| Araban | |
|---|---|
İlçe sınırları haritası | |
| Ülke | Türkiye |
| İl | Gaziantep |
| Coğrafi bölge | Güneydoğu Anadolu Bölgesi |
| İdare | |
| • Kaymakam | Özgür İşçimen |
| • Belediye başkanı | Mehmet Özdemir (MHP) |
| Yüzölçümü | |
| • Toplam | 592 km² |
| Rakım | 529 m |
| Nüfus (2018) | |
| • Toplam | 32.846 |
| • Kır | - |
| • Şehir | 33.136 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (TSİ) |
| İl alan kodu | 0342 |
| İl plaka kodu | 27 |
Araban, Gaziantep ilinin bir ilçesidir. 1954'te Gaziantep ilinin merkez ilçesinin Cingife bucağına bağlı olan Altıntaş köyü merkez olmak üzere Araban bucağı kurulmuştur. 1957'de Gaziantep ilinin merkez ilçesine bağlı olan Araban bucağının merkez ilçeden ayrılmasıyla merkezi Altıntaş köyü olmak üzere Araban ilçesi kurulmuştur.
Araban'da yazların sıcak ve kurak, kışların serin ve yağışlı geçtiği Akdeniz iklimi hüküm sürer. Sıcaklık sıfırın altına pek düşmez, karlı gün sayısı ortalama bir veya iki gündür. Akdeniz bitkisi olan zeytin, bağ, limon ve turunçgiller iklim şartlarına elverişlidir. Tarım olarak zeytin yetiştiriciliği ve fıstık yetiştiriciliği yaygındır. Nizip zeytini bu bölgeye has bir zeytin türüdür.
Tarih
Anadolu Selçuklu Sultanı II. Kılıç Arslan 1148-1150 yıllarında Araban Kalesi'ni ele geçirmiş, daha sonra 1155'te Atabey Nureddin Mahmud Zengi, Araban'ı Selçuklulardan almıştır. Bu tarihten sonra yöre, Halep Eyyubileri, Anadolu Selçukluları (1218), Memlûklular, İlhanlılar (1259), Memlûklular (1260), Dulkadiroğulları ve tekrar Memlûkluların hakimiyeti altına girmiştir.
Yavuz Sultan Selim zamanında bölge, Osmanlı topraklarına 1517'de katılmış, 1523 yılından sonra Birecik Sancağı'nın Rumkale kazasına bağlanmıştır. Gaziantep'e bağlı olan Araban, Cumhuriyetin ilanından sonra Raban isimli bir kasaba iken, ismi sonradan değişmiştir.
1954'te Gaziantep ilinin merkez ilçesinin Cingife bucağına bağlı olan Altıntaş köyü merkez olmak üzere Araban bucağı kurulmuştur. 1957'de Gaziantep ilinin merkez ilçesine bağlı olan Araban bucağının merkez ilçeden ayrılmasıyla merkezi Altıntaş köyü olmak üzere Araban ilçesi kurulmuştur.
Coğrafya
Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer almaktadır. Güneyinde Karadağ ve Yavuzeli ilçesi, kuzeyinde Adıyaman'ın Besni ilçesi, batısında Kahramanmaraş'ın Pazarcık ilçesi, doğusunda ise Fırat Nehri ve Şanlıurfa'nın Halfeti ve Bozova ilçeleri ile çevrilidir. Gaziantep ilinin kuzeydoğusunda 250 km²'lik genişlikteki Araban Ovası'nda yer almakta olup, ismini de bu ovadan almıştır.
Araban 1000–1500 m yüksekliğinde bir plato üzerinde yer almaktadır. İlçe topraklarının etrafı dağlarla çevrilmiştir. Batısında Kartal (Sof) Dağları doğu-batı doğrultusunda uzanır. Kuzeyde Beşparmak dağları ile çevrilidir. İlçe Fırat Nehri'nin batısında ve bu nehre dökülen karasu Irmağı'nın kenarındadır. Fırat Nehri Araban'ın Şanlıurfa ili ile doğal sınırını çizer. Karasu Araban Ovası'nın içerisinden geçerek Fırat'a dökülür.
Gaziantep'e 67 km uzaklıktaki bulunur. Araban ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 529 metredir. İlçenin yüzölçümü 592 km²dir.
Nüfus
| Yıl | Toplam | Şehir | Kır |
|---|---|---|---|
| 1960 | 12.284 | 1.782 | 10.502 |
| 1965 | 19.535 | 2.303 | 17.232 |
| 1970 | 23.532 | 3.563 | 19.969 |
| 1975 | 25.072 | 5.381 | 19.691 |
| 1980 | 26.868 | 8.213 | 18.655 |
| 1985 | 34.076 | 11.176 | 22.900 |
| 1990 | 36.773 | 14.275 | 22.498 |
| 2000 | 31.819 | 10.666 | 21.153 |
| 2007 | 31.861 | 9.805 | 22.056 |
| 2008 | 31.770 | 9.651 | 22.119 |
| 2009 | 31.949 | 9.758 | 22.191 |
| 2010 | 32.213 | 9.863 | 22.350 |
| 2011 | 32.136 | 9.915 | 22.221 |
| 2012 | 32.091 | 10.063 | 22.028 |
| 2013 | 32.102 | 32.102 | veri yok |
| 2014 | 31.835 | 31.835 | veri yok |
| 2015 | 31.837 | 31.837 | veri yok |
| 2016 | 31.987 | 31.987 | veri yok |
| 2017 | 32.292 | 32.292 | veri yok |
| 2018 | 32.846 | 32.846 | veri yok |
| 2019 | 32.761 | 32.761 | veri yok |
| 2020 | 33.136 | 33.136 | veri yok |
Not: Büyükşehir yasası nedeniyle köyler mahalle statüsüne geçtiğinden 2013'ten itibaren kır nüfusu tabloda yer almamıştır.
Yerel Yönetim
| No | Belediye Başkanı | Göreve Başlama | Görev Bitişi | Partisi | Önemli Gelişmeler / Parti Değişimi | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Şerif Peri | 17 Kasım 1963 | 2 Haziran 1968 | CHP | — | |
| 2 | Servet Karahan | 2 Haziran 1968 | 11 Aralık 1977 | AP | — | |
| 3 | Şerif Peri | 11 Aralık 1977 | 12 Eylül 1980 | CHP | 12 Eylül askerî müdahalesiyle dönemi sonlandı. | |
| — | Askerî / Atama Dönemi | 12 Eylül 1980 | 25 Mart 1984 | Askerî Dönem (Atama) | Darbe sonrası valilik/kaymakamlık idaresi. | |
| 4 | Yaşar Peri | 25 Mart 1984 | 26 Mart 1989 | ANAP | — | |
| 5 | Servet Karahan | 26 Mart 1989 | 27 Mart 1994 | DYP | — | |
| 6 | Yaşar Peri | 27 Mart 1994 | 18 Nisan 1999 | ANAP | — | |
| 7 | Servet Karahan | 18 Nisan 1999 | 28 Mart 2004 | DYP | — | |
| 8 | Hasan Doğru | 28 Mart 2004 | 29 Mart 2009 | CHP | — | |
| 9 | Mehmet Özdemir | 29 Mart 2009 | 30 Mart 2014 | AK Parti | — | |
| 10 | Mehmet Özdemir | 30 Mart 2014 | 31 Mart 2019 | AK Parti | — | |
| 11 | Hasan Doğru | 31 Mart 2019 | 24 Haziran 2020 | CHP | Seçildiği partiden e-Devlet üzerinden istifa etti. | |
| — | Hasan Doğru | 2 Temmuz 2020 | 31 Mart 2024 | AK Parti | Resmen AK Parti'ye katılarak dönemini tamamladı. | |
| 12 | Mehmet Özdemir | 31 Mart 2024 | 20 Mayıs 2026 | MHP | Parti politikalarına aykırı tutum gerekçesiyle ihraç edildi. | |
| 13 | Mehmet Özdemir | 20 Mayıs 2026 | *Görevde* | Bağımsız | Görevine bağımsız olarak devam etmektedir. |
Ekonomi
Tarım en önemli geçim kaynağıdır. Pamuk, buğday, arpa, mısır, sarımsak, Antep fıstığı tarımı önceliklidir. Yer yer meyve ve sebze bahçeleri görülse de bu ailelerin günlük ve dönemlik ihtiyaçlarını karşılamaya yöneliktir. Sanayi ve turizm gelişmemiştir.
Altyapı bilgileri
İdari birimler
Araban, 1957 yılında ilçe olmuştur.
Belediyeler
İlçeye bağlı olan bir belediye vardır. Bu da merkez Araban Belediyesidir.
Turizm
Bölgede birçok yerde tarihi zenginlik göze çarpmaktadır: Araban'ın kaleleri, harabeleri, ilk çağlardan kalan tarihi öneme sahip mezarlıklar ve birçok alanda yazıtlar. Araban kalesi eşkıya sığınağı olduğu için Osmanlı döneminde eşkıyanın barınmaması için yıktırılmıştır.
Kaynakça
- ^ "Arşivlenmiş kopya". 23 Mart 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Aralık 2012.
- ^ "Kararnameler" (PDF). 11 Mart 1954. 8 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Haziran 2026.
- ^ "Kararnameler" (PDF). 11 Mart 1954. 2 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Ocak 2024.
- ^ "Yeniden 64 kaza kurulması ve İzmir Vilâyetine bağlı Kuşadası kazasının Aydın Vilâyetine bağlanması hakkında kanun lâyihası ve Dahiliye ve Bütçe encümenleri mazbataları (1/679)" (PDF). 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Haziran 2026.
- ^ "Gaziantep ve çevresinin iklimi" (PDF). 10 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 14 Şubat 2024.
- ^ "Kararnameler" (PDF). 11 Mart 1954. 8 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Haziran 2026.
- ^ "Kararnameler" (PDF). 11 Mart 1954. 2 Mayıs 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 21 Ocak 2024.
- ^ "Yeniden 64 kaza kurulması ve İzmir Vilâyetine bağlı Kuşadası kazasının Aydın Vilâyetine bağlanması hakkında kanun lâyihası ve Dahiliye ve Bütçe encümenleri mazbataları (1/679)" (PDF). 30 Aralık 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 23 Haziran 2026.
- ^ "Araban Haritası Araban Nerede". www.haritatr.com. 27 Mart 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 18 Ocak 2026.
- ^ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 3 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Aralık 2025.
- ^ . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
- ^ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
- ^ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
- ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
- ^ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
- ^ a b c d e f
- "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
- "Araban Nüfusu - Gaziantep". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- "Gaziantep Araban Nüfusu". nufusune.com. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
- ^ "7033 sayılı Kanun" (PDF). Resmî Gazete. 27 Haziran 1957. 23 Kasım 2018 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2024.
Dış bağlantılar
- Araban Belediyesi 18 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
- Araban Kaymakamlığı 5 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
 | Türkiye'deki bir ilçe ile ilgili bu madde taslak seviyesindedir. Madde içeriğini genişleterek Vikipedi'ye katkı sağlayabilirsiniz. |