 | |
| Evre | Geç Tunç Çağı,Demir Çağı |
|---|---|
| Bölge | Moğolistan |
| Öncül | Antik Kuzeydoğu Asyalılar (ANA) |
| Ardıl | Yassı Gömüt Kültürü |
Ulaanzuukh kültürü ya da Ulaanzuukh-Tevsh kültürü (Çince: 乌兰朱和文化, MÖ yaklaşık 1450-1000), Doğu Moğolistan'da Geç Tunç Çağı’na tarihlenen bir arkeolojik kültürdür. Büyük olasılıkla Yassı Gömüt kültüründen önce gelmiş ve onun kökenini oluşturmuştur.
Genetik
Bu kültüre mensup bireylerin genetik profili, Yassı Gömüt kültürüne ait bireylerin profiliyle neredeyse tamamen aynıdır. Bu durum, Yassı Gömüt kültürünün Ulaanzuukh kültüründen türediği yönündeki hipotezi desteklemektedir. Genetik açıdan, Ulaanzuukh kültürü toplulukları büyük ölçüde homojen olup Antik Kuzeydoğu Asyalılar grubunun bir parçasını oluşturmaktadır. Yakın tarihli bir çalışmada, bu toplulukların tamamen Kuzeydoğu Asya kökenli bir genetik profile sahip olduğu, ancak bir bireyin Batı Altay_MLBA profiline sahip aykırı bir örnek olduğu gösterilmiştir.
Ulaanzuukh kültürü, Batı ve Kuzey Moğolistan'da yayılım gösteren Geyik Taşı kültüründen genetik açıdan ayrışmaktadır.
Ulaanzuukh ve Yassı Gömüt kültürü bireyleri birbirine yakın kümelenmekte olup topluca "Ulaanzuukh_SlabGrave genetik kümesi" olarak adlandırılmaktadır. Daha sonraki dönem Şyung-nu'nun, Doğu Saka (Chandman kültürü) ile yerel Antik Kuzeydoğu Asya kökenli Ulaanzuukh-Slab Grave kültürünün birleşmesi sonucu oluştuğu düşünülmektedir; bu durum onların arasında hem İranî hem de Türk dillerinin varlığıyla örtüşmektedir. Göktürkler'in hanedanından hükümdar olan İmparatoriçe Aşina'nın antik genomunun analizi, Yassı Gömüt ve Ulaanzuukh kültürü kalıntılarıyla yakın genetik benzerlikler gösterdiğini ortaya koymuştur.
Kaynakça
- ^ Honeychurch, William (2015). "Inner Asia and the Spatial Politics of Empire". SpringerLink (İngilizce). doi:10.1007/978-1-4939-1815-7.
- ^ a b Lee, Juhyeon; Miller, Bryan K.; Bayarsaikhan, Jamsranjav; Johannesson, Erik; Ventresca Miller, Alicia; Warinner, Christina; Jeong, Choongwon (14 Nisan 2023). "Genetic population structure of the Xiongnu Empire at imperial and local scales". Science Advances. 9 (15): eadf3904. doi:10.1126/sciadv.adf3904. ISSN 2375-2548. PMC 10104459
. PMID 37058560.
- ^ a b c d Jeong, Choongwon; Wang, Ke; Wilkin, Shevan; Taylor, William Timothy Treal; Miller, Bryan K.; Bemmann, Jan H.; Stahl, Raphaela; Chiovelli, Chelsea; Knolle, Florian; Ulziibayar, Sodnom; Khatanbaatar, Dorjpurev (12 Kasım 2020). "A Dynamic 6,000-Year Genetic History of Eurasia's Eastern Steppe". Cell (İngilizce). 183 (4): 890-904.e29. doi:10.1016/j.cell.2020.10.015. ISSN 0092-8674. PMC 7664836 . PMID 33157037.
- ^ Lee, Juhyeon; Miller, Bryan K.; Bayarsaikhan, Jamsranjav; Johannesson, Erik; Ventresca Miller, Alicia; Warinner, Christina; Jeong, Choongwon (14 Nisan 2023). "Genetic population structure of the Xiongnu Empire at imperial and local scales". Science Advances. 9 (15): eadf3904. doi:10.1126/sciadv.adf3904. PMC 10104459 . PMID 37058560. 3 Temmuz 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi11 Ocak 2026.
- ^ a b Rawson, Jessica; Chugunov, Konstantin; Grebnev, Yegor; Huan, Limin (1 Haziran 2020). "Chariotry and Prone Burials: Reassessing Late Shang China's Relationship with Its Northern Neighbours". Journal of World Prehistory (İngilizce). 33 (2): 135-168. doi:10.1007/s10963-020-09142-4. ISSN 1573-7802.
- ^ Savelyev, Alexander; Jeong, Choongwon (Ocak 2020). "Early nomads of the Eastern Steppe and their tentative connections in the West". Evolutionary Human Sciences (İngilizce). 2: e20. doi:10.1017/ehs.2020.18. ISSN 2513-843X. PMC 7612788 . PMID 35663512. 15 Ekim 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi14 Ocak 2026.
- ^ Yang, Xiao-Min; Meng, Hai-Liang; Zhang, Jian-Lin; Yu, Yao; Allen, Edward; Xia, Zi-Yang; Zhu, Kong-Yang; Du, Pan-Xin; Ren, Xiao-Ying; Xiong, Jian-Xue; Lu, Xiao-Yu (2023). "Ancient genome of Empress Ashina reveals the Northeast Asian origin of Göktürk Khanate". Journal of Systematics and Evolution (İngilizce). 61 (6): 1056-1064. doi:10.1111/jse.12938. ISSN 1759-6831.