Azınlık ya da azınlık grupları, sosyolojik olarak bir devlette sayısal bakımdan az olan, başat olmayan ve çoğunluktan farklı niteliklere sahip olan gruplar olarak tanımlanmaktadır. Ne var ki hukuki olarak azınlıklar hakkında üzerinde anlaşılmış ortak bir resmi tanım yoktur. Azınlıklar hukukunda genel olarak kabul edilen tanım ise BM Ayrımcılığın Önlenmesi ve Azınlıkların Korunması Alt Komisyonu Raportörü Francesco Capatorti'nin Medeni ve Siyasal Haklar Sözleşmesi'nin 27. maddesine dair hazırladığı rapordaki ölçütlere dayanır. Capotorti tanımına göre azınlık “sayıca bir devletin nüfusunun geri kalanından az olan, hakim olmayan durumda bulunan, bu devletin vatandaşı olan üyeleri nüfusun geri kalanından farklı etnik, dinsel ya da dilsel özelliklere sahip, üstü örtülü bir biçimde de olsa kültürlerini, geleneklerini, dinlerini ya da dillerini korumaya yönelik bir dayanışma gösteren bir grup” şeklinde açıklanmaktadır.

Türkiye'de azınlıklar

Lozan Barış Antlaşması'na göre Türkiye'de azınlık haklarından yararlanma statüsü yalnızca gayrimüslim vatandaşlara tanınmıştır. Antlaşma'nın 37. ve 45. maddeleri hakları ayrıntılandırmaktadır. Antlaşma metninde azınlıklar "Müslüman olmayan azınlıklar" şeklinde belirtilmiş, Ermeniler, Rumlar veya Yahudiler gibi belirli topluluk isimleri yazılmamıştır. Ancak, Türkiye Cumhuriyeti'nin tarihsel ve hukuki uygulamalarında azınlık statüsü bu üç grupla sınırlandırılmıştır. 2013 yılında verilen bir mahkeme kararı sonucunda Süryaniler de azınlık haklarından yararlanmaya başlamıştır. Bu kısıtlayıcı yorum ve uygulama, etnik, dinsel ve dilsel grupları kapsamaması nedeniyle modern uluslararası insan hakları hukuku ve evrensel azınlık hakları standartlarının gerisinde kaldığı için çeşitli hukukçular ve uluslararası kurumlar tarafından eleştirilmektedir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Oran, Baskın (2004).Türkiye’de azınlıklar : kavramlar, teori, Lozan, iç mevzuat, içtihat, uygulama. İletişim Yayınları,s. 26.
  2. ^ Akbulut, Olgun (2025). "Azınlık Kavramının Gelişimi". Cumhuriyet'in Yüzüncü Yılında Azınlık Hakları içinde, der. Mehmet Polatel. Hrant Dink Vakfı. s. 20. 
  3. ^ Bayır, Derya (2013). Minorities and nationalism in Turkish law. Cultural diversity and law. Farnham: Ashgate. ISBN 978-1-4094-7254-4. 
  4. ^ "Süryaniler 85 Yıl Sonra Okul Açabilecek". bianet.org. 17 Haziran 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Mart 2026. 
  5. ^ Akbulut, Olgun (2021). Azınlık haklarının tarihsel gelişimi. On İki Levha. 

Dış bağlantılar