Asur kralları listesi

Asur kralı (Akadca: Iššiʾak Aššur, daha sonra šar māt Aššur), MÖ 21. yüzyılın sonlarında kurulan ve MÖ 609'da yıkılan antik Mezopotamyaki Asur krallığının hükümdarlarının ünvanıdır. Tarihinin büyük bir bölümünde Asur, Asur şehri merkezli küçük bir şehir devletinden ibaretti, ancak MÖ 14. yüzyıldan itibaren bir dizi savaşçı kralın yönetimi altında Antik Yakın Doğu'nun en büyük siyasi güçlerinden biri haline geldi ve son birkaç yüzyılında dünyanın o zamana kadar gördüğü en büyük imparatorluk olarak bölgeye hükmetti. Antik Asur tarihi tipik olarak Eski, Orta ve Yeni Asur dönemlerine ayrılır ve bunların hepsi yükseliş ve düşüş dönemleriyle birbirinden ayrılır. Bu sayfa ilk zamanlardan itibaren Asur krallarını listelemektedir. Kayıp tarihler için Babil kronolojisi ile senkronize olarak hazırlanmıştır.

Krallar için aşağıda verilen tarihlerde MÖ 14. yüzyıl ile MÖ 11. yüzyıl arasındaki hükümdarlık süreleri sorunludur, tarihleme hangi Asur kral listesine öncelik verildiğine göre değişmektedir. Bu döneme ait aşağıda verilen kral listesi Asur Kral Listesi B ve C baz alınarak hazırlanmıştır. Bu listelerde Ninurta-apal-Ekur ve Ashur-nadin-apli üç yıl hükümdarlık yapmış gözükmektedirler. Geleneksel Asur Kral Listesi A'ya dayanan bir liste Ninurta-apal-Ekur'a 14 yıl ve Ashur-nadin-apli'ye 4 yıl hükümdarlık süresi vermektedir.

MÖ 11. yüzyıl ile MÖ 9. yüzyıl arasındaki tarihler de MÖ 9. yüzyıldan sonraki tarihler kadar güvenilir olmasa da, pek çok Asur bilimci tarafından mutabık kalınan tarihlerdir. Asur döneminin sonlarının tarihlenmesi çözülememiş bir konudur. Çünkü MÖ 6. yüzyıl sonrasına ait bir liste mevcut değildir.

Erken dönem

Çadırlarda yaşayan krallar

Tudiya
Adamu
Yangi
Suhlamu
Harharu
Mandaru
Imsu
Harsu
Didanu
Hanu
Zuabu
Nuabu
Abazu
Belu
Azarah
Ushpia
Apiashal

Babaları bilinen krallar

Apiyaşal, Uşpiya'nın oğlu
Hale, Apiyaşal'ın oğlu
Samani, Hale'nin oğlu
Hayani, Samani'nin oğlu
İlu-Mer, Hayani'nin oğlu
Yakmesi, İlu-Mer'in oğlu
Yakmeni, Yakmesi'nin oğlu
Yazkur-el, Yakmeni'nin oğlu
İla-kabkabu, Yazkur-el'in oğlu
Aminu, İla-kabkabu'nun oğlu

Kavimleri bilinmeyen krallar

Sulili, Aminu'nun oğlu
Kikkia (MÖ 2000-MÖ 1985)
Akiya (MÖ 1985-MÖ 1970)
I. Puzur-Aşur (MÖ 1970-MÖ 1960)
Şalim-ahum (MÖ 1960-MÖ 1945)
İlu-şuma (MÖ 1945-MÖ 1906) (Güney Mezopotamya'ya yayıldı)
I. Erişum (MÖ 1906-MÖ 1867)
İkunum (MÖ 1867-MÖ 1860)
I. Sargon (MÖ 1860-MÖ 1850) (Nimud Tapınağı/Kalesi'nde hükmetti)
II. Puzur-Aşur (MÖ 1850-MÖ 1830)
Naram-Sin (MÖ 1830-MÖ 1815)
II. Erişum (MÖ 1815-MÖ 1809)
I. Şamşi-Adad (MÖ 1809-MÖ 1781)
I. İşme-Dagan (MÖ 1780-MÖ 1741)
Mut-Aşkur (MÖ 1730-MÖ 1720)
Rimuş (MÖ 1720-MÖ 1710)
Asinum (MÖ 1710-MÖ 1706)
- Nasir-Sin
- Sin-namir
- Ibqi-Ishtar
- Adad-salulu
- Adasi
Belu-bani (MÖ 1700-MÖ 1691)
Libaia (MÖ 1690-MÖ 1674)
I. Şarma-Adad (MÖ 1673-MÖ 1662)
İptar-Sin (MÖ 1661-MÖ 1650)
Bazaia (MÖ 1649-MÖ 1622)
Lullaia (MÖ 1621-MÖ 1618)
Shu-Ninua (MÖ 1615-MÖ 1602)
II. Şarma-Adad (MÖ 1601-MÖ 1598)
III. Erishum (MÖ 1598-MÖ 1586)
II. Şamşi-Adad (MÖ 1567-MÖ 1561)
II. İşme-Dagan (MÖ 1561-MÖ 1545)
III. Şamşi-Adad (MÖ 1545-MÖ 1529)
I. Aşur-nirari (MÖ 1529-MÖ 1503)
III. Puzur-Aşur (MÖ 1503-MÖ 1479)
I. Enlil-nasir (MÖ 1479-MÖ 1466)
Nur-ili (MÖ 1466-MÖ 1454)
Aşur-şaduni (MÖ 1454)
I. Aşur-rabi (MÖ 1453-MÖ 1435)
I. Aşur-nadin-ahhe (MÖ 1435-MÖ 1420)
II. Enlil-nasir (MÖ 1420-MÖ 1414)
II. Aşur-nirari (MÖ 1414-MÖ 1407)
Ashur-bel-nisheshu (MÖ 1407-MÖ 1398)
Ashur-rim-nisheshu (MÖ 1398-MÖ 1390)
Ashur-nadin-ahhe II (MÖ 1390-MÖ 1380)

Orta Asur Dönemi

I. Eriba-Adad (MÖ 1380-MÖ 1353)
Ashur-uballit I (MÖ 1353-MÖ 1317)
Enlil-nirari (MÖ 1317-MÖ 1307)
Arik-den-ili (MÖ 1307-MÖ 1295)
Adad-nirari I (MÖ 1295-MÖ 1263)
I. Şalmanezer (MÖ 1263-MÖ 1233)
I. Tukulti-Ninurta (MÖ 1233-MÖ 1196)
Aşur-nadin-apli (MÖ 1196-MÖ 1193)
Ashur-nirari III (MÖ 1193-MÖ 1187)
Enlil-kudurri-usur (MÖ 1187-MÖ 1182)
Ninurta-apal-Ekur (MÖ 1182-MÖ 1179)
Ashur-Dan I (MÖ 1179-MÖ 1133)
Ninurta-tukulti-Aşur (MÖ 1133)
Mutakkil-nusku (MÖ 1133)
Ashur-resh-ishi I (MÖ 1133-MÖ 1115)
I. Tiglat-Pileser (MÖ 1115-MÖ 1076)
Asharid-apal-Ekur (MÖ 1076-MÖ 1074)
Ashur-bel-kala (MÖ 1074-MÖ 1056)
Eriba-Adad II (MÖ 1056-MÖ 1054)
Shamshi-Adad IV (MÖ 1054-MÖ 1050)
Ashur-nasir-pal I (MÖ 1050-MÖ 1031)
Shalmaneser II (MÖ 1031-MÖ 1019)
Ashur-nirari IV (MÖ 1019-MÖ 1013)
Ashur-rabi II (MÖ 1013-MÖ 972)
Ashur-resh-ishi II (MÖ 972-MÖ 967)
Tiglath-Pileser II (MÖ 967-MÖ 935)
Ashur-Dan II (MÖ 935-MÖ 912)

Yeni Asur Dönemi

II. Adad-nirari (MÖ 912 – MÖ 891)
II. Tukulti-Ninurta (MÖ 891 – MÖ 884)
II. Ashur-nasir-pal (MÖ 884 – MÖ 859)
III. Şalmanezer (MÖ 859 – MÖ 824)
V. Şamşi-Adad (MÖ 822 – MÖ 811)
III. Adad-nirari (MÖ 811 – MÖ 783)
- (Semiramis), vekaleten, (MÖ 811 – MÖ 805)
IV. Şalmanezer (MÖ 783 – MÖ 773)
III. Ashur-Dan (MÖ 773 – MÖ 755)
V. Ashur-nirari (MÖ 755 – MÖ 745)
III. Tiglat-Pileser (MÖ 745 – MÖ 727)
V. Şalmanezer (MÖ 727 – MÖ 722)

Asur Kral Listesi olarak bilinen dokümanının sonu, bundan sonraki krallar liste düzenlendikten sonra hükümdarlık yapmışlardır.

II. Sargon (MÖ 722 – MÖ 705)
Sanherib (MÖ 705 – MÖ 681)
Esarhaddon (MÖ 681 – MÖ 669)
Asurbanipal (MÖ 669 – MÖ 631 ya da MÖ 627)
Ashur-etil-ilani (MÖ 631/MÖ 627 – MÖ 623) (631-627 yılları arasında babası Asurbanipal yerine vekillik yapmıştır)
Sin-shumu-lishir (MÖ 623)
Sîn-şar-işkun (MÖ 623 – MÖ 612)

MÖ 612'de, Asur başkenti Ninova Babillilerin eline geçti; Mısırlılar tarafından desteklenen Asurlu bir general Harran'dan Asur yönetimini birkaç yıl daha sürdürdü. Bu kişi I. Ashur-uballit II idi.

II. Ashur-uballit (MÖ 612- MÖ 609)

Ayrıca bakınız

Süryaniler listesi

Kaynakça

^ Azize, Joseph (1998). "Who was responsible for the Assyrian King List?". Abr-Nahrain. 35: 1–27.
^ "SITUATION AND ORGANISATION:THE EMPIRE BUILDING OF TIGLATH-PILESER III" (PDF). 6 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Haziran 2021.

[1] Azize, Joseph (1998). "Who was responsible for the Assyrian King List?". Abr-Nahrain. 35: 1–27.

[2] "SITUATION AND ORGANISATION:THE EMPIRE BUILDING OF TIGLATH-PILESER III" (PDF). 6 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Haziran 2021.