Urbain Le Verrier | |
|---|---|
 | |
| Doğum | Urbain Jean Joseph Le Verrier 11 Mart 1811(1811-03-11) Saint-Lô, Birinci Fransız İmparatorluğu |
| Ölüm | 23 Eylül 1877 (66 yaşında) Paris, Üçüncü Fransız Cumhuriyeti |
| Mezun olduğu okul(lar) | École Polytechnique |
| Tanınma nedeni | |
| Ödüller |
|
| Kariyeri | |
| Dalı | Matematik, astronomi |
| İmza | |
 |
Urbain Jean Joseph Le Verrier (d. 11 Mart 1811 – ö. 23 Eylül 1877), özellikle gök mekaniği alanında çalışan ve Neptün gezegenini yalnızca matematik kullanarak saptayan Fransız matematikçi ve astronom.
1859 yılında Merkür'ün Güneş etrafındaki yörüngesinde yaptığı yavaş devinimin sadece gezegenlerin kütleçekimi etkisiyle ve Newton'un teorisi ile açıklanamayacağını öne sürdü. Normalde gezegenler, Güneş etrafındaki bir tam dönüşünü tamamladıktan sonra başladığı yere gelmeleri gerekirdi, ancak Merkür'ün yörüngesi gözlemlendiği zaman bu gezegen bir tam dönüşünden sonra başladığı yere gelmiyor; çok az bir miktarda ilerliyordu. Urbain Le Verrier bu durumu açıklayabilmek için, Güneş'e Merkür'den daha yakın onuncu bir gezegenin varlığını ortaya attı. Verrier'e göre bu 10. gezegenin varlığı, Merkür'ün Güneş etrafındaki yörüngesine etki ediyor ve Merkür'ün yörünge devinimine yol açıyordu. Bu açıklamanın kabul edilmesinin nedeni aynı durumun Uranüs'ün yörüngesinde de gözlemlenmesiydi.
Yaşam öyküsü
İlk yıllar
Le Verrier Fransa'nın Saint-Lô kentinde doğdu ve Ecole Polytechnique'de eğitime başladı. Ardından kısa bir süre içinde ünlü kimyacı Louis Joseph Gay-Lussac'dan dersler aldı, zamanla astronomiye ilgi duyan Verrier, özellikle gök mekaniği konusunda çalışmalar yaptı. Çalışmalarıyla birlikte Paris Gözlemevi'ne kabul edilen Verrier, meslek yaşamına başlamış oldu. Daha sonra ise enstitünün yönetmeni olarak atandı.
1846'da, Le Verrier Fransız Bilim Akademisi'ne dahil oldu ve 1855'te, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi'ne seçildi. Le Verrier'in adı Eiffel Kulesi'ne yazılan 72 adın arasında yer alır.
Çalışmalarının gelişimi
Neptün'ün saptanması
Le Verrier'nın en önemli başarısı bilinmeyen bir gezegen olan Neptün'ün varlığını tahmin etmesidir. Neptün'ü yalnızca matematik ve Uranüs üzerinde yaptığı astronomik gözlemler sonucunda bulmuştur. Paris Gözlemevi Yönetmeni olan ünlü fizikçi Arago tarafından cesaretlendirilen Le Verrier,, Isaac Newton'un Çekim Yasası'ndan ve Uranüs'ün gözlemlenen yörüngelerinden hareketle yararlanarak Neptün'ün konumunu ve varlığını tahmin etmiştir. Aynı zamanda, Le Verrier'in haberi olmasa da aynı tür araştırmaları İngiliz John Couch Adams da yapmıştır. Le Verrier, varlığı görüntülenemeyen gezegenle ilgili (Neptün), Uranüs'ün konumundan hareketle yaptığı son tahminlerini; 31 Ağustos 1846'da, -Adams'ın nihai çözümünden iki gün önce- Fransız Bilim Akademisi'nde duyurdu. Le Verrier, 18 Eylül'de Berlin Gözlemevi'nde çalışan Johann Galle'ye yaptığı gözleme dair bir mektup yolladı. Bu mektup Berlin'e beş gün sonra ulaştı ve bu gezegen Berlin Fraunhofer'de aynı akşam -23 Eylül 1846'da- ışıkkıran vasıtasıyla, komşu nesneler Oğlak takımyıldızı ve Kova takımyıldızı arasındaki yaklaşık 1°'lik tahmin bandında Galle ve d'Arrest tarafından belirlendi.
Bugün dahi Neptün'ün saptanmasının tam olarak kime mal edilmesi gerekliliği konusundaki tartışmalar sürmektedir. Ancak Le Verrier, Galle ve d'Arrest'nin keşfi konusunda herhangi bir belirsizlik yoktur. Adams'ın çalışmaları daha önce başlamasına rağmen, daha geç sonuçlanmış ve bu çalışmalara güncel saptamalara yabancı kalmıştır. Hatta Adams'ın çalışmaları, Berlin'de görsel olarak teyit edildikten ancak bir ay sonra yayınlanabilmiştir. Ancak Adams, Kasım 1846'da Kraliyet Astronomi Topluluğu'nda Le Verrier'in keşif önceliğini kabul etmiş; fakat keşifte Galle'nin rolünün unutulmaması gerektiğini söylemiştir:
Bu tarihler yalnızca benim sonuçlarımın bağımsız olduğunu göstermek ve Le Verrier'in bulgularının daha önce yayınlandığı için söz konusu olabilir ve bu keşif onuruyla ilgili söylemlere karşı bir müdahale anlamında değildir. Kuşkusuz, onun çalışmaları dünyada ilk yayımlanan çalışmalardır ve Dr. Galle tarafından gezegenin gerçekten keşfinin yolunu açmıştır.
Merkür'ün dönüşü
1859'da, Le Verrier Merkür'ün Güneş çevresindeki yavaş yörüngesel hareketinin yalnızca Newton mekaniği ile açıklanamayacağını belirten ilk bilim insanı oldu. Onun önerdiği olası açıklamalar arasında, kullandığı permütasyon hesaplarıyla; Merkür'ün diğer gezegenlere göre Güneş'e daha yakın yörüngelerde olduğu gerçeği vardı. Onun Neptün'ü matematiksel olarak hesaplaması, yeni olası gezegenlerin varlığı hakkında kuşkular uyandırdı; hatta Merkür'le Güneş arasında olduğu varsayılan bir gezegene Vulkan adı verildi. Ancak böyle bir gezegen hiçbir zaman bulunamadı, ve bu anormal devinim daha sonra görelilik teorisiyle açıklandı.
Sonraki yaşamı
Le Verrier evlenmiş ve çocuk sahibi olmuştur. Fransa'nın başkenti Paris'te ölmüş ve Cimetière Montparnasse'de gömülmüştür. Le Verrier, Arago'nun onun hakkında söylediği şu sözle hatırlanacaktır: "...o adam, onun kalem noktasıyla bir gezegen keşfetti."
Ödüller
- Kraliyet Astronomi Topluluğu altın madalyası – 1868 ve 1876
- Bazı gök cisimlerine adı verildi.
- Eiffel Kulesi'nde adı olan 72 kişiden biri oldu.
Kaynakça
- ^ Kuvan, Salih Emre (10 Mart 2019). "Genel Görelilik Teorisi Nedir? Modern Fizikte Kütleçekimi, Neden Newton'un Teorisi ile Değil de İzafiyet Teorisi ile Açıklanır?". doi:10.47023/ea.bilim.7669. 7 Nisan 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi3 Mayıs 2025.
- ^ "Arago summary". 7 Ağustos 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Haziran 2011.
- ^ Adams, J.C., MA, FRAS, Fellow of St Johns College, Cambridge (1846). "On the Perturbations of Uranus (p.265)". Appendices to various nautical almanacs between the years 1834 and 1854 (reprints published 1851) (note that this is a 50Mb download of the pdf scan of the nineteenth-century printed book). UK Nautical Almanac Office, 1851. 13 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Ocak 2008. KB1 bakım: Birden fazla ad: yazar listesi (link)
- ^ U. Le Verrier (1859), (in French), Lettre de M. Le Verrier à M. Faye sur la théorie de Mercure et sur le mouvement du périhélie de cette planète, Comptes rendus hebdomadaires des séances de l'Académie des sciences (Paris), vol. 49 (1859), pp. 379–383. (At p. 383 in the same volume Le Verrier's report is followed by another, from Faye, enthusiastically recommending to astronomers to search for a previously undetected intra-mercurial object.)
- ^ Baum, Richard (1997). In Search of Planet Vulcan, The Ghost in Newton's Clockwork Machine. New York: Plenum Press. ISBN 0-306-45567-6.
- ^ "Urbain Jean Joseph Leverrier". Encyclopaedia Britannica. LoveToKnow Classic Encyclopedia. 1911. 23 Ocak 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Kasım 2008.
Ayrıca bakınız
Konuyla ilgili okumalar
- Aubin, David (2003), "The Fading Star of the Paris Observatory in the Nineteenth Century: Astronomers' Urban Culture of Circulation and Observation" (PDF), Osiris, cilt 18, ss. 79-100, Bibcode:2003Osir...18...79A, doi:10.1086/649378, 29 Kasım 2007 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi .
- Grosser, M. (1962). The Discovery of Neptune. Harvard University Press. ISBN 0-674-21225-8.
- Le Verrier, Urbain (1835), "Chemical research of Le Verrier", Annales de Chimie et de Physique, Paris, cilt 60, s. 174 .
- Locher, Fabien (2007), "L'empire de l'astronome : Urbain Le Verrier, l'Ordre et le Pouvoir" [The empire of Astronomy: Urbain le Verrier, the order and the power], Cahiers d'histoire. Revue d'histoire critique (Fransızca), 102 (102), ss. 33-48, doi:10.4000/chrhc.248
. - Locher, Fabien (2008), Le Savant et la Tempête. Étudier l'atmosphère et prévoir le temps au XIXe siècle [The Sage and the Tempest. Studying the Atmosphere and Forecasting the Weather in the Nineteenth Century], Carnot (Fransızca), Rennes: Presses Universitaires de Rennes .
- Lequeux, James (2013), "Le Verrier – Magnificent and Detestable Astronomer", Astrophysics and Space Science Library (English Trans by Bernard Sheehan bas.), New York: Springer, cilt 397, Bibcode:2013ASSL..397.....L, doi:10.1007/978-1-4614-5565-3, ISBN 9781461455646
- Rawlins, Dennis (1999), "Recovery of the RGO Neptune Papers. Adams' Final Prediction Missed by Over Ten Degrees" (PDF), DIO, 9 (1), ss. 3-25, Bibcode:1999DIO.....9....3R .
- See, T. J. J. (1910). "Leverrier's Letter to Galle and the Discovery of Neptune". Popular Astronomy. 18: 475-76. Bibcode:1910PA.....18..475S. .
Dış bağlantılar
- "Le Verrier on the French 50 Franc banknote". 3 Ağustos 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- Le Verrier, Urbain J (1859). "Theorie du mouvement de Mercure". Annales de l'Observatoire Impérial de Paris. 5: 1-195. Bibcode:1859AnPar...5....1L.
- "Obituary". Nature. 1877. s. 453. 13 Kasım 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi.
- "Interesting interview with M. LeVerrier, director of the Paris Observatory" (PDF). New York Herald. 14 Nisan 1877. s. 7. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- Archived at Ghostarchive and the Wayback Machine: "Episode 5 – Urbain Le Verrier". YouTube. École polytechnique. 6 Şubat 2019. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- Virtual exhibition on Paris Observatory digital library
- Le Verrier's works digitalized on Paris Observatory digital library