Şanlıurfa'da çalgı yapımı geleneksel el sanatları arasında

Şanlıurfa'nın zengin müzik kültürü, türkü ve hoyratların icrasının yanı sıra bu eserlerde kullanılan çalgıların yapımındaki ustalıkla da şekilleniyor. Bağlama, ney ve def gibi enstrümanların üretim süreçleri, kentin geleneksel el sanatları envanterinde ayrı bir zanaat kolu olarak değerlendiriliyor.

Şanlıurfa Kültür Atlası'nın geleneksel el sanatları listesinde bağlama, ney ve def yapımcılığı müstakil başlıklar altında sıralanmış durumda. Bu sınıflandırma, kentteki müzik geleneğinin yalnızca icra boyutuyla değil, çalgıların hazırlanmasıyla da doğrudan ilişkili olduğunu belgeliyor.

Türk halk müziğinin temel telli çalgılarından biri olan bağlamanın yapımı, gövde, sap ve tel gibi farklı aşamaları barındırıyor. Atlasın kaynak kişileri arasında bağlama yapımcısı Kalender Yorgun'un ismine yer verilmesi, mesleğin yerel ustalar üzerinden takip edildiğini ortaya koyuyor.

Üflemeli çalgılardan ney de kentin geleneksel el sanatları envanterinde kendine yer buluyor. Kültür Atlası'nın kaynakçasında, Şanlıurfa'nın dinî müzik geleneğinde neyin işlevine dair akademik bir çalışmaya atıfta bulunuluyor. Bu durum, neyin hem kültürel hem de yapımcılık açısından belgelenen bir unsur olduğunu vurguluyor.

Vurmalı çalgılar grubundaki def ve bendir yapımı da ayrı bir el sanatı olarak kayıtlara geçmiş. Kasnak ve gerilen yüzey gibi unsurların ses üretimindeki rolünün yanı sıra, atlasın sözlü kaynaklar listesinde def yapımıyla ilişkili bir ustanın bulunması, bu alanın araştırmada mesleki bir bütünlükle ele alındığını gösteriyor.

Şanlıurfa'nın müzik tarihi, icracılar ve eserlerin ötesinde, çalgı üretimine dair ustalık bilgisini de kapsıyor. Üç farklı çalgının yapımcılığının envanterde yer alması, bu zanaatların kültürel hafızada korunmasını sağlıyor. Ancak envanterde, söz konusu çalgıları günümüzde kaç ustanın ürettiğine dair güncel bir sayısal veri bulunmuyor.

TürkAta Haber Ajansı
TürkAta Vakfı