Bilgi Merkezi / Rehber

Hüseyin Nihal Atsız

Hüseyin Nihâl Atsız (12 Ocak 1905; Kadıköy, İstanbul - 11 Aralık 1975, İstanbul), Türk yazar, Türkolog, şair, düşünür ve öğretmen.

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 12 Ocak 1905
Vefat: 11 Aralık 1975
Alan: Şairler, yazarlar ve âşıklar
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Kabri / türbesi: Karacaahmet Mezarlığı
İlgili Türk devletleri: Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Hüseyin Nihal Atsız — Görsel: Unknown author · Public domain

Hüseyin Nihâl Atsız, 12 Ocak 1905 tarihinde İstanbul'un Kadıköy ilçesinde dünyaya geldi. Babası Gümüşhane'nin Midi köyünden Deniz Güverte Binbaşısı Mehmet Nail Bey, annesi ise Trabzon'un Çifteköprü köyünden Deniz Yarbayı Osman Fevzi Bey'in kızı Fatma Zehra Hanım'dır. İlköğrenimini Kadıköy'deki çeşitli okullarda, orta öğrenimini ise Kadıköy ve İstanbul Liselerinde tamamladı. 1922 yılında Askerî Tıbbiye'ye kaydolan Atsız, 1925 yılında okuldan atıldıktan sonra kısa süreli öğretmenlik ve kâtiplik görevlerinde bulundu. 1926 yılında İstanbul Dârülfünûnu Edebiyat Fakültesi Edebiyat Bölümü ile Yüksek Muallim Mektebine kayıt yaptırdı. 1930 yılında Edebiyat Fakültesinden mezun olduktan sonra hocası Mehmet Fuad Köprülü'nün desteğiyle asistan olarak göreve başladı. 1933 yılında üniversitedeki görevine son verilmesi üzerine Malatya ve Edirne'de ortaokul ve lise düzeyinde Türkçe ve edebiyat öğretmenliği yaptı. 1934 yılında Kasımpaşa'daki Deniz Gedikli Hazırlama Okuluna atanan Atsız, 1938 yılında bu görevden ihraç edildi. Daha sonra Özel Yüce-Ülkü Lisesi ve Boğaziçi Lisesinde edebiyat öğretmenliği görevlerini sürdürdü. 1949 yılında Süleymaniye Kütüphanesine uzman olarak atandı ve 1969 yılındaki emekliliğine kadar burada çalıştı. 11 Aralık 1975 tarihinde İstanbul'da hayatını kaybetti.

Tarihî önemi ve başarıları

Atsız, Türkçü-Turancı ve ırkçı dünya görüşüne sahip bir yazar, Türkolog, şair ve düşünür olarak tanındı. 1931-1932 yıllarında çıkardığı Atsız Mecmua ile Cumhuriyet Çağı Türkçülüğünün öncüsü oldu ve bilim, düşünce ile sanat alanında etkili bir çığır açtı. 1933-1934 yıllarında yayımladığı Orhun dergisinde Türk Tarih Kurumu tarafından hazırlanan tarih kitaplarındaki yanlışları eleştirdi. 1944 yılında Başbakan Şükrü Saracoğlu ve Millî Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel'e hitaben yayımladığı açık mektuplarla komünizm karşıtı gösterilerin tetiklenmesine neden oldu. Bu süreçte açılan Irkçılık-Turancılık Davası kapsamında yargılanan Atsız, ilk etapta hapis cezasına çarptırıldı ancak temyiz sonucu tahliye edildi. Daha sonra görülen davada beraat eden Atsız, uzun yıllar memuriyet hayatında kaldı ve akademik çalışmalarını sürdürdü.

Eserleri ve mirası

Atsız'ın Türklerin tarihini konu edinen edebî eserleri ve tarih araştırmaları bulunmaktadır. Mezuniyet tezi olarak Edirneli Nazmî'nin divanı üzerinde çalışma yapmış ve 'Divân-ı Türkî-i Basit, Gramer ve Lügati' adlı eseri hazırlamıştır. Memuriyetten uzak kaldığı dönemde 'Türkiye Asla Boyun Eğmeyecektir' adlı kitabını İ. Süruri Ermete takma adıyla yayımlamıştır. 1950-1952 yıllarında yayımlanan haftalık Orkun dergisinin başyazarlığını üstlenmiştir. Oğlu Buğra Atsız da Türkçü ve Turancı görüşleri ile tanınmış, Türkoloji eğitimi almış ve akademik çalışmalar yapmıştır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Nihal Atsız» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.