Tarihin en çetin savunma muharebelerinden biri. Çanakkale Cephesi'nde Türk askeri, ezici bir üstünlüğe sahip İtilaf kuvvetlerini sekiz ay boyunca durdurmayı başardı ve tarihin akışını değiştirdi.
Çanakkale Savaşları (Şubat 1915 – Ocak 1916), I. Dünya Savaşı'nın en kritik cephelerinden birini oluşturur. İngiltere ve Fransa öncülüğündeki İtilaf devletleri, İstanbul Boğazı'nı geçerek Osmanlı İmparatorluğu'nu savaş dışı bırakmayı ve Rusya'ya ikmal yolu açmayı hedefliyordu.
Türk ordusu, sayı ve teçhizat bakımından çok üstün bir düşmana karşı sekiz ay boyunca yarımadayı savundu. Bu savunma yalnızca askeri bir zafer değil; bir milletin yeniden doğuş destanı oldu. Mustafa Kemal'in burada kazandığı ün, ileride Millî Mücadele'yi örgütleyecek liderin filizlendiği toprak oldu.
Çanakkale zaferi; İtilaf devletlerinin doğu stratejisini çökertti, Rusya'nın ikmal yolunu kapattı ve Osmanlı'nın çöküşünü en az bir yıl geciktirdi. Bugün hem Türkiye hem de ANZAC ülkeleri (Avustralya ve Yeni Zelanda) bu muharebe alanlarını saygıyla anmaktadır.
Çanakkale Savaşları'nın aylara göre gelişimi ve dönüm noktaları.
İngiliz ve Fransız savaş gemileri Çanakkale Boğazı'nın dış tahkimatlarını bombalamaya başladı. Amiral Carden komutasındaki filo, boğazı zorla geçmeyi planladı.
İtilaf filosunun boğazı geçme girişimi, Türk mayın hattı ve topçu ateşiyle tam bir bozguna uğradı. 6 savaş gemisi battı ya da hasar gördü. Bu tarih bugün Çanakkale Deniz Zaferi olarak anılır.
ANZAC kuvvetleri Arıburnu'na, İngilizler Seddülbahir'e çıkarma yaptı. Mustafa Kemal, 19. Tümen ile Conk Bayırı'nı tuttu ve tarihi emrini verdi.
Her iki taraf da siperlerden çıkamıyordu. Conk Bayırı, Kilitbahir, Narin Burnu'nda kanlı çarpışmalar yaşandı. Mustafa Kemal yaralandı; üstündeki saat bir şarapnel parçasını durdurdu.
İtilaf kuvvetleri Anafartalar'a yeni çıkarma yaparak Türk hatlarını yarmayı denedi. Mustafa Kemal, Anafartalar Grubu komutanı olarak tüm taarruzları bizzat yönetip püskürttü.
Cephe tutuldu. Her iki tarafta da kayıplar çok ağırdı. İtilaf komuta kademesi geri çekilmeye karar verdi.
ANZAC ve Suvla Koyu'ndaki kuvvetler Türklere sezdirilmeden gece geri çekildi. Bu tahliye, savaşın en başarılı harekâtlarından biri olarak tarihe geçti.
Son İtilaf kuvvetleri de yarımadayı terk etti. Çanakkale Cephesi Türk zaferiyle sona erdi. Sekiz ay süren bu savunma, dünya askerlik tarihine geçti.
Türk topçusu ve mayın hattının İtilaf filosunu büyük bir bozguna uğrattığı tarihi gün. 6 savaş gemisi battı ya da devre dışı kaldı. Boğaz geçilemedi.
ANZAC kuvvetlerinin çıkarma yaptığı ve Mustafa Kemal'in 57. Alay'a tarihi emrini verdiği nokta. Bugün ANZAC Günü olarak anılır.
İngiliz kuvvetlerinin yarımadanın ucuna çıkarma yaptığı ve defalarca püskürtüldüğü kanlı cephe hattı.
Yarımadanın en kritik yükseltisi. Mustafa Kemal'in bizzat yönettiği savunmayla İtilaf taarruzları geri püskürtüldü.
İtilaf'ın son büyük çıkarma girişimi. Mustafa Kemal, Anafartalar Grubu komutanı olarak tüm taarruzları kırdı.
Mustafa Kemal'in emriyle taarruz eden ve tamamı şehit olan 57. Alay. Türk ordusunda bu birim numarası bir daha hiç kullanılmadı.
Çanakkale Savaşları'nda tarihe geçen komutanlar.
Arıburnu ve Anafartalar savunmalarının mimarı. Çanakkale'de kazandığı ün, Millî Mücadele'nin temelini attı.
Alman general; Çanakkale savunmasını genel olarak yönetti. İtilaf'ın hangi noktaya çıkacağını önceden tahmin etmekte gecikmesi eleştirildi.
18 Mart deniz taarruzunun püskürtülmesinde belirleyici rol oynayan topçu komutanı.
Gelibolu çıkarmasını planlayan İngiliz general; başarısızlık üzerine görevden alındı.
Avustralya ve Yeni Zelanda birliklerini komuta etti. ANZAC ruhunun simgesi olarak tarihe geçti.
Seddülbahir'deki Fransız kuvvetlerini komuta etti; yaralanmasının ardından cepheden ayrıldı.
18 Mart 1915'te Türk topçusunun İtilaf filosunu bozguna uğrattığı günün yıldönümü. Tüm yurtta törenler, anma etkinlikleri ve resmi geçit yapılır. Şehitler için dualar edilir.
ANZAC kuvvetlerinin Arıburnu'na çıkarma yaptığı gün. Türkiye'de ve ANZAC ülkelerinde (Avustralya, Yeni Zelanda) törenlerle anılır. Gelibolu'daki Şehitler Abidesi'nde devlet törenleri düzenlenir.
6-10 Ağustos 1915 tarihlerinde gerçekleşen Anafartalar Muharebesi'nin yıldönümü. Mustafa Kemal'in Anafartalar Grubu komutanı olarak kazandığı zafer anılır.
9 Ocak 1916'da son İtilaf kuvvetleri Gelibolu'yu terk etti. Bu tarih, sekiz aylık savunmanın resmen sona erdiği ve Türk zaferinin kesinleştiği gün olarak tarihe geçmiştir.
Şehitlerimizi saygıyla anıyor, bu toprakların bedelini asla unutmuyoruz.
