Arkeen

Arkeen
Arkeen
4000 - 2500 myö Fa. Proterozoyik Arkeen Had'n
	Bir sanatçının Arkeen izlenimi.
Kronoloji
−4500 — – — – −4000 — – — – −3500 — – — – −3000 — – — – −2500 — – — – −2000 — – — – −1500 — – — – −1000 — – — – −500 — – — – 0 —	P ; r ; e ; - ; k ; a ; m ; b ; r ; i ; y ; e ; n Hadeen A ; r ; k ; e ; e ; n P ; r ; o ; t ; e ; r ; o ; z ; o ; y ; i ; k F ; a ; n. Eo Paleo Meso Neo Paleo Mezo Neo Paleozoyik Mezozoyik Senozoyik
	2023 itibarıyla üst zamanların Uluslararası Stratigrafi Komisyonu'na göre çizelgesi.; Dikey eksen ölçeği: milyon yıl önce.;
Etimoloji
Diğer telaffuz(lar)	Arkean, Arkeyan
Eş anlamlı(lar)	Eozoyik; J.W. Dawson, 1865;
Kullanım bilgisi
Gök cismi	Dünya
Bölgesel kullanım	Küresel (ICS)
Kullanılan zaman çizelgesi	ICS Zaman Cetveli
Tanım
Kronolojik birim	Üst zaman
Stratigrafik birim	Eonotem
Zaman aralığının resmîyeti	Resmî
Alt sınırını belirleyen	Kronometrik olarak belirlenmiştir
Alt sınır KSKN	Yok
KSKN onayı	Yok
Üst sınırını belirleyen	Kronometrik olarak belirlenmiştir
Üst sınır KSKN	Yok
KSKN onayı	1991
Atmosfer ve iklim verileri

Bazen eski kaynaklarda Arkeozoyik olarak da adlandırılan Arkeen (Arkean olarak da adlandırılır), yerküre tarihinin dört jeolojik üst zamanından ikincisidir ve tanımı gereği günümüzden 4.000 milyon yıl öncesinden 2.500 milyon yıl öncesine kadarlık süreyi temsil eder. Arkeen'den önce Hadeen Üst Zaman ve Arkeen'in ardından Proterozoyik Üst Zaman gelir.

Arkeen boyunca Dünya'nın çoğunluğu suyla kaplıydı. Kıtasal bir kabuk vardı ancak kıtasal kabuğun çoğu günümüz okyanuslarından daha derin bir okyanusun altında bulunuyordu. Bazı iz mineraller dışında günümüzde en eski kıtasal kabuk, Arkeen'den kalmadır. Arkeen'in jeolojik detaylarının çoğu, Arkeen'den sonra gerçekleşen olaylarda yok oldu. Bilinen en eski yaşam, Arkeen'de başladı. Çoğunlukla stromatolit adı verilen sığ su mikrobiyal matlarıyla özdeşleşmiş Arkeen Üst Zamanı boyunca yaşam basitti ve atmosferde serbest oksijen yoktu.

Kelime kökeni ve sınıflandırmadaki değişiklikler

Arkeen sözcüğü, "başlangıç, köken" anlamına gelen Grekçe arkhē (αρχή) sözcüğünden gelir. Arkeen, Hadeen Üst Zaman tanımlanmadan önce yerküre tarihinin Dünya'nın günümüzden yaklaşık 4.540 milyon yıl önce oluşumundan, 2.500 milyon yıl öncesine kadarki bölümünü kapsıyordu.

Arkeen Üst Zaman'ın başlangıcı ve bitişi stratigrafik olarak tanımlanmak yerine kronometrik olarak tanımlanır. Arkeen'in 4 milyar yıl önceki alt sınırı veya diğer bir deyişle başlangıcı, Uluslararası Stratigrafi Komisyonu tarafından resmen tanınmaktadır.

Ayrıca bakınız

Abiyogenez - Yaşamın cansız maddelerden ortaya çıktığı doğal süreç
Jeolojik zaman cetveli - Jeolojik katmanları zamanla ilişkilendiren sistem
Kozmik Takvim - Evrenin kronolojisini görselleştirmeye yarayan bir yöntem
Prekambriyen - Yerküre tarihinin 4600-539 milyon yıl önce aralığındaki bölümü
Yerküre tarihi - Dünya gezegeninin oluşumundan günümüze gelişimi
Yeryüzündeki ilk yaşam - Hidrotermal bacaların yakınlarında bulunan varsayımsal mikroorganizma fosilleri

Kaynakça

^ "Uluslararası Kronostratigrafik Çizelge" (PDF). www.stratigraphy.org. Uluslararası Stratigrafi Komisyonu. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
^ Plumb, K. A. (1 Haziran 1991). "New Precambrian time scale". Episodes. 14 (2): 139-140. doi:10.18814/epiiugs/1991/v14i2/005.
^ Harper, Douglas. "Archaean". Online Etymology Dictionary.
^ "International Chronostratigraphic Chart v.2013/01" (PDF). Uluslararası Stratigrafi Komisyonu. January 2013. 20 April 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 April 2013.

Dış bağlantılar

"Archean". stratigraphy.org. 22 Ağustos 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2010.
"When did plate tectonics begin?". utdallas.edu. University of Texas – Dallas. 21 Kasım 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi.
"Archean (chronostratigraphy scale)". ghkclass.com. 27 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi.
"Jeolojik Devirler: Hadeyan/Arkeyan/Proterozoik". web.archive.org. 2006-04-03. Erişim tarihi: 2023-08-13.

Mezozoyik Zaman
(252-66,0 myö)

Paleozoyik Zaman
(539-252 myö)

Proterozoyik Üst Zaman
(2,5 milyar yıl önce-539 myö)

Arkeen Üst Zaman (4-2,5 milyar yıl önce)

Hadeen Üst Zaman (4,6-4 milyar yıl önce)

byö = bin yıl önce; myö = milyon yıl önce.
Ayrıca bakınız: Jeolojik zaman cetveli • Jeoloji • Dünya • Yerküre tarihi
Kaynak: Uluslararası Kronostratigrafik Çizelge (arşivlenmiş belge). Uluslararası Stratigrafi Komisyonu. 9 Ağustos 2024 tarihinde alınmıştır.

[1] "Uluslararası Kronostratigrafik Çizelge" (PDF). www.stratigraphy.org. Uluslararası Stratigrafi Komisyonu. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)

[Plumb1991-2] Plumb, K. A. (1 Haziran 1991). "New Precambrian time scale". Episodes. 14 (2): 139-140. doi:10.18814/epiiugs/1991/v14i2/005.

[3] Harper, Douglas. "Archaean". Online Etymology Dictionary.

[ICS2013-4] "International Chronostratigraphic Chart v.2013/01" (PDF). Uluslararası Stratigrafi Komisyonu. January 2013. 20 April 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 6 April 2013.