Bisiklet altyapısı

Bisiklet altyapısı, bisiklet süren insanlar tarafından kullanılmasına izin verilen tüm bisiklet ulaşımını ve altyapıyı ifade eder. Son zamanlarda ulaşım planlaması'nda büyük önemi vardır. Sürücüler tarafından kullanılan yol ve cadde ağı, yaya kaldırımı, park, bisiklet bulvarı, bisiklet otobanı, bisiklet rafları, barınaklar, servis merkezleri, özel trafik işaretleri ve sinyalleri gibi olanakları da içerir.

Bisiklet Yolu Çeşitleri

Bisikletler, kendilerine özel yollarda sürülebildiği gibi paylaşılan yollarda da sürülürler.

Bisiklete Özel (dedicated) Yollar

Bisiklete özel yollar tablosu
Tip	Varyans	Açıklama	Resim
Bisiklet şeridi	Zorunlu (Mandatory)	Alanı, net görülebilen çizgi ya da çizgilerle belli olan, sadece bisikletlere özel şeritler.	Rhode Island'ın Providence şehrinde bir bisiklet şeridi
Tamponlu (Buffered)	Bu şeritlerin motorlu araçlara olan yönünde, çapraz çizgilerle o alana girilmemesini gösteren dar bir tampon şerit vardır.	New York'un Manhattan ilçesinde bir bisiklet şeridi
Hafif korunaklı (lightly segregated/protected)	Dubalar, levhalar, delinatörler ya da herhangi fiziksel objelerle ayrışan ve belirgin halde olan bisiklet şeritleri.	Berlin'de levhalar aracılığıyla ayrılmış hafif korunaklı bisiklet şeridi
Ters yön (contraflow)	Motorlu taşıtlara ters yönde akan bisiklet şeritleri.	Polonya'nın Łódź şehrinde motorlu taşıtlara ters yönde akışı olan bir bisiklet şeridi
Bisiklet parkuru (cycle track)		Bisikletler için ayrıca bir yoldur. Dikey bariyer ile ayrışır ve motorlu taşıtlardan bisiklet şeridine kıyasla uzak konumda yer alır.	Hollanda'da bir bisiklet parkuru

Ortak/paylaşımlı (shared) Yollar

Bisikletlerin paylaştığı yollar tablosu
Tip	Varyans	Açıklama	Resim
Yaya ile paylaşılan yollar	Ortak	Yalnızca yayalar ve bisikletlerin kullanabildiği yollardır. Yeşil yol ve parkurlar bunlara örnek verilebilir.	Eski tren yolunun yayalar ve bisikletler için ortak yola dönüştüğü İngiltere'de bir yol
Ayrık yollar	Yayanın ve bisikletin kendi şeridi olduğu, motorlu araçlara kapalı yollardır. Genelde büyük parklar ve millet bahçelerinde görülürler.	Yayalar ve bisikletlerin kendi şeritleri olduğu ikiye ayrılmış bir yol
Motorlu araçlar ile ortak kullanılan (şerit ile ayrılmadan) yollar	Bisiklet bulvarı	Hız sınırının gayet az olduğu, ara yol olarak kullanılmayan, sadece yerlilerin motor araçlarını kullanabilmesi niyetiyle düzenlenmiş bisikletlere öncelik veren ortak yollardır. Yolda bisiklete öncelik verilmesine yönelik işaret(ler) bulunur.	Köln'de bir bisiklet bulvarı
Önerilen (Advisory) bisiklet şeridi	Motorlu araçların birbirini geçerken ya da park amaçlı kullanabildiği bisiklet şeritleri.	Hollanda'nın Alkmaar şehrinden bir önerilen bisiklet şeridi
Emniyet şeritleri	Bazı yerlerde (Türkiye'de değil) emniyet şeritleri bisikletlere de açıktır.	Avustralya'nın Melbourne şehrinde, bisiklet sürülebileceğini gösteren piktogramı bulunan bir emniyet şeridi

Hırsızlık Azaltıcı Müdahaleler

Bisiklet hırsızlığı, vatandaş için bisiklete yatırım yapmayı önleyen en büyük faktörlerden biridir. Bisiklet hırsızlığını önlemek adına alınabilecek önlemler şu şekilde sıralanabilir:

Bisiklet park etme tesisleri yapmak. Bu tesisler kapalı alanda ya da açık alanda, büyük çaplı ya da küçük çaplı olabilir. Bisikletliye, bisikletini motorlu araç sürücüsünün kapısını kitlemesine benzer güvence verir.
Bazı ülkelerde bisikletlere kayıtlı plaka takılabilir.
Danimarka'daki VIN kodu sistemi. Danimarka'da her bisikletin şasi numarası olmasının zorunluluğuna dair yasa vardır. Bu numaranın içinde bisikletin üretici numarası, seri numarası ve üretim tarihi yer alır.
Bisiklet sürücülerini hırsızlara karşı önlemlerden haberdar etmek.
Sokma operasyonları ile hırsızları yakalamak.
Güvenli bisiklet park alanları. Bisikletlerin park edilebilecekleri güvenli alanlar oluşturmak adına kamerası olan ve bisiklet dolapları gibi bir altyapı sunan alanlar oluşturmak.
Bisiklete takip cihazı yerleştirmek
Katlanabilir bisiklet kullanmak. Bu tür bisikletler az yer kapladığı için binalarda bırakılabilecekleri yerler bulunabilir ve bazı yerlerde toplu taşıma araçlarına birlikte binilmesine izin verilebilir.

Bisiklet Asansörü

Bisikletlerin merdivenli alanlar ve dik yokuşlardan çıkmasına yardımcı olan bir teknolojidir. Bisiklet kullanımını teşvik edilmesi amacıyla kurulurlar.

Etkiler

Amerika'da, 2019'da yapılan bir çalışmaya göre ayrık bisiklet yolu, bütün aktörler (motorlu araç sürücüleri, bisikletliler ve yayalar) için daha güvenli bir ortam yaratmaktadır.

Amerika ve Kanada'da yapılan bir araştırmaya göre (2021'de), yolların motorlu taşıtlar için olan kısımlarını bisikletli veya yayalara ayırmak, yerel işletmeler için ekonomik olarak pozitif sonuç yaratmış ya da elle tutulur negatif bir sonuç yaratmamıştır.

Bisiklet Paylaşımı

Trafiği ve çevrede sera gazı emisyonlarını azaltmak adına, toplu taşıma araçlarından inilen ve bilinen duraklara yakın paylaşım noktaları aracılığıyla bisikletlerin kiralandığı sistemdir.

Tercihler

Tercih edilen bisiklet yolu çeşitleri

Bazı ulaşım plancıları bisiklet yolu yapımlarının bir aşamada hepten yapılması gerektiğini savunmakta. Bunun sebebi, bisikletin kullanabileceği yolun olmadığı yerlerde bisikletler mecburen motorlu araç kısmında ya da kaldırımda gitmekteler.

Japonya'da Tokyo'nun Bunkyō semtinde, bisiklet sürücülerinin kaza yapmaya yaklaşması verileri, vatandaşların ihbarı ile toplanır. Bu veriler üzerine yapılan bir çalışmada iki farklı motorlu araçla paylaşımlı yollar, bir bisiklet şeridi, bir bisiklet parkuru ve bir kaldırım göz önüne alınmıştır. Verilerin ışığında araçlara, yayalara ve bisikletlere de göre, en çok kazaya yaklaşılan yol, tip-2 motorlu araçla paylaşımlı yoldur. Tip-2'nin tip-1'e kıyasla farkı, tip-2'den daha yoğun araba geçmesi ve yolun bisikletle ortak olduğunu gösteren işaretlerin daha az olması. İkinci en çok kazaya yaklaşılan seçenek bisiklet şeritleridir. Bunun sebebi ise araçların bisikletlere göre çok hızlı olması ve bisiklet şeritlerine araba park edilmesi. Önerilen, bisiklet parkurlarına yönelinmesidir, çünkü veriye göre bu parkurlardan kaynaklı kaza neredeyse hiç olmamaktadır. Bisiklet parkurları yapılana kadar, bisiklet şeritlerine motorlu taşıt park ediliminin ve bisikletlerin kaldırıma çıkmasının önlenmesi bu çalışmada tavsiye edilmiştir.

2019'da yayınlanan ve 2016'da Güney Kore'nin Goyang şehrinde yapılmış ankete dayanan (300 kişinin katıldığı) analizlere göre, vatandaşın ödeme istekliliği (willingness to pay) hesaplanmıştır. En fazla miktarın ödemeye razı olunduğu, bisiklet parkurları olarak belirtilmiştir. Sonrasında bisiklet-yaya ortak yolları, en az ödeme istekliliğini ise bisiklet şeritlerine göstermişlerdir.

Calgary şehri çalışanlarının yaptığı araştırmaya göre, motorlu trotinet kullanıcıları, en çok yaya-bisiklet ortak kullanımlı yollarında (%72), sonra da bisiklet şeritlerinde güvende hissetmektedir (%60). Bu çalışma, Ekim 2019'da dağıtılan çevrimiçi anket vasıtası ile yapılmış, anketi 10.000 kişi hepten veya kısmen doldurarak cevaplamıştır.

Farklı Aktörler

Yollarda tehlikeli anlar yaşanmakta, dolayısıyla bu anların aktörleri olan motorlu araç sürücüleri, bisikletliler ve yayalar arasında tartışmalar yaşanmaktadır.

Şili başkenti Santiago'da yapılan bir çevrimiçi ankette küçük derece kazalara yönelik sorular, farklı demografide katılımcılar tarafından cevaplanmıştır. Motorlu aracın, bisikleti çok yakın geçmesi, bisikletin kaldırımda yayanın karşısına bir anda çıkması ve bisikletin e-scooter ile çarpışması bu kazaların bazı örnekleridir. Bu çalışmaya göre bisikletlilerin en şikayetçi oldukları aktörler, taksi şoförleridir (farklı ülkelerden birçok şehirde bu rapor edilmiştir). Ek olarak, bisikletliler, kendi şeritlerinde araba park edildiğinde, yol yerine kaldırımı tercih etmektedir. Lakin bu daha fazla küçük derece kazaya ve bisikletli ile yaya arasında tartışmaya sebep olmaktadır. Böylelikle, bisiklet şeridinin suistimali, yolda farklı aktörler arasında gerginliğe sebep olmaktadır.

'Der Tagesspiegel' (Berlin merkezli bir Alman gazetesi) websitesinde yayınlanan bir ankette, motorlu taşıt ve bisikletli sürücülere çevrimiçi bir takım resim gösterilmiş ve bu senaryoları ne kadar güvenli buldukları sorulmuştur. Üç ay içerisinde (2019 sonu ile 2020 başlangıcı) 21.500 kişi ankete katılmıştır. Bu ankete göre motorlu araç sürücüleri de bisikletliler de aralarında hafif korunaklı tampon alan olmasını istemekteler. Ayrıca, paylaşımlı yollarda piktogramların renkli ve büyük olmasını istemekteler. Aynı şekilde, yayalar ve bisikletliler aralarında fiziksel bir tampon alan olmasını istemekteler.

Bazen, vatandaş herhangi bir bisiklet altyapısı istemekte lakin bu sağlanmamaktadır. Böyle durumlarda, dünyada yerel halkın kendi çizdiği geçici (pop-up) bisiklet şeritleri yapıldığı görülmüştür. Geçici bisiklet şeritleri, hem nabzı ölçmek adına hem de özel bir durum olması sebebiyle (mesela, COVID-19) belediyeler tarafından da yapılabilir.

Karşıyaka Belediyesi Kentsel Tasarım şube müdürü, bisikletler için motorlu taşıtlarla paylaşımlı yolların gündemlerinde olduğundan bahsetmekte. Bunun en büyük sebeplerinden biri, öngördükleri yeni sokak düzenine halkın direnmesi ve arabalarını park edecekleri alana ihtiyaç duymaları. Otoparkların kendilerine yetmemesi.