Bilgi Merkezi / Rehber
Kül Tigin
Kül Tigin veya Köl Tigin (Eski Türkçe: 𐰚𐰇𐰠𐱅𐰃𐰏𐰤, Kül Tig(i)n, 闕特勤/阙特勤, Pinyin: quètèqín, Wade-Giles: chüeh-t'e-ch'in), d. 684 - ö. 27 Şubat 731), İkinci Doğu…
Son gözden geçirme: 22.10.2026
- Doğum
- 685
- Vefat
- 731
- Alan
- Komutanlar ve kahramanlar
- Dönem
- İslam öncesi
- Anıt külliyesi (yazıt)
- Orhun Yazıtları
- İlgili Türk devletleri
- Kutluk Devleti (II. Göktürk Kağanlığı)
Hayatı
Kül Tigin, 684 yılında doğmuş ve 27 Şubat 731 tarihinde vefat etmiştir. İlteriş Kağan'ın oğlu, Bilge Kağan'ın kardeşi ve Kutlug Erkin'ın torunudur. Babası Kutluk Kağan'ın vefatı üzerine ağabeyi Bilge ile birlikte amcası Kapağan Kapgan Kağan tarafından büyütülmüştür. Kapağan Kağan'ın kendi oğlunu veliaht ilan etmesi üzerine, Kül Tigin bir darbe gerçekleştirerek yönetimi ele geçirmiş ve Kapağan'ın oğlunu destekleyen beyleri idam ettirmiştir. Bu süreçte Tonyukuk ve Alp Eletmiş'i yanına alan Kül Tigin, tahta ağabeyi Bilge Kağan'ı oturtmuştur.
Resmi lider Bilge Kağan olsa da ülkedeki asıl güç, ordu komutanı olan Kül Tigin'in elindeydi. Kül Tigin, 16 yaşında iken amcası Kapağan Kağan ile birlikte 50 bin kişilik Çin ordusuna karşı yapılan savaşa katılmış ve kahramanlığı ile dikkat çekmiştir. 21 yaşında iken Çinli general Caca ile yapılan savaşta üç atını kaybetmesine rağmen çarpışmaya devam etmiş ve bu savaşın kazanılmasında büyük pay sahibi olmuştur. Erkeklerin batı seferinde olduğu dönemlerde Kırgız, Oğuz ve Çin kuvvetlerinin baskınlarına karşı kadın ve çocukları örgütleyerek zafer kazanmıştır.
Tarihî önemi ve başarıları
Kül Tigin, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı'nı ağabeyi Bilge Kağan ile birlikte yöneten devlet başkanıdır. Devletin askerî kanadını yöneten Kül Tigin, tarihte ender görülen bir olay olan iki kardeşin taht kavgasına tutuşmadan devleti birlikte yönetmesinde büyük pay sahibidir. Orhun Yazıtları'nda yer alan bilgilere göre, başarılı bir savaşçı ve komutan olarak tanınmıştır.
Eserleri ve mirası
Kül Tigin'in vefatı üzerine 1 Kasım 731'de büyük bir cenaze töreni düzenlenmiştir. Törene Çin, Kıtan, Tatabı, Tibet, İran, Soğd, Buhara, Türgiş ve Kırgız gibi çeşitli devlet ve boylardan elçiler katılmıştır. Ağabeyi Bilge Kağan, 732 yılında Kül Tigin için bir Bengü taşı diktirmiştir. Bu anıt, Baykal Gölü'nün güneyinde Koşo Çaydam gölü yakınında bulunmaktadır. Anıtın batı yüzünde Bilge Kağan, Kül Tigin'e 'İnançu Apa Yargan Tarkan' adını verdiğini belirtmiştir. Mermer üzerinde Göktürk yazısıyla Kül Tigin'in koyun yılında 17. günde vefat ettiği yazılıdır.
Haritada ve ilgili kayıtlar
Bu sayfa, Vikipedi'deki «Kül Tigin» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.
Kaynaklar
- Vikipedi: Kül Tigin (sürüm 36538897, CC BY-SA 4.0; yapay zekâ editör desteğiyle özetlenmiş ve uyarlanmıştır, değişiklik yapılmıştır) ↗
- Madde yazarları ve sürüm geçmişi (Vikipedi) ↗
- Lisans: Creative Commons Atıf-AynıLisansla Paylaş 4.0 (CC BY-SA 4.0) ↗
- Vikiveri: Q1445454 (CC0) — tarihler ve konum ↗
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.