Refik Halit Karay

Refik Halit Karay, Türk yazardır.

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 14 Mart 1888
Vefat: 18 Temmuz 1965
Alan: Şairler, yazarlar ve âşıklar
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Kabri / türbesi: Zincirlikuyu Mezarlığı
İlgili Türk devletleri: Osmanlı Devleti, Türkiye Cumhuriyeti

Hayatı

Refik Halit Karay, 15 Mart 1888 tarihinde İstanbul Beylerbeyi'nde dünyaya geldi. Bolu Mudurnu'dan İstanbul'a göçen Karakayış ailesinden Maliye Başveznedarı Mehmed Halid Bey'in oğludur. Eğitim hayatına Galatasaray Sultanisi'nde başladı ve Hukuk Mektebi'nde devam etti. Memuriyet hayatına Maliye Nezareti'nde başladı.

II. Meşrutiyet'in ilanından sonra gazetecilik alanında faaliyet göstermeye başladı. 1909 yılında Tercüman-ı Hakikat gazetesinde mütercimlik ve muhabirlik görevlerini üstlendi. Kalem dergisinde 'Kirpi' imzasıyla mizah yazıları kaleme aldı ve Eşref dergisinde edebiyatçılar hakkında portreler yazdı. Cem dergisinde başyazarlık ve mizah yazarlığı yaptı.

Hürriyet ve İtilaf Fırkası'na üye olarak siyasi mizah dergisi Aydede'yi çıkarmaya başladı. 1912'de Beyoğlu Belediye Başkatibi oldu ancak İttihatçıların iktidarı yeniden ele almasıyla 1913'te Sinop'a sürgün edildi. Daha sonra Çorum, Ankara ve Bilecik'e gönderildi. İstanbul'a dönüşünde Robert Kolej'de Türkçe öğretmenliği ve Yeni Mecmua'da yazarlık yaptı. 1919'da Posta Telgraf Umum Müdürlüğü'ne atandı.

Alemdar ve Peyam-ı Sabah gazetelerinde İstiklal Savaşı aleyhine yazdığı yazılar nedeniyle vatan hainliğiyle suçlandı. Yüzellilikler listesine alınarak 1922'de yurt dışına çıkarıldı ve uzun süre Beyrut ile Halep'te sürgün hayatı yaşadı. Mustafa Kemal Atatürk'e yazdığı şiir ve mektuplarla Yüzelliliklerin affedilmesinde rol oynadı. 16 yıllık sürgün hayatının ardından 1938'de çıkarılan af kanunundan yararlanarak yurda döndü. Başta Tan gazetesi olmak üzere çeşitli yayınlarda hikâye, roman ve fıkralar yayımladı. 1948-1949 yıllarında Aydede dergisini yeniden çıkardı.

18 Temmuz 1965 tarihinde Şişli Sıhhat Yurdu'nda geçirdiği bir ameliyatın ardından oluşan komplikasyonlar sonucu 77 yaşında vefat etti. Cenazesi Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.

Tarihî önemi ve başarıları

Refik Halit Karay, Türk edebiyatında Anadolu'yu tanıtan ilk eserleri ile tanınmış ve yergi ile mizah türündeki yazıları ile üne kavuşmuştur. Gözleme dayanan eserlerinde tasvirler, portreler ve benzetmeler kullanarak güçlü bir teknik geliştirmiştir. Sade ve akıcı dili ile 20. yüzyıl romancıları arasında seçkin bir yer edinmiştir. İstanbul'u bütün renk ve çizgileriyle yansıtan yazar, Türkçeyi ustalıkla kullanmıştır.

Fecriâtî topluluğu döneminde ve sonrasında özentiden uzak, açık ve terkipsiz bir dil kullanmayı benimsemiştir. Memleket Hikâyeleri, gerçekçi edebiyat akımının başlıca örneklerinden sayılmaktadır. Seyit Kemal Karaalioğlu, onu 'Yeni Lisan' akımının tutunmasında önemli payı bulunan ve konuşma dilini yazılarında büyük bir ustalıkla uygulayan bir yazar olarak tarif etmiştir. Hikâyelerinde ve romanlarında renkli bir görgü ve gözlem zenginliği dikkat çeker. Romanlarında çoğunlukla aile teması üzerinde durmuş, hiçbir belli teze bağlanmaksızın sağlam bir teknikle olayları anlatmıştır. Başarılı çevre tasvirleri ve nefis bir üslupla, ağır fikre veya derin çözümlemelere girmeden 'ak realizm' diyebileceğimiz bir görüşle yazmıştır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Osmanlı Devleti (yaklaşık 1299 – 1922)
Türkiye Cumhuriyeti (1923 – günümüz)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Refik Halit Karay» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.