Temel İçgüdü

Temel İçgüdü
Basic Instinct
	Temel İçgüdü film afişi
Yönetmen	Paul Verhoeven
Senarist	Joe Eszterhas
Yapımcılar	Mario Kassar; Alan Marshall
Başroller	Michael Douglas; Sharon Stone; George Dzundza; Jeanne Tripplehorn
Görüntü yönetmeni	Jan de Bont
Kurgucu	Frank J. Urioste
Besteci	Jerry Goldsmith
Dağıtım şirketi	TriStar Pictures
Çıkış tarihleri	20 Mart 1992 (ABD); 8 Mayıs 1992 (Birleşik Krallık); 14 Mayıs 1992 (Avustralya); 28 Mayıs 1992 (Almanya); 21 Ağustos 1992 (İspanya); 27 Kasım 1992 (Türkiye)
Süre	Theatrical cut; 123 min.; Director's Cut; 129 min.
Ülke	ABD
Dil	İngilizce
Bütçe	$49,000,000
	Ardıl; Temel İçgüdü 2 →

Temel İçgüdü (İngilizce: Basic Instinct), Paul Verhoeven tarafından yönetilen ve senaryosu Joe Eszterhas tarafından yazılan 1992 yapımı erotik gerilim ve gizem filmidir. Başrollerinde Michael Douglas, Sharon Stone, George Dzundza, Jeanne Tripplehorn ve Wayne Knight yer alır. Film, rock yıldızı Johnny Boz'un öldürülmesini soruşturan San Francisco Cinayet Büro Amirliği dedektifi Nick Curran'ı (Douglas) konu alır. Soruşturma sırasında Curran, başlıca şüpheli olan zengin mirasçı ve suç romanı yazarı Catherine Tramell (Stone) ile yoğun bir ilişkiye başlar.

Senaryo, Eszterhas tarafından 1980'lerde geliştirildi ve daha sonra yapım hakları için birçok şirketin katıldığı bir teklif yarışına konu oldu. Yarışı Carolco Pictures kazandı ve yönetmenlik için Paul Verhoeven ile anlaşıldı. O dönemde henüz fazla tanınmayan Sharon Stone, birçok tanınmış oyuncunun Tramell rolünü reddetmesinin ardından üstlendi. Yapım süreci ise protestoların yanı sıra Eszterhas ile Verhoeven arasındaki yoğun anlaşmazlıklarla da sekteye uğradı. Temel İçgüdü, 18 Mart 1992'de Los Angeles'ta prömiyerini yaptı ve iki gün sonra TriStar Pictures tarafından Amerika Birleşik Devletleri'nde sinemalarda gösterime sokuldu. Film eleştirmenlerden karışık yorumlar aldı; oyunculuk performansları, müzikleri ve kurgusu övgüyle karşılanırken, senaryosu ve karakter gelişimi eleştirildi. Film, şiddeti ve eşcinsel ilişkileri grafik biçimde tasvir etmesi nedeniyle de tartışmalara yol açtı. Halk protestolarına rağmen ticari açıdan büyük bir başarı elde eden yapım, 49 milyon dolarlık bütçesine karşılık 353 milyon dolar hasılat elde ederek 1992 yılının en çok hasılat yapan dördüncü filmi oldu.

Başarısı ve yarattığı tartışmalar nedeniyle çok sayıda taklit yapıma ilham veren film, "1990'ların belki de en tipik erotik gerilim filmi" olarak nitelendirildi. Filmin devamı, 2006 yılında gösterime giren Temel İçgüdü 2 oldu. Sharon Stone'un yeniden başrolünde yer aldığı film, Paul Verhoeven ve Michael Douglas'ın katkısı olmadan çekildi. Yapım eleştirmenlerden olumsuz yorumlar aldı ve ticari açıdan da ilk film kadar başarılı olamadı.

Oyuncular

Michael Douglas - Dedektif Nick Curran
Sharon Stone - Catherine Tramell
George Dzundza - Dedektif Gus Moran
Jeanne Tripplehorn - Dr. Beth Garner / Lisa Hoberman
Denis Arndt - Teğmen Phillip Walker
Leilani Sarelle - Roxanne "Roxy" Hardy
Bruce A. Young - Andrews
Chelcie Ross - Kaptan Talcott
Dorothy Malone - Hazel Dobkins
Wayne Knight - John Correli
Daniel von Bargen - Teğmen Marty Nilsen
Stephen Tobolowsky - Dr. Lamott
Benjamin Mouton - Harrigan
Jack McGee - Şerif
Bill Cable - Johnny Boz
William Duff-Griffin - Dr. Myron
James Rebhorn - Dr. McElwaine

Yapım

1980'lerde yazılan senaryo, yapım şirketleri arasında bir teklif yarışına yol açtı ve Carolco Pictures tarafından 3 milyon ABD doları karşılığında satın alındı. Daha önce Flashdance (1983) ve Jagged Edge (1985) gibi gişe başarısı elde eden birçok filmin yaratıcı ekibinde yer alan Joe Eszterhas, senaryoyu yalnızca 13 günde tamamladı. Ancak Paul Verhoeven, Eszterhas'ın şiddetle karşı çıktığı bazı senaryo değişiklikleri önerdi. Bunlar arasında Eszterhas'ın "sömürücü" olarak nitelendirdiği bir lezbiyen seks sahnesi de bulunuyordu. Verhoeven'in değişikliklerden vazgeçmemesi üzerine Eszterhas ve yapımcı Irwin Winkler projeden ayrıldı.

Daha sonra Paul Verhoeven'in önerisiyle Gary Goldman, senaryoyu yeniden yazmak üzere projeye dahil edildi ve senaryonun dört farklı taslağını hazırladı. Ancak dördüncü taslakta Verhoeven, kendi önerilerinin "dramatik olmadığını" ve "gerçekten aptalca" olduğunu kabul etti. Beşinci ve son taslakta senaryo, görsel unsurlar ve diyaloglarda yapılan küçük değişiklikler dışında Eszterhas'ın ilk taslağındaki anlayışa geri döndü. Bunun sonucunda filmin senaryo yazarlığı yalnızca Eszterhas'a verildi. Michael Douglas ise araba kovalamacası sahnesine hazırlanmak amacıyla San Francisco'daki Kearny Street'in merdivenlerinden dört gece boyunca tek başına otomobiliyle çıktı.

Sharon Stone'un canlandırdığı Catherine Tramell karakterinin filmde önemli bir yere sahip olan evi, San Francisco'nun hemen kuzeyindeki Stinson Beach, Kaliforniya'da bulunuyormuş gibi gösterilir. Ancak bu sahneler, San Francisco'nun yaklaşık 190 kilometre güneyinde, Carmel-by-the-Sea yakınlarındaki bir malikanede çekildi. Mülk daha önce, 2017'de hayatını kaybeden eşi Peggy Viehland ile birlikte maceracı Steve Fossett'e aitti. 2018'de yazılım mühendisi Gary Vickers tarafından satın alınan malikane, Vickers'ın sahibi olduğu bitişikteki dört kır eviyle birleştirilerek geniş bir mülk hâline getirildi. Tüm mülk ertesi yıl 52,4 milyon dolar karşılığında satışa çıkarıldı. 2022'ye gelindiğinde istenen satış fiyatı 29,6 milyon dolara düşürüldü.

Kaynakça

^ Leistedt, Samuel J.; Linkowski, Paul (Ocak 2014). "Psychopathy and the Cinema: Fact or Fiction?". Journal of Forensic Sciences. 59 (1): 167-174. doi:10.1111/1556-4029.12359. PMID 24329037.
^ "Dr. Fredricks Cinema Therapy Blog - Narcissistic personality disorder". Dr. Randi Fredricks. 15 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2014.
^ "Worst of the Worst 2009 - Dragonfly". Rotten Tomatoes. 16 Mart 2010. 16 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2017.
^ Weinraub, Bernard (15 Mart 1992). "'Basic Instinct': The Suspect Is Attractive, and May Be Fatal". The New York Times. 2 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2009. Ancak filmin cinsel içeriği, kadın başrol oyuncusunun seçilmesinde belirleyici bir rol oynadı. ‘Total Recall’da Arnold Schwarzenegger’in eşini canlandıran Bayan Stone, ‘Basic Instinct’te rol alabilmesi için Michelle Pfeiffer, Kim Basinger, Geena Davis, Ellen Barkin ve Mariel Hemingway gibi daha tanınmış aktrislerin bu rolü reddetmesi gerekti; bu reddedilme kararının başlıca nedeni, rolün çok fazla çıplaklık ve cinsel sahne gerektirmesiydi.
^ "Wisdom Wednesday: Joe Eszterhas' 10 Golden Rules of Screenwriting by Joe Eszterhas". Moviemaker Magazine. 2 Ekim 2013. 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2017.
^ "AFI Catalog of Feature Films: Basic Instinct". catalog.afi.com. 9 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2019.
^ Chen, Joyce (4 Haziran 2019). "California Compound Where Basic Instinct Was Filmed Listed For $52.375 Million". Architectural Digest. Erişim tarihi: 4 Haziran 2019. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

Dış bağlantılar

Vikisöz'de Temel İçgüdü ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.

IMDb'de Temel İçgüdü
SinemaTürk'te Temel İçgüdü
Beyazperde.com'da Temel İçgüdü
Sinemalar.com'da Temel İçgüdü

[Linowski-1] Leistedt, Samuel J.; Linkowski, Paul (Ocak 2014). "Psychopathy and the Cinema: Fact or Fiction?". Journal of Forensic Sciences. 59 (1): 167-174. doi:10.1111/1556-4029.12359. PMID 24329037.

[Fredricks-2] "Dr. Fredricks Cinema Therapy Blog - Narcissistic personality disorder". Dr. Randi Fredricks. 15 Eylül 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Nisan 2014.

[3] "Worst of the Worst 2009 - Dragonfly". Rotten Tomatoes. 16 Mart 2010. 16 Mart 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2017.

[nyt920315-4] Weinraub, Bernard (15 Mart 1992). "'Basic Instinct': The Suspect Is Attractive, and May Be Fatal". The New York Times. 2 Ocak 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Ağustos 2009. Ancak filmin cinsel içeriği, kadın başrol oyuncusunun seçilmesinde belirleyici bir rol oynadı. ‘Total Recall’da Arnold Schwarzenegger’in eşini canlandıran Bayan Stone, ‘Basic Instinct’te rol alabilmesi için Michelle Pfeiffer, Kim Basinger, Geena Davis, Ellen Barkin ve Mariel Hemingway gibi daha tanınmış aktrislerin bu rolü reddetmesi gerekti; bu reddedilme kararının başlıca nedeni, rolün çok fazla çıplaklık ve cinsel sahne gerektirmesiydi.

[5] "Wisdom Wednesday: Joe Eszterhas' 10 Golden Rules of Screenwriting by Joe Eszterhas". Moviemaker Magazine. 2 Ekim 2013. 3 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Kasım 2017.

[6] "AFI Catalog of Feature Films: Basic Instinct". catalog.afi.com. 9 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Aralık 2019.

[7] Chen, Joyce (4 Haziran 2019). "California Compound Where Basic Instinct Was Filmed Listed For $52.375 Million". Architectural Digest. Erişim tarihi: 4 Haziran 2019. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)