Trakya dini Traklar için geleneksel dini uygulamaları içerir. Mitolojileri ve ritüelleri hakkında çok az şey bilinmektedir, ancak bazı tanrıları heykellerde tasvir edilmiş veya Yunan kaynaklarında tanımlanmıştır.
Kültler
Kült, Trakya, Mezya ve İskitya'da görülebilir. ''Trakya süvarileri'' de denilen ''Trakya kahramanları'' (İngilizce: Thracian Heros) mitoloji için önemli figürlerden biridir. Başka bir mitolojik figür ise Varna'da onaylanmış olan Heros Karabazmos'dur. Bu tanrı genellikle yeraltında yaşıyordu ve heykellerinde mızrakla canavarı öldüren bir atlı olarak tasvir edildi.
Tanrılar
Bilinen Trakya tanrıları şöyle sıralanabilir:
- Sabazios, Hint-Avrupa dinlerinden gelen bir Trakya tanrısıdır. Heros Karabazmos ile özdeşleşmiştir. Özellikle Roma fethinden sonra yaygın bir önem kazanmıştır. Hristiyanlık kabul edildikten sonra, sembolizmi, Aziz George'un ejderhayı öldürmesinin temsili olarak devam etti. Bu yönüyle Kafkasya'daki Tetri Giorgi ile benzer.
- Zibelthiurdos (aynı zamanda "Zbelsurdos", "Zibelthurdos"): Yunan kökenli tanrı Zeus'a benzer özellikler taşıyan tanrı.
- Kotis ("Cotys", "Cotto", "Cottyto", "Cottytus"), Cotyttia festivalinde Edonyalılar gibi Trakyalı kabilelerin şenlikleriyle tapınılan bir tanrıça. Klasik Atina'da bir Cottyto kültü vardı. Yunan kaynaklarına göre rahiplerine, ibadet öncesi arınma ayinlerinin yıkanmayı içerdiği için vaftiz veya "yıkayıcı" deniyordu. Onun ibadetine gece yarısı yapılan seks partisi (orgia) dahildir. İsminin "savaş, katliam" anlamına geldiğine inanılıyor, Eski İskandinav tanrısı Höðr "savaş, katliam" gibi.
- Pleistoros, savaş esirlerinin kurban edildiği tanrı.
Birkaç Trak tanrısı, Yunanlar Dionysus, Orpheus ve Persephone kültü ile yakın benzerlik gösterirler:
- Bendis, Yunanların Artemis ile özdeşleştirdikleri ve dolayısıyla eski Minos tanrıçaları Hekate ve Persephone'nin diğer iki yönü ile özdeşleşen ay ve avın Trak tanrıçasıydı.
- Zemelā, muhtemelen her ikisi de "Toprak Ana" tanrıçaları olan Litvanyalı Žemyna ve Letonyalı Zemes Māte'ye benzeyen Proto-Hint-Avrupa dinlerinde görülen Dünya tanrıçası Dhéǵhōm'un soydaşlarından biridir.
Bilinen Daçya teonimleri şunları içerir:
- Zalmoxis, bazıları tarafından gök gürültüsü tanrısı Gebeleïzis olarak bilinir, Daçyalıların ve Trakyalıların önemli bir tanrısıdır.
- Derzelas (aynı zamanda "Darzalas"), sağlık ve insan ruhunun canlılığının tanrısıydı.
Kogaionon, Daçyalıların kutsal bir dağının adıydı.
Yunan etkisi
Antik Yunanlar ve Trakyalıların coğrafi yakınlığı nedeniyle, kendi aralarında dini inançlarının önemli ölçüde dolaşımı söz konusuydu: Trakya dini dünyası Yunan kavramlarıyla dolu olması Yunanların Trakya'ya olan ilgisini yansıtıyordu.
Yunan tanrıları, Trakya'daki hamiler için Yunan zanaatkarlar tarafından sipariş üzerine yapılan ve Trakya'lı zanaatkarlar tarafından bunların taklitleri şeklinde üretilen ithal nesneleri de süslüyordu ve Trakya toplumunun önemli ölçüde Helenleştiği anlaşılmaktadır: MÖ 5. yüzyıldan itibaren, Trakya'lılar tarafından ithal edilen süslü eşyalar, özellikle Panagyurishte rhita ve amfora gibi sofra takımları, Yunan tanrıları ve mitlerinin tasvirleriyle süslenmişti; bu da Paris'in yargısı, Borovo hazinesinden bir sürahi üzerindeki Dionysos veya Kabeir sahnesi ve Rogozen hazinesinden bir sürahi ve Panagyurishte yakınlarındaki bir kurgandan çıkan gümüş bir levha üzerindeki Herakles mitlerinin Trakya kopyaları gibi hikâyelerin Trakya'da popüler olduğunu göstermektedir. Trakya üst sınıfının Yunan kültürüyle olan ilişkisine dair kanıtlar, I. Kotis'in kızının Yunan generali İfikratis ile evliliğinde Yunan şarkıcıların Sparta ve Thebes'i övdüğü şarkılardan da anlaşılıyor.
Ancak, Yunan imgelerini ödünç alan yerli Trak dini sahnelerinin Helenistik tasvirleri, yerli Trak dini temalarının da Yunan sanatsal gelenekleri kullanılarak temsil edildiğini göstermektedir.
Bu nedenle, bu dini imgelerin yorumlanmasıyla ilgili bir soru ortaya çıkmaktadır: Kanıtlar Trakya ve Helenleştirme eğilimlerine ayrılmıştır; burada Yunan olmayan tanrı isimleri ve Yunan olarak tanınamayan imgeler yerli Trakya kökenlidir, oysa Yunan isimleri taşıyan veya Yunan görünümüne sahip tanrılar daha zorlayıcıdır; bunların Trakyalılar tarafından tapılan Yunan tanrıları mı yoksa sadece Yunanlar tarafından yapılan ve Trakyalılar tarafından benimsenen ve modern araştırmalarda Yunan dinî kavramlarının Thracica yorumu olarak isimlendirilen işlevsel bir çeviri mi olduğu konusunda belirsizlik vardır.
Trakya iç bölgelerinde Yunanca isimlerle bilinen tanrı kültlerinin varlığının, Makedonya Kralı II. Filip'in yönetimiyle başlayan Yunan etkisinin sonucu olduğu geleneksel olarak varsayılmıştır. Bununla birlikte, bu yorum için kanıtlar yetersizdir, bu da büyük ölçüde Helenistik döneme ait kanıtların eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Trakya'daki "Dionisos" ve "Phōsphoros" kültlerinin ise yerli olduğu anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, Makedonya Kralı II. Filip'in MÖ 342-340 yıllarında Trakya'da yaptığı seferden sonra Trakya dini kültleri daha belirgin bir şekilde Helenleşmiştir.
Ayrıca bakınız
Kaynakça
- Özel
- ^ Dictionary of Gods and Goddesses, Devils and Demons. 1987. s. 151.
- ^ a b Bulgarian Folklore. 1983. s. 50.
- ^ The Greek Settlements in Thrace Until the Macedonian Conquest. 1986. s. 257.
- ^ Wagner (5 Ağustos 2004). "Die Thraker". Eurasisches Magazin (Almanca). 22 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi19 Ocak 2020.
- ^ "Thracian tomb of Aleksandrovo". Chain. 12 Eylül 2008. 21 Haziran 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Ocak 2020.
- ^ Detschew, Dimiter. Die Thrakische Sprachreste. Wien, 1957: p. 258 (in German)
- ^ Also cognate: Irish cath "war, battle", early German Hader "quarrel", Greek kótos "hatred", Old Church Slavonic kotora "fight, brawl", Sanskrit śatru "enemy, nemesis", and Hittite kattu "spiteful". See Orel, Vladimir. A Handbook of Germanic Etymology. Leiden, Netherlands: Brill, 2003: 165.
- ^ The Greek State at War, Part V (İngilizce). University of California Press. 1974. s. 208. ISBN 978-0-520-07374-6. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2020.
- ^ The Greek Settlements in Thrace Until the Macedonian Conquest (İngilizce). BRILL. 1986. s. 146. ISBN 978-90-04-06921-3. 24 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2020.
- ^ "Theoi Project - Bendis". 25 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2020.
- ^ Indo-European Poetry and Myth (İngilizce). OUP Oxford. 24 Mayıs 2007. ss. 174-175. ISBN 978-0-19-928075-9. 22 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2020.
- ^ Encyclopedia of Indo-European Culture (İngilizce). Taylor & Francis. 1997. s. 174. ISBN 978-1-884964-98-5. 22 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2020.
- ^ Hdt. 4.94, Their belief in their immortality is as follows: they believe that they do not die, but that one who perishes goes to the deity Salmoxis, or Gebeleïzis, as some of them call him.
- ^ Archibald 1999, s. 459.
- ^ a b Rabadjiev 2025, s. 57.
- ^ Rabadjiev 2015, s. 445.
- ^ a b Rabadjiev 2025, s. 61.
- ^ Rabadjiev 2015, s. 445-446.
- ^ Archibald 1999, s. 433-434.
- ^ Archibald 1999, s. 460.
- Genel
- Rabadjiev, Kostadin (2015). "Religion". Valeva, Julia; Nankov, Emil; Graninger, Denver (Ed.). A Companion to Ancient Thrace. Blackwell Companions to the Ancient World (İngilizce). Malden, United States: Wiley-Blackwell. ss. 443-456. ISBN 978-1-444-35104-0.
- Rabadjiev, Kostadin (2025). "The Thracians and Their Religion". Spier, Jeffrey; Potts, Timothy; Cole, Sara E.; Damyanov, Margarit (Ed.). Ancient Thrace and the Classical World: Treasures from Bulgaria, Romania, and Greece (İngilizce). Los Angeles, United States: Getty Publications. ss. 57-66. ISBN 978-1-606-06941-7.
- Archibald, Z. H. (1999). "Thracian Cult - from Practice to Belief". Tsetskhladze, G.R. (Ed.). Ancient Greeks West and East (İngilizce). Leiden, Netherlands: Brill. ss. 497-520. ISBN 978-9-004-11190-5.
- Tacheva, Margarita. Moesia Inferior ve Thracia'daki Doğu Kültleri (MÖ 5. Yüzyıl - MS 4. Yüzyıl), 1983, 90-04-06884-8.