Ahi Evran

Hayatı

Çocukluk ve tahsil dönemi Azerbaycan'da geçen Ahî Evran, daha sonra Horasan ve Maveraünnehir bölgesindeki üstadlardan ders almıştır. 1203 veya 1204 yıllarında Bağdat'a giden Ahî Evran, Evhaddü'd Din Kirmanî'nin tavsiyesiyle Abbasi halifesi Nasır Lidinillah'ın kurduğu Fütüvvet Teşkilâtına katılmıştır.

Kayseri'de Fütüvvet Teşkilâtından esinlenerek ilk Ahi Teşkilâtını kuran Ahî Evran, Sultan I. Gıyaseddin Keyhüsrev'in desteğiyle sanayi sitesinde hizmet vermiştir. 1227 ile 1228 yılları arasında Sultan I. Alaeddin Keykubad'ın arzusuyla Konya'ya taşınan Ahî Evran, burada da sanatını icra etmeye devam etmiştir. Sultan I. Alaeddin Keykubad'ın suikast sonucu öldürülmesinin ardından Ahîler cezalandırılmış ve Ahî Evran hapsedilmiştir.

Tarihî önemi ve başarıları

Ahî Evran, 13. yüzyılda yaşamış Ahilik teşkilatının kurucularından biri ve debbağların piri olarak kabul edilmektedir. Debbağların Türkmen pîri ve şeyhi olan Ahî Evran, 32 çeşit esnaf ve sanatkârın lideri konumundaydı. Ankara ve Kırşehir'de toplanan Ahiler, kısa sürede Selçuklu şehirlerine yayılmış ve Osmanlı devletinin kuruluşunda etkili olmuşlardır.

Eserleri ve mirası

Ahî Evran'ın gerçek kişiliği menkıbeler içinde kaybolmuş bir tarihî şahsiyet olarak değerlendirilmektedir. Hacı Bektaş-ı Velî'nin Velâyetnâme adlı eserinde, Hacı Bektaş-ı Velî'nin Kırşehir'i ve Ahî Evran'ı sık sık ziyaret ettiği anlatılmaktadır. Kırşehir'de adını taşıyan Ahi Evran Üniversitesi 2006 yılında kurulmuş olup, adını taşıyan birçok lise ve mahalle bulunmaktadır.

Dönemi ve bağlam

Ahî Evran, 1205 yılında Evhaddü'd Din Kirmanî'nin kızı Fatma Bacı ile evlenmiştir. Ahiliğe kadınların girememesi üzerine Fatma Bacı, Bacıyan-ı Rum teşkilatını kurmuş ve Kadın Ana olarak tanınmıştır. Ahî Evran, Anadolu Selçuklu Devletindeki taht mücadelelerine karışmış ve II. İzzeddin Keykavus tarafını tutmuştur. Mevlana ve çevresi ile siyasi ihtilafa düşen Ahî Evran, Mevlana'nın oğlu Alaeddin Çelebi'nin desteğini almıştır.

İlgili olaylar

Ahî Evran'ın ölüm tarihi, Sultan Veled'in rubaisinde geçen ay tutulmasına dayanılarak 12 Nisan 1261 olarak belirlenmiştir. Ölümü hakkında Anadolu'nun Moğol istilası sırasında Moğollar tarafından öldürüldüğü iddiası bulunmaktadır. Bir diğer iddia ise Ahî Evran'ın Mevlana'nın müridi Nurettin Caca Bey tarafından öldürüldüğü yönündedir. Mudurnu'daki tabakların inanışına göre Ahî Evran, Hz. Ali'nin çağdaşı olarak kabul edilir ve deri sanatının piri sayılır.

Haritada ve ilgili kayıtlar

• Türk Dünyası Haritası’nda göster

Benzer / İlgili Türk büyükleri

Aynı alan, dönem, devlet ve bölgeye göre ilgili kayıtlar.