Urfa türkülerinde makam ve usul farkları

Şanlıurfa yöresine ait 12 halk türküsünün müzikal yapısı, akademik bir incelemeyle masaya yatırıldı. Araştırmada, TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı'ndan seçilen Hicaz makamındaki ezgilerin melodik ve ritmik özelliklerindeki çeşitlilikler ortaya çıkarıldı. Şafak Ceylan tarafından hazırlanan çalışma, yöresel ezgilerin makam ve usul yapılarındaki farklılıkları detaylı biçimde gözler önüne serdi.

Ayalgu Disiplinlerarası Türk Mûsikîsi Araştırmaları Dergisi'nde yer alan makale, Şanlıurfa türkülerinin müzikal unsurlarını tek tek ele alıyor. İnceleme kapsamında, eserlerin makam yapıları ile ritmik özellikleri karşılaştırılarak repertuvar kayıtlarındaki yansımaları değerlendirildi. Çalışma, yeni besteler yerine daha önce repertuvara girmiş olan Şanlıurfa türkülerine odaklanıyor.

Araştırmanın temel kaynağı TRT Türk Halk Müziği Repertuvarı olurken, Şanlıurfa ilinden derlenen ve Hicaz makamında yer alan 12 ezgi analiz edildi. Şafak Ceylan, seçilen eserlerin melodik kısımlarını makam analiziyle, ritmik kısımlarını ise usul analiziyle inceledi. Bu yöntemle aynı makam içindeki türkülerin müzikal özelliklerindeki farklılıklar belirlendi. İncelemede, Türk müziğinde eserin ritmik yapısını tanımlayan usul unsurları da mercek altına alındı.

Sonuçlarda, Hicaz makamındaki 12 ezginin hem melodileri hem de ritmik düzenleri açısından farklılıklar taşıdığı tespit edildi. Araştırmacı, bu bulguları karşılaştırarak Şanlıurfa yöresinden derlenen ezgilerin genel müzikal yapısını değerlendirdi. Ayrıca türkülerin söz ve melodilerinin, yöre halkının geçmişi ve kültürel özelliklerine dair ipuçları taşıyabileceğine dikkat çekildi. Halk ezgilerinin sınıflandırılması, kültürel mirasın kayıt altına alınması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli görüldü.

"Şanlıurfa İlinden Derlenmiş Hicaz Makamındaki Türkülerde Makam ve Usul Analizi" başlıklı makale, ilgili derginin ikinci sayısında 23 Eylül 2024 tarihinde yayımlandı. Şafak Ceylan'ın çalışması, derginin 10-29. sayfaları arasında yer alarak Şanlıurfa halk müziğine ait seçilmiş 12 eserin makam ve usul özelliklerini akademik kayıtlara geçirdi.

TürkAta Haber Ajansı
TürkAta Vakfı