Cemaat veya Cemaât (Arapça: جَمَاعَة), dinde bir fikir, kitap, şeyh, imam, veli, alim veya ibadet için bir araya gelen topluluklara denir. İslâm'da ayrıca tasavvuf ve benzeri hareketlerde, belli bir görüş ve inanca sahip gruplar için de kullanılır. Tasavvuf cemaatine tarikat denmektedir. Müslüman cemaatleri olduğu gibi Yahudi, Hristiyan ve diğer din mensuplarının oluşturduğu cemaatler de vardır.
Sosyoloji literatüründe ise cemaat kavramı, cemaatin üyelerinin ortaklaşa paylaştıkları bir şeye (genellikle ortak bir ideolojiye ya da bir kimlik duygusuna) dayanan, özel olarak oluşturulmuş bir toplumsal ilişkiler bütünüdür.
Türkiye'deki başlıca İslami cemaatler
Türkiye'de yayılmış belli başlı İslami cemaatler şunlardır:
| Adı | Not |
|---|---|
| Adnan Oktar Cemaati | Adnan Oktar kurmuştur. |
| Erenköy Cemaati | Nakşibendîlik'in esnaf ve işadamları kolu olarak bilinir. |
| Gülen hareketi | Fethullah Gülen'i takip eder. |
| Işıkçılar Cemaati | Hüseyin Hilmi Işık'ın cemaatidir. İhlas grubu olarak da bilinir. |
| İskenderpaşa Cemaati | Nakşibendîlik'in Halidilik koluna bağlıdır. |
| İsmailağa Cemaati | Nakşibendîlik'in Halidilik koluna bağlıdır. |
| Kızıl İmamcılar | Kökeni Adnan Oktar Cemaati'dir. |
| Menzil Cemaati | Nakşibendîlik'e bağlı, Adıyaman merkezli bir cemaattir. |
| Yahyalı Cemaati (Nakşibendî) | Mahmûd Sâmî Ramazanoğlu Efendi'den sonra Yahyalılı Hacı Hasan Efendi'nin devam ettirdiği yolu şu anda Ali Ramazan Dinç Efendi devam ettirmektedir. Hem Nakşi (Halidilik), hem de Kadiri Yol düsturu bulunmaktadır. Hacegan tariki olarak da bilinir. |
| Nur Cemaati | Said-i Nursî'nin yolundan gidenlerin cemaatidir. Birçok farklı alt gruba ayrılır Okuyucular, Yazıcılar bunlardan bazılarıdır. |
| Süleymancılar | Süleyman Hilmi Tunahan'nın (Nakşibendi) gittiği yoldan etkilenen bir gruptur. |
| Furkan Cemaati | Alparslan Kuytul'u takip eder. Merkezi Adana'dadır. |
| Kadiriler | Abdülkâdir Geylânî'nin yolundan gitmektedirler. |
| Rufailer | Ahmed er-Rifâi'nin yolundan gitmektedirler. |
| Mevleviler | Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin yolundan gitmektedirler. |
Kaynakça
- ↑ Gordon Marshall Sosyoloji Sözlüğü, Bilim ve Sanat, Ank.1999.