renkler taşıyan kabuğu, iri taneleri, yumuşak çekirdeği ve mayhoş-tatlı tadıyla tanınır. Genellikle sofralık olarak tüketilen ürün, Türkiye'de menşe adı, Avrupa Birliği'nde ise korumalı menşe adı statüsünde tescillidir.
Özellikleri
Suruç narının meyvesi orta iri veya iri yapılıdır ve ağırlığı 250 ile 650 gram arasında değişir. Tam olarak yuvarlak olmayan meyve, sap ve taç ekseni doğrultusunda hafif basıktır. Kabuğu orta ince ve elastik olup sarı ana zemin üzerinde kırmızı ve pembe tonlar taşır. İri, yumuşak ve kolay ayrılabilen taneleri pembe ile açık kırmızı arasındadır.
Tescil kapsamında Suruç narı için belirtilen başlıca fiziksel ve kimyasal özellikler şöyledir:
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Meyve ağırlığı | 250–650 g |
| Meyve çap/boy oranı | > 1 |
| Tane oranı | Yaklaşık %60 |
| Meyve suyu randımanı | En az %45 |
| Suda çözünür kuru madde (SÇKM) | En az %15 |
| Titrasyon asitliği | Tatlı tiplerde <%1; mayhoş tiplerde %1–2 (sitrik asit cinsinden) |
| Toplam fenolik madde | En az 1300 mg/L |
Suruç narında miktar bakımından öne çıkan organik asitler sitrik asit, askorbik asit ve malik asit; fenolik bileşikler ise kuersetin, kafeik asit ve kateşindir.
Yetiştirilmesi
Coğrafi işaret kapsamındaki üretim alanı, ürünün adında Suruç bulunmasına karşın Şanlıurfa il sınırlarının tamamıdır. Bölgenin sıcak ve kuru yazları, uzun güneşlenme süresi, düşük bağıl nemi ile geçirgen, nemli ve serin toprakları meyvenin renk, tat ve kabuk özelliklerinin oluşmasına katkıda bulunur.
Bitki genellikle üçüncü yıldan itibaren meyve vermeye başlar. Toprak neminin meyve gelişimi boyunca korunması, hasada on ila on beş gün kala ise kabuk çatlamasını önlemek amacıyla sulamanın durdurulması öngörülür. Hasat çoğunlukla ağustos ayının sonunda başlar ve kasım ayının ortasına kadar sürer.
Suruç Ovası'na sulama suyunun ulaştırılmasından önce su yetersizliği nedeniyle bazı nar bahçelerinin kuruduğu, sulama olanaklarının artmasıyla birlikte üretim alanlarının yeniden genişlediği bildirilmiştir. Üreticilerin karşılaştığı başlıca sorunlar arasında ürünlerin pazarlanması, soğuk hava deposu yetersizliği ve işleme tesisi eksikliği gösterilmiştir.
Kullanımı
Suruç narı başlıca sofralık olarak tüketilir. Meyvesinden nar ekşisi de üretilir. Şanlıurfa Bostanası / Bostana coğrafi işaret şartnamesinde, salatanın hazırlanmasında Suruç narı veya Karaköprü narından elde edilen nar ekşisinin kullanılabileceği belirtilir.
Coğrafi işaret
Suruç Belediyesinin 17 Temmuz 2020 tarihli başvurusu sonucunda Suruç narı, 812 tescil numarasıyla 27 Temmuz 2021'de menşe adı olarak tescil edildi. Coğrafi işaretin sınırı Şanlıurfa ilinin tamamıdır.
Ürün adı, Avrupa Komisyonunun 26 Mayıs 2023 tarihli ve (AB) 2023/1063 sayılı uygulama tüzüğüyle Avrupa Birliği'nin korumalı menşe adları siciline kaydedildi. Düzenleme 2 Haziran 2023'te Avrupa Birliği Resmî Gazetesi'nde yayımlandı. Suruç narı bu tescille Şanlıurfa'dan Avrupa Birliği coğrafi işaret tescili alan ilk ürün ve tescil edildiği tarihte Türkiye'nin bu sicile giren onuncu ürünü oldu.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- ^ a b c d e f g h i "Suruç Narı, Tescil No. 812" (PDF). Türk Patent ve Marka Kurumu. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b "Commission Implementing Regulation (EU) 2023/1063". Avrupa Birliği Resmî Gazetesi (İngilizce). Avrupa Birliği. 2 Haziran 2023. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Altıntaş, Neşe (27 Ekim 2023). "Coğrafi işarette AB tescilleri hız kesmiyor". Türk Tarım Orman Dergisi. Tarım ve Orman Bakanlığı. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Caymaz, Cebrail (12 Kasım 2019). "Suruç narında hasat zamanı". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ a b Dikme, Yasin (22 Ekim 2017). "Şanlıurfa'da nar hasadı "sıkıntılı" başladı". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "Şanlıurfa Bostanası / Bostana, Tescil No. 1216" (PDF). Türk Patent ve Marka Kurumu. 8 Eylül 2022. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ Etgü, Müslüm (30 Mayıs 2023). ""Suruç narı", AB coğrafi işaret tescil belgesi aldı". Anadolu Ajansı. Erişim tarihi: 26 Ağustos 2026. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)