| Yusuf Kenan Bey | |
|---|---|
 Yusuf Kenan Bey'in üniforması ile fotoğrafı | |
| Doğum | ? İstanbul |
| Ölüm | 25 Nisan 1915 Çanakkale |
| Bağlılığı | Osmanlı İmparatorluğu |
| Komutası | Osmanlı Tayyare Bölükleri |
| Çatışma/savaşları | Çanakkale Savaşı |
Yusuf Kenan Bey (ö. y. 1915, Gelibolu), Osmanlı mülazım-ı evveli ve ilk Türk pilotlarından biridir. 1911 yılında Fesa Evrensev ile birlikte Fransa'daki bir uçuş okuluna gönderilmiştir. Eğitimini Evrensev'den bir ay sonra, Mart 1912'de tamamlamış ve Nisan ayında ilk Osmanlı uçuş okulunda eğitmenlik görevine başlamış; ancak yıl sonuna doğru havacılığı bırakmıştır. Yusuf Kenan, Çanakkale Savaşları sırasında şehit olmuştur.
Askerî kariyeri
Şubat 1911'de Yusuf Kenan mülazım-ı evvel rütbesindeyken, Osmanlı Ordusu Avrupa'daki bir uçuş okuluna iki kişi gönderileceğini ilan etmiştir. İki pilot adayı, her birinin ardından elemelerin yapıldığı bir dizi sınavla belirlenmiştir. Nihai sınavda Yusuf Kenan, Fesa Evrensev'in ardından en yüksek ikinci puanı almıştır. Her iki aday da sağlık kontrolünden geçerek yurt dışına gönderilmek üzere uygun bulunmuştur. Ordu başlangıçta adayları Almanya'ya göndermek istemişse de, o dönemde Fransa'nın daha ileri bir teknolojiye sahip olması ve maliyetlerin düşüklüğü sebebiyle, 9 Temmuz'da Blériot Aéronautique uçuş okuluna sevk edilmişlerdir. Fransa'daki bir askerî ataşe, Yusuf Kenan'ın yeterince cesur olmadığına dair rapor vermiştir. Eğitim sürecinde birkaç kaza yapması masrafların beklenenden yüksek çıkmasına neden olmuştur. Bunun üzerine Osmanlı Ordusu, kendi uçuş okulunu kurmaya karar vermiştir. Yusuf Kenan, eğitimini Evrensev'den bir ay sonra, 10 Mart 1912'de tamamlamıştır.
Uçuş okulunda kullanılmak üzere iki uçağı teslim almak için 20 Nisan'da İstanbul'a dönmüşler ve okulun ilk eğitmenleri olmuşlardır. Ancak Yusuf Kenan, Ekim ayında başlayan Balkan Savaşları sırasında artık okulun bir parçası olmadığı gibi hava kuvvetlerindeki 12 pilot arasında da yer almamaktaydı. Aktarılan bilgilere göre, Aralık ayından önce havacılığı tamamen bırakmıştır. Fesa Evrensev'e göre, uçuşu bıraktıktan sonra cepheye giden Yusuf Kenan, Çanakkale Savaşları esnasında şehit düşmüştür.
2018'de Kültür ve Turizm Bakanlığı desteğiyle "Yusuf Kenan" adıyla 45 dakikalık bir belgesel yayımlandı.
Kaynakça
Dipnotlar
- ^ a b Kurt & Korkmaz 2018, ss. 219–220.
- ^ a b Dalkılınç 2021, s. 46.
- ^ Kurter 2006, s. 81.
- ^ Aydın 2009, s. 124.
- ^ Kurt & Korkmaz 2018, ss. 223–225.
- ^ Kurt & Korkmaz 2018, ss. 233–235.
- ^ Yalçın 2022, s. 75.
- ^ Aydın 2009, s. 126.
- ^ Yalçın 2022, s. 85.
- ^ "Çanakkale kahramanı Yusuf Kenan belgesel oldu". 1 Haziran 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Haziran 2019.
Kitaplar
- Aydın, Atilla (2009). "The Ottoman Air Force Flight From Istanbul to Cairo in 1914". Oriens. 37 (1). Brill. ss. 123-154. doi:10.1163/007865209X12555048403493. eISSN 1877-837231 Ağustos 2023.
- Dalkılınç, Deniz (2021). "Mehmet Fesa Evrensev: İlk Pilotumuz". Kanatlarımdaki Cesaret: Havacılık Tarihinden Notlar (PDF). Küçükçekmece Belediyesi. ss. 44-49. 7 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 30 Ağustos 2023.
- Kurt, Deniz; Korkmaz, Erdal (2018). "Yeni Arşiv Belgeleri Işığında Türk Askerî Havacılığının Doğuşu (1911-1912)". Savunma Bilimleri Dergisi. 17 (2). Milli Savunma Üniversitesi. ss. 207-251. doi:10.17134/khosbd.477296. ISSN 1303-6831. 8 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi30 Ağustos 2023.
- Kurter, Ajun (2006). Türk Hava Kuvvetleri tarihi: 1910–1914. 1. Türk Hava Kuvvetleri.
- Yalçın, Osman (2022). "Balkan Savaşlarında Türk Hava Harekatı". Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi. 5 (6). ss. 65-105. eISSN 2687-5624. 30 Ağustos 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi30 Ağustos 2023.