1984 Türkiye yerel seçimleri

1984 Türkiye yerel seçimleri

← 1977 25 Mart 1984 (42 yıl önce) (1984-03-25) 1989 →
Katılım	%91,0
Birinci parti İkinci parti Üçüncü parti   Lider Turgut Özal Erdal İnönü Yıldırım Avcı Parti ANAP SODEP DYP Son seçim Yeni parti Yeni parti Yeni parti Aldığı oy 7.338.200 4.139.139 2.344.131 Oran %41,5 %23,4 %13,2 Değişim Yeni parti Yeni parti Yeni parti   Dördüncü parti Beşinci parti Altıncı parti   Lider Necdet Calp Turgut Sunalp Ahmet Tekdal Parti HP MDP RP Son seçim Yeni parti Yeni parti Yeni parti Aldığı oy 1.548.654 1.255.070 778.622 Oran %8,8 %7,1 %4,4 Değişim Yeni parti Yeni parti Yeni parti
İl ve ilçelere Göre Sonuçlar

1984 Türkiye yerel seçimleri, 25 Mart 1984'te yapılan yerel yönetim seçimleridir. 12 Eylül Darbesinden sonra yapılan ilk mahalli idareler seçimi olan bu seçimlerde İl Genel Meclisi oy oranları baz alındığında iktidardaki Anavatan Partisi (ANAP) geçerli oyların %41,5'ini alarak birinci parti olmuştur. ANAP'ın Belediye Başkanlığı seçimlerindeki oyu %43 iken, Büyükşehir Belediye Başkanlığı seçimlerindeki oyu ise %50 oranında oldu. Bu sonuçlara göre 67 ilden İstanbul, Ankara ve İzmir ile birlikte 55'inde ANAP, 8'inde Sosyal Demokrasi Partisi (SODEP), 2'sinde Milliyetçi Demokrasi Partisi (MDP) ve 2'sinde Refah Partisi (RP) seçimleri kazandılar.

İlk kez bu seçimlerle, 1982 Anayasası’nın 127. maddesindeki "büyük yerleşim merkezlerinde özel yönetim biçimleri oluşturulabilir" hükmüne dayanılarak, 1984 yılı Ocak ayında çıkarılan 2972 sayılı yasa ve Mart ayında çıkarılan 195 sayılı kanun hükmünde kararname uyarınca İstanbul, Ankara ve İzmir'de büyükşehir belediyeleri kuruldu. Seçimlerin ardından 27 Haziran 1984 tarihinde kabul edilen 3030 sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun ile, büyükşehir yönetimlerinin hukuki statüsü ve iki kademeli (büyükşehir ve ilçe belediyeleri) yönetim sistemi resmiyete döküldü.

Ağrı belediye başkanlığı seçiminde ANAP ve MDP adaylarının eşit sayıda (2083'er) oy alması üzerine gerçekleştirilen kura çekiminde MDP adayı Baki Erarslan belediye başkanlığını kazandı. Ancak seçimler itiraz sonucu 5 Ağustos 1984 günü tekrarlandı ve ANAP lehine kesinleşti.

Seçim sonucunda, TBMM'de temsil edilen muhalefet partilerinden Halkçı Parti'nin (HP) yüzde 8,8 oy ile dördüncü ve MDP'nin ise yüzde 7,1 oy oranıyla beşinci olmasıyla muhalefet tabanı adeta meclis dışına kaydı. TBMM dışındaki partilerden SODEP yüzde 23,4 oy oranı ile ikinci, Doğru Yol Partisi (DYP) yüzde 13,3 oy oranı ile üçüncü, RP ise, yüzde 4,4 oy oranıyla altıncı ve sonuncu parti oldu.

Ortaya çıkan bu tablo muhalefet partilerini birleşme çalışmalarına yöneltti. SODEP ve HP, 1985 yılında Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) adı altında birleştiler. Ağustos 1985'te, DYP ile MDP arasında başlayan birleşme müzakereleri ise, genel başkanların prensipte anlaşmalarına karşın her iki partinin de birleşmenin kendi tabanlarında olmasını istemeleri sebebiyle başarısız oldu.

1984 genel seçimleri il genel meclisi sonuçları:

Toplam Sandık	82.664
Kayıtlı seçmen sayısı	20.187.978
Oy kullanan seçmen sayısı	18.379.917
Katılım Oranı (%)	91,04
Geçerli oy sayısı	17.691.253
İl genel meclisleri üyesi

Parti	Genel başkan	Aldığı oy sayısı	Aldığı oy oranı
Anavatan Partisi	Turgut Özal	7.338.200	% 41,48
Sosyal Demokrasi Partisi	Erdal İnönü	4.139.139	% 23,40
Doğru Yol Partisi	Yıldırım Avcı	2.344.131	% 13,25
Halkçı Parti	Necdet Calp	1.548.654	% 8,75
Milliyetçi Demokrasi Partisi	Turgut Sunalp	1.255.070	% 7,09
Refah Partisi	Ahmet Tekdal	778.622	% 4,40
Bağımsızlar		287.437	% 1,62
Toplam		17.691.253	% 100,00

Toplam Sandık	12.644
Toplam Seçmen	3.995.970
Toplam Kullanılan Oy	3.410.903
Toplam Geçerli Oy	3.209.989
Katılım Oranı (%)	%85,36
Belediye başkanlığı	3

Parti	Aldığı oy sayısı	Aldığı oy oranı	Belediye başkanlığı sayısı
Anavatan Partisi	1.610.621	% 50,18	3
Sosyal Demokrasi Partisi	930.646	% 28,99	0
Halkçı Parti	254.419	% 7,93	0
Doğru Yol Partisi	144.396	% 4,50	0
Milliyetçi Demokrasi Partisi	138.254	% 4,31	0
Refah Partisi	119.511	% 3,72	0
Bağımsızlar	12.142	% 0,38	0
Toplam	3.209.989	% 100,00	3

Şehir	Başkan	Parti
Ankara	Mehmet Altınsoy	Anavatan Partisi
İstanbul	Bedrettin Dalan
İzmir	Burhan Özfatura

1984 genel seçimleri belediye başkanlığı seçim sonuçları:

Toplam Sandık	40.013
Kayıtlı seçmen sayısı	12.341.328
Oy kullanan seçmen sayısı	10.559.948
Katılım Oranı (%)	85,57
Geçerli oy sayısı	9.952.848
Belediye başkanlığı	1.700

Parti	Aldığı oy sayısı	Aldığı oy oranı	Belediye başkanlığı sayısı
Anavatan Partisi	4.296.399	% 43,17	868
Sosyal Demokrasi Partisi	2.469.334	% 24,81	280
Doğru Yol Partisi	1.179.082	% 11,85	233
Halkçı Parti	775.123	% 7,79	92
Milliyetçi Demokrasi Partisi	542.091	% 5,45	105
Refah Partisi	372.948	% 3,75	16
Bağımsızlar	317.871	% 3,19	106
Toplam	9.952.848	% 100,00	1.700

İl Parti Adana ANAP Adıyaman MDP Afyonkarahisar ANAP Ağrı Amasya Antalya Artvin SODEP Aydın ANAP Balıkesir Bilecik Bingöl Bitlis SODEP Bolu ANAP Burdur SODEP Bursa ANAP Çanakkale

İl Parti Çankırı ANAP Çorum Denizli Diyarbakır Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkâri Hatay Isparta İçel (Mersin)

İl Parti Kars SODEP Kastamonu ANAP Kayseri Kırklareli SODEP Kırşehir ANAP Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Kahramanmaraş Mardin Muğla SODEP Muş ANAP Nevşehir Niğde MDP

İl Parti Ordu SODEP Rize ANAP Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli SODEP Şanlıurfa RP Uşak ANAP Van RP Yozgat ANAP Zonguldak

Türkiye'de seçimler ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz.

Yerel seçimlerSenatörlük seçimleriReferandumlarAra seçimler