Tecavüz

Tecavüz veya ırza geçme, kişinin rızası dışında cinsel ilişkide bulunulmasını kapsayan bir cinsel saldırı türü. Tecavüz; fiziksel güç, baskı, otorite istismarı kullanılarak ve rıza veremeyecek durumdaki reşit olmayan, bilinci kapalı veya zihinsel engelli kişilerle cinsel ilişkiye girerek gerçekleştirilir.

Tecavüzcü çoğunlukla erkek, tecavüz edilen ise çoğunlukla kadındır, ancak erkeğin başka bir erkeğe ve kadının başka bir kadına veya erkeğe tecavüzü de gözlemlenebilir ve bunların önemli bir kısmının gerçekte olduğundan daha az rapor edildiği düşünülmektedir.

Tecavüz, uluslararası çatışmalar esnasında meydana gelebilir. Savaş tecavüzü ve cinsel kölelik, insanlık ve savaş suçu olarak kabul edilir. Eğer tecavüzdeki amaç belli bir etnik grubu ortadan kaldırmak ise, soykırımın bir parçası da olabilir.

Dünya Sağlık Örgütü, kadınlara karşı işlenen cinsel şiddetin nedenleri arasında aile içi onura ve cinsel saflığa inanç, erkeklerin cinsellik beklentisi ve cinsel şiddete karşı güçsüz yasal yaptırımları göstermiştir. Tecavüzü açıklayan tek bir neden yoktur ve tecavüzcünün bu eylemi pek çok farklı sebebe bağlıdır. Öfke, güç ve evrimsel faktörler tecavüzü açıklamak için akademisyenler tarafından öne sürülmüş başlıca savları oluşturmaktadır.

Amerikalı klinik psikolog David Lisak, 2002 tarihli bir çalışmasında tecavüzcülerin, tecavüzcü olmayanlara kıyasla kadınlara karşı daha öfkeli olduklarını, kadınları kontrol etme isteklerinin daha fazla olduğunu, antisosyal ve hipermasküline kişilik özelliklerine sahip olduklarını iddia etmiştir.

İnsan tecavüzünün, diğer hayvanlarda görülen baskı ve güç ile çiftleşmeyi kapsayan benzer eylemlere homolog olduğu öne sürülmüştür. Psikolog Glenn Wilson, The Great Sex Divide adlı kitabında tecavüzün, insan cinsel seçiliminde başarısız olan erkek bireyler tarafından adapte edilmiş bir üreme stratejisi olduğunu, rızalı cinsel ilişki mümkün olmadığında bireyin soyunun tükenmesi veya baskı yoluyla cinsel ilişki arasındaki seçim sonucunda ortaya çıktığını iddia etmiştir.

Evrimsel biyolog Randy Thornhill ve antropolog Craig T. Palmer A Natural History of Rape adlı kitaplarında, erkeklerin efor sarf etmeden çok sayıda çocuğa, kadınların ise çok fazla efor sarf ederek sınırlı sayıda çocuğa sahip olabildiğini, bu yüzden kadınların daha seçici davrandıklarını, tecavüzün ise erkeklerin üreme stratejisi olarak geliştiğini savunur. Akademisyenler, bu savlarına destek olarak tecavüzcülerin genellikle çocuk doğuracak yaştaki kadınları kurban olarak seçmelerini, kurbana fiziksel zararın üreme şansını azaltacağı için failin genellikle sadece kurbanı kontrol edecek kadar şiddet uygulamasını ve pek çok kültürde tecavüzün kadına değil, kadının kocasına karşı işlenmiş bir suç olarak ele alınmasını göstermiştir.

Kadının vajinasına penis ya da yabancı madde sokulması ile gerçekleşen, kadının rızası dışındaki ırza geçme türüdür.

Vajinal yolla ırza geçmede; genital organlar çevresinde, göğüslerde, boyunda, uyluk iç yüzlerinde ve gluteal bölgelerde ekimoz, erozyon ve eritem gibi travmatik lezyonlar oluşabilir. Cinsel organlar dışında vücudun diğer yerlerinde de bunun gibi belirtiler bulunabilir. Vajina içinde ve dışında genital bölge çevresinde olayın mağduru ve failini iç çamaşırlarında meni ve meni lekeleri bulunabilir.

Zorla oral birleşme gerçekleştirmek de tecavüz sayılmaktadır. Eylem; akıl ve bedensel zayıflıktan yararlanılarak gerçekleştirilmedikçe ve zor kullanılmadıkça ırza geçme olarak kabul edilmez.

Irza geçmeye teşebbüs (günümüz hukukî ifadesiyle cinsel saldırı suçuna teşebbüs), failin cinsel saldırı amacıyla suçun icra edilmesine ilişkin elverişli hareketlerle doğrudan doğruya başlamasına rağmen, eylemin failin iradesi dışında kalan bir nedenle tamamlanamaması hâlidir. Bu durum, ceza hukuku teorisinde "tamamlanmamış suç" (teşebbüs) olarak tanımlanır ve Türk Ceza Kanunu'nun 102. maddesinde düzenlenen cinsel saldırı suçu ile 35. maddesindeki teşebbüs hükümleri çerçevesinde değerlendirilir. Teşebbüs hâlinde ceza, tamamlanmış suça göre indirimli olarak tayin edilir.

Adli tıp ve klinik literatürde, cinsel saldırı teşebbüslerinin değerlendirilmesi multidisipliner bir süreçtir. Fiziksel bulguların eksik veya sınırlı olması, olayın gerçekleşmediği anlamına gelmez; değerlendirme mağdurun beyanı, olayın kronolojisi ve diğer delillerle birlikte yapılır.

Teşebbüste kalan eylemlerde fiziksel bulgular genellikle genel olarak şunları içerir: yumuşak doku travmaları (çizikler, ekimozlar), küçük doku hasarları ve biyolojik materyal analizi. Bu bulguların varlığı veya yokluğu, eylemin hukukî olarak değerlendirilmesinde tek başına belirleyici değildir; tüm deliller birlikte ele alınmalıdır.

Adli süreçlerde, delil toplama ve değerlendirme standart protokoller kullanılarak gerçekleştirilir ve bu protokoller mağdurun beyanı ile fiziksel bulguların doğru şekilde belgelenmesini içerir. Bu yaklaşım, hem hukuki süreçte delil değerini artırır hem de mağdur haklarının korunmasını sağlar.

Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi, tecavüzün kurbanlarının çoğunlukla kadın, faillerinin ise çoğunlukla erkek olduğunu açıklamıştır. Kadınlara karşı tecavüzün büyük bir kısmının polise iletilmediği, tecavüz kurbanı sayısının ise aslen bildirildiğinden daha çok olduğu düşünülmektedir.

Tecavüzlerin çoğu, kurbanın tanıdığı biri tarafından gerçekleştirilmekte olup yabancı biri tarafından tecavüz daha nadir olmaktadır. Amerikalı Rape, Abuse & Incest National Network adlı kuruluşa göre her 10 tecavüzden 7'sinde kurban faili tanımaktadır.

• Düzeltici tecavüz
• Tecavüz kültürü

Wikimedia Commons'ta Tecavüz ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

• Türk Ceza Hukukunda İşkence ve Tecavüz 24 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.