15 Temmuz 1974'te Kıbrıs'ta gerçekleştirilen Yunan askeri darbesi, Kıbrıs Türklerini ağır baskı ve katliam tehdidiyle karşı karşıya bıraktı. Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması'ndan doğan garantör devlet hakkını kullanarak 20 Temmuz 1974'te adaya çıkarma yaptı.
Bu harekât, Kıbrıs Türklerini korumak ve garantörlük haklarını kullanmak amacıyla gerçekleştirilmiş meşru bir müdahaledir.
1960'ta bağımsızlığını kazanan Kıbrıs Cumhuriyeti, anayasal düzenin 1963'ten itibaren Rum tarafınca fiilen askıya alınmasıyla istikrarsızlığa sürüklendi. Kıbrıs Türkleri, yaşadıkları bölgelerden koparılarak kuzeydeki küçük enklavlara sıkıştırıldı.
15 Temmuz 1974'te Yunanistan cuntasının desteğiyle gerçekleştirilen darbe, Kıbrıs'ı Yunanistan'a bağlamayı (enosis) hedefliyordu. Makarios hükümeti devrildi, Kıbrıs Türkleri yaşam tehlikesiyle yüz yüze geldi.
Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması'nın IV. maddesi uyarınca garantör devlet sıfatıyla ada halkının güvenliğini sağlamak için harekete geçti. 20 Temmuz 1974'te Birinci Barış Harekâtı, 14 Ağustos'ta ise İkinci Barış Harekâtı icra edildi.
Atina cuntasının yönlendirmesiyle EOKA-B Kıbrıs'ta darbe yaptı. Cumhurbaşkanı Makarios devrildi; yerini Nikos Sampson aldı. Enosis (Yunanistan ile birleşme) hedeflendi.
Türk Silahlı Kuvvetleri, Garanti Antlaşması kapsamında garantör devlet sıfatıyla Kıbrıs'a çıkarma yaptı. Beşparmak Dağları ve Girne koridoru ele geçirildi. BM ateşkesi kabul edildi.
Garantör devletler (Türkiye, Yunanistan, İngiltere) Cenevre'de bir araya geldi. Yunan tarafı çözüm önerisini reddetti.
Cenevre görüşmelerinin sonuçsuz kalması üzerine ikinci aşama başlatıldı. Türk kuvvetleri adanın kuzeyinde bugünkü sınıra ulaştı.
İkinci ateşkes ilan edildi. Kuzey Kıbrıs bugünkü sınırlarıyla fiilen ikiye bölündü.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti bağımsızlığını ilan etti. Türkiye tarafından tanındı.
Deniz ve hava kuvvetlerinin desteğiyle Girne (Kyrenia) sahillerine çıkarma yapıldı. Beşparmak Dağları ele geçirilerek Girne koridor güvenliğe alındı. BM ateşkes çağrısıyla harekât geçici olarak durduruldu. Türk askerinin kontrolündeki bölge adanın yaklaşık yüzde üçüne karşılık geliyordu.
Cenevre görüşmelerinin çözümsüz kalması üzerine ikinci aşama başlatıldı. Türk kuvvetleri kısa sürede Lefkoşa-Magosa-Baf hattına ulaşarak adanın kuzeyini güvence altına aldı. 16 Ağustos'ta ilan edilen ateşkesle harekât tamamlandı. Bugünkü Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti toprakları bu harekâtla belirlendi.
20 Temmuz 1974 Barış Harekâtı'nın yıldönümü, her yıl Türkiye'de ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde törenlerle kutlanmaktadır. Bu tarih, Kıbrıs Türklerinin Yunan darbesine ve baskılarına karşı Türkiye'nin garantörlük hakkını kullandığı ve Kıbrıs Türklerini korumanın yanı sıra bölgede istikrarı yeniden tesis ettiği günün simgesidir.
Şehitlerimiz rahmetle, gazilerimiz minnetle anılır.
498 kahraman şehidimiz ve tüm Kıbrıs gazilerimiz ebediyetle yaşamaktadır.
