Bilgi Merkezi / Rehber

Üzeyir Hacıbeyov

Üzeyir Hacıbeyov, Üzeyir Bey Hacıbeyli, Üzeyir Abdül Hüseyin Bey oğlu Hacıbeyov (18 Eylül 1885 - 23 Kasım 1948) Azeri Sovyet bestecisi.

Son gözden geçirme: 22.10.2026

Doğum: 18 Eylül 1885
Vefat: 23 Kasım 1948
Alan: Müzisyenler ve besteciler
Dönem: 20.–21. yüzyıl
Kabri / türbesi: Fahri Hiyabanı Mezarlığı
İlgili Türk devletleri: Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti

Hayatı

Üzeyir Hacıbeyov, 18 Eylül 1885 tarihinde Şuşa kazasının Ağcabedi köyünde dünyaya geldi. Müzik alanındaki ilk bilgilerini, Azerbaycan halk müziğinin bilicisi olarak tanınan dayısı A. Aliverdibeyov'dan aldı. 1899 ile 1904 yılları arasında Gori Öğretmen Lisesi'nde öğrenim görürken keman ve teori dersleri aldı. Lise eğitimini tamamladıktan sonra kısa bir süre Hadrud köyünde görev yaptı. Daha sonra Bakü'ye yerleşerek burada öğretmenlik mesleğini icra etti.

1911 yılında müzik eğitimini ilerletmek amacıyla Moskova'ya gitti. Ardından Sankt-Peterburg Konservatuvarı'nda eğitimine devam etti. 1921 yılında Bakü'de Azeri öğrenciler için ilk müzik okulu olan Azerbaycan Devlet Türk Müzik Okulu'nu kurdu. Bu okul, 1926 yılında Azerbaycan Devlet Konservatuvarı bünyesine katıldı. Üzeyir Hacıbeyov, 23 Kasım 1948 tarihinde hayatını kaybetti.

Tarihî önemi ve başarıları

Üzeyir Hacıbeyov, bilim insanı, yazar, tercüman ve orkestra şefi kimlikleriyle tanınan bir Azeri Sovyet bestecisidir. Doğu aleminde operanın ilk yaratıcısı olarak kabul edilmektedir. Büyük bir müzik alimi olan Hacıbeyli, Azerbaycan'da müzik biliminin temelini atmıştır. 1938 yılında SSCB halk artisti unvanını almıştır. 1945 yılında Azerbaycan İlimler Akademisi akademiki seçilmiştir. 1940 yılında profesör unvanına sahip olmuştur. 1941 ve 1946 yıllarında Stalin mükafatlarına layık görülmüştür. 1938 ile 1948 yılları arasında Azerbaycan Bestekârlar İttifakı başkanlığı görevini yürütmüştür. 1928-1929 ve 1939-1948 dönemlerinde Azerbaycan Devlet Konservatuvarı rektörlüğü yapmıştır. 1945 ile 1948 yılları arasında Azerbaycan İlimler Akademisi Güzel Sanatlar Enstitüsü müdürlüğü görevinde bulunmuştur. Sovyetler Birliği Yüksek Prezidium üyeliğine de getirilmiştir.

Eserleri ve mirası

12 Ocak 1908 tarihinde Bakü'de Hacı Zeynelabidin Tağıyev'in tiyatro binasında, sözleri büyük şair Füzuli'ye ait olan 'Leyla ve Mecnun' operasını sahnelemiştir. Bu eser, doğuda ilk opera olarak tarihe geçmiştir. Daha sonra 'Şeyh Sinan', 'Rüstem İle Zöhreb', 'Şah Abbas ve Hurşid Banu', 'Aslı ile Kerem' ve 'Harun ve Leyla' adlı operaları bestelemiştir. 'Karı ile Koca', 'O Olmazsa Bu Olsun / Meşhedi İbad' ve 'Arşın Mal Alan' adlı müzikalleri de kaleme almıştır. 1937 yılında 'Köroğlu' operasını besteleyen besteci, bu eseri ve 'Arşın Mal Alan' müzikali ile SSCB döneminde Devlet Mükafatı'na layık görülmüştür. Eserlerinde Azeri halk müziğini çağdaş bir yorumla kullanan Hacıbeyov, aynı zamanda bir yazar ve şairdir. Eserlerinin metinlerini bizzat kendisi yazmıştır. Azeri halk müziğinin esasları ile ilgili kaleme aldığı eserler, okullarda ders kitabı olarak okutulmaktadır. Azerbaycan halk edebiyatını ve müziğini klasik batı müziği ile birleştirerek, klasik müziğin halk arasında sevilmesini sağlamıştır. Bu yaklaşımı sayesinde batı kaynaklı klasik müzik, Azerbaycan kültüründe kendine özgü bir yer edinmiştir. Bestecinin eserleri arasında Azerbaycan Milli Marşı da bulunmaktadır. Bestecinin doğum günü olan 18 Eylül, Azerbaycan'da Müzik Günü olarak kutlanmaktadır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

Türk Dünyası Haritası’nda göster
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti (1918 – 1920)

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.

Bu sayfa, Vikipedi'deki «Üzeyir Hacıbeyov» maddesinden yararlanılarak yapay zekâ destekli editörlük ile özgün cümlelerle yeniden yazılmıştır; Vikipedi metinleri CC BY-SA 4.0 lisanslıdır. Kesin bilgi için resmî ve akademik kaynaklara başvurun; bir hata görürseniz bize bildirin.

Kaynaklar

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır; resmî ve bağlayıcı metin için kaynaklara bakın. Hukuki, mali veya tıbbi tavsiye değildir.