Syria Prima

	Syria Prima
	the Bizans İmparatorluğu Province
	415–630lar
	415–630lar
	Syria Prima harita üzerindeDoğu Piskoposluğu Haritası (Dioecesis Orientis) ca. MS 400, bağlı eyaletleri ve büyük şehirleri gösteriyor.
Merkez	Antioch; (günümüz Antakya, Hatay, Türkiye)
Tarih
- Kuruluş	415
- Kaldırılış	630lar
Bugün parçası	Suriye; Türkiye; Lübnan
Öncüller	Ardıllar
	Koile Suriye (Roma eyaleti)
Bilad al-Sham

Syria Prima yahut Syria I (Grekçe: Πρώτη Συρία, Prote Syria) yaklaşık MS 415 yılında kurulmuş ve 630lu yıllarda Müslümanların Suriye'yi fethine değin varlığını sürdürmüş bir Bizans eyaletidir.

Tarihi

Syria I (veya Syria Prima), Geç Antik Çağ'da Seleukoslar ve arkasından gelen Roma idari yapılanmasının en stratejik çekirdeklerinden birini oluşturan, köklü bir geçmişe sahip Roma eyaleti iken, Büyük Antiochos (III. Antiochos) devrinde; Fenike, İdumeya ve Filistin topraklarını da içine alan dört satraplıktan biri konumundaki Coele Syria (Bikâ) topraklarından evrilmiştir.

Zaman içerisinde, Fırat Nehri boyunca uzanan Coele Syria topraklarının doğu kesimi ayrılarak müstakil bir eyalet statüsüyle Euphratensis adını almıştır. M.S. 415 yılı civarında ise bölge idari açıdan bir kez daha bölünmüş; merkezi Antioch (Antakya) olan kuzey kesimi Syria I (Syria Prima), Asi Nehri kıyısındaki Apameia şehrinin başkentlik yaptığı güney kesimi ise Syria II (Syria Secunda) veya Syria Salutaris olarak adlandırılmıştır. M.S. 528 yılına gelindiğinde, İmparator I. Justinianus her iki eyaletin kıyı topraklarından parçalar kopararak Theodorias adıyla küçük bir sahil eyaleti daha tesis etmiştir.

Eyalet, Geç Roma ve Bizans İmparatorluğu dönemlerinde Akdeniz havzasının ekonomik, askeri ve kültürel açıdan en ağırlıklı coğrafyalarından biri olma özelliğini sürdürmüştür. Mülki ve idari yönetimi, doğrudan başkent Antioch'ta ikamet eden ''consularis'' unvanlı yüksek rütbeli bir vali tarafından yürütülmekteydi. M.S. 609 ile 628 yılları arasında Sasani İmparatorluğu'nun işgali altında kalan Syria Prima toprakları, İmparator Herakleios'un başarılı karşı harekâtıyla yeniden Bizans kontrolüne geçmiştir. Ancak bu restorasyon dönemi uzun sürmemiş; bölge, M.S. 636 yılındaki feci Yermük Muharebesi ve akabinde eyalet merkezi Antioch'un düşmesiyle birlikte İslam ordularının kontrolüne girmiştir.

Kaynaklar

^ Beshara, Adel (2011). The Origins of Syrian Nationhood: Histories, Pioneers and Identity. Oxon: Routledge. s. 20. ISBN 9780415615044.
^ Butcher, Kevin (2003). Roman Syria and the Near East. Los Angeles, CA: Getty Publications. ss. 86. ISBN 0892367156.
^ ^a ^b Kazhdan, Alexander, (Ed.) (1991). Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford University Press. s. 1999. ISBN 978-0-19-504652-6.
^ Nicholson, Oliver (2018). The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Oxon: Oxford University Press. s. 1443. ISBN 9780198662778.

Ayrıca bakınız

Suriye (eyalet) - Roma eyaleti
Suriye - Günümüz Suriye ülkesi
Suriye tarihi
Suriye tarihinin zaman çizelgesi

İtalya
praetoria idaresi

Doğu
praetoria idaresi

¹ Sonraları Septem Provinciae oldu
² 534 yılında Bizans İmparatorluğu tarafından yeniden fethedilmesinin ardından ayrı bir Afrika Prefektörlüğü olarak yeniden kuruldu
³ Sonraları Dioecesis Illyricum oldu
⁴ 536 yılında Quaestura exercitus bünyesine dâhil edildi
⁵ I. Justinianus'un 534-536 yılları arasındaki idari yeniden yapılanmasından etkilendi (sınırları yeniden çizildi, adı değişti ya da lağvedildi)

[1] Beshara, Adel (2011). The Origins of Syrian Nationhood: Histories, Pioneers and Identity. Oxon: Routledge. s. 20. ISBN 9780415615044.

[2] Butcher, Kevin (2003). Roman Syria and the Near East. Los Angeles, CA: Getty Publications. ss. 86. ISBN 0892367156.

[ODB1999-3] Kazhdan, Alexander, (Ed.) (1991). Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford University Press. s. 1999. ISBN 978-0-19-504652-6.

[4] Nicholson, Oliver (2018). The Oxford Dictionary of Late Antiquity. Oxon: Oxford University Press. s. 1443. ISBN 9780198662778.